Đợt mưa lũ kéo dài từ 16–22/11 tại Nam Trung Bộ và một phần Tây Nguyên được xác định là cực đoan hiếm gặp trong 30–50 năm. Nhiều trạm đo ghi nhận lượng mưa và mực nước lũ vượt mọi kỷ lục lịch sử, gây ngập sâu và lũ quét tại nhiều lưu vực lớn.
- Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 17/11 đến 23/11: Bitcoin lao dốc mạnh nhất hai năm, thuế quan Mỹ đảo chiều, thị trường toàn cầu rung chuyển
- Mỹ phẩm Mailisa và quyền hoàn tiền của khách: Quy định pháp luật hiện hành
- Đắk Lắk sau lũ: Người dân ùn ùn đi sửa xe, các tiệm quá tải
Hàng loạt trạm ghi nhận lượng mưa và mức lũ vượt kỷ lục lịch sử
Ngày 23/11, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết đợt mưa lũ từ ngày 16–22/11 là hiện tượng thời tiết cực đoan hiếm gặp, với lượng mưa và mực nước lũ tại nhiều trạm vượt các kỷ lục 30–50 năm.
Các trạm Sơn Thành Tây, Sơn Thành Đông, Hòa Mỹ Tây và Sông Hinh (tỉnh Đắk Lắk) ghi nhận lượng mưa 1.000–1.200 mm chỉ trong vài ngày. Trạm Sơn Hòa (tỉnh Đắk Lắk) đạt 601,2 mm. Trạm Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai) ghi nhận 380,6 mm. Đây đều là các mức vượt xa kỷ lục cũ từng quan trắc.
Từ đầu tháng 10 đến giữa tháng 11, tổng lượng mưa tích lũy tại khu vực này cao hơn trung bình nhiều năm từ 120–200%. Đất bị bão hòa hoàn toàn. Khi đợt mưa chính từ 16–22/11 bổ sung thêm 300–1.700 mm tùy nơi, lũ lớn lập tức hình thành trên nhiều lưu vực sông lớn từ Quảng Trị đến Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Nhiều sông ghi nhận mực nước vượt kỷ lục lịch sử. Sông Kỳ Lộ (tỉnh Đắk Lắk) vượt kỷ lục năm 2009. Sông Ba (tỉnh Đắk Lắk) tại trạm Phú Lâm vượt đỉnh năm 1993 với chu kỳ lặp khoảng 50 năm. Sông Dinh Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) vượt kỷ lục năm 1986. Sông Đa Nhim (tỉnh Lâm Đồng) cũng vượt mức từng quan trắc.
Việc hàng loạt lưu vực lớn đồng loạt vượt lũ lịch sử là hiện tượng cực hiếm, gần như chưa từng thấy trong hơn 50 năm quan trắc khí tượng thủy văn tại Việt Nam.
Tập hợp nhiều hình thái cực đoan khiến mưa kéo dài, lũ lên nhanh bất thường
Theo cơ quan khí tượng, đợt mưa lũ này là kết quả của sự cộng hưởng mạnh giữa nhiều hình thái thời tiết. Nhiễu động trong đới gió Đông ở độ cao 1.500–5.000 m hoạt động liên tục, tạo vùng hội tụ ẩm lớn kéo dài nhiều ngày.
Không khí lạnh có cường độ cao từ đêm 17/11 làm dải mưa dịch chuyển xuống Nam Trung Bộ. Dòng ẩm từ Biển Đông liên tục được đưa vào đất liền. Khi gặp dãy Trường Sơn có địa hình dốc, các khối mây đối lưu phát triển mạnh, tạo ra mưa lớn trên diện rộng.
Lượng mưa phổ biến 800–1.700 mm vượt xa khả năng tiêu thoát của hệ thống sông ngòi trong khu vực. Nhiều vùng trũng, hạ du các con sông lớn bị ngập sâu trong thời gian dài. Địa hình đặc thù của Nam Trung Bộ với các lưu vực ngắn, độ dốc lớn khiến lũ lên rất nhanh. Chỉ vài giờ sau mưa lớn, nước đã tập trung về hạ lưu, tạo lũ dựng đứng. Triều cường dâng cao làm nước thoát chậm, khiến ngập lụt kéo dài hơn.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm, nhận định trong 10–15 năm qua, các đợt mưa cực đoan tại khu vực này đang gia tăng cả về cường độ lẫn tần suất. Nhiều trạm ghi nhận lượng mưa một đợt vượt 1.000–1.700 mm – mức từng được xem là cực hiếm trong quá khứ.
Đợt mưa lũ lần này đã trở thành một trong những sự kiện nghiêm trọng nhất tại Nam Trung Bộ trong nhiều thập kỷ, gây ảnh hưởng đồng thời đến Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa và Lâm Đồng.
55 bản tin được phát hành, mưa lớn còn duy trì đến 25/11 ở một số nơi
Trong suốt đợt mưa lũ, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã phát hành 55 bản tin dự báo và cảnh báo chi tiết cho khu vực từ Quảng Trị đến Khánh Hòa và Tây Nguyên. Việc cập nhật liên tục giúp các địa phương chủ động sơ tán, bảo vệ dân cư và vận hành hồ chứa theo quy trình.
Theo bản tin mới nhất, từ ngày 23–25/11, TP Huế, TP Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Gia Lai tiếp tục mưa vừa, mưa to. Lượng mưa phổ biến 50–110 mm, có nơi trên 220 mm. Từ chiều và đêm 25/11, mưa giảm dần, nhưng vẫn cần theo dõi sát các hình thái mới.
Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ tiếp tục xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực đã bị bão hòa nước lâu ngày. Một số hồ chứa đang phải vận hành điều tiết nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn hạ lưu. Đợt mưa lũ vừa qua cũng cho thấy xu hướng thời tiết cực đoan ngày càng rõ rệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Việc nâng cao năng lực dự báo sớm, quan trắc mưa và xây dựng hệ thống thoát lũ phù hợp được xem là yêu cầu cấp thiết trong thời gian tới. Cơ quan khí tượng tiếp tục theo dõi và phát các bản tin mới để hỗ trợ địa phương chủ động ứng phó trước khi mưa lớn chấm dứt hoàn toàn.
Theo: Khai Mở
