Tỉnh Thái Nguyên đang đẩy mạnh xây dựng lộ trình phát triển chế biến sâu khoáng sản nhằm nâng cao giá trị tài nguyên, thúc đẩy công nghiệp chế biến và tăng sức cạnh tranh của ngành khai khoáng.
- Bé trai gần ba tuổi tử vong sau thời gian học tại cơ sở can thiệp
- Cán bộ kiểm dịch nhận hối lộ, tiếp tay đường dây buôn lậu 1.000 tỷ đồng
- Mỹ và Israel chuẩn bị không kích cơ sở năng lượng Iran cuối tuần này
Theo đánh giá của Sở Công thương tỉnh Thái Nguyên, địa phương sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản lớn với nhiều loại khoáng sản có trữ lượng đáng kể, tuy nhiên mức độ chế biến sâu của phần lớn sản phẩm vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cao, tỉnh xác định chế biến sâu là hướng đi quan trọng để gia tăng giá trị và hạn chế xuất khẩu nguyên liệu ở dạng sơ chế.
Thái Nguyên hiện có hơn 104 triệu tấn than nguyên khai, hơn 13 triệu tấn quặng titan nguyên khai, hơn 23 triệu tấn quặng chì-kẽm nguyên khai, hơn 44 triệu tấn quặng sắt nguyên khai và hơn 196 triệu tấn quặng vonfram nguyên khai. Phần lớn nguồn tài nguyên này mới được cấp phép khai thác một phần, trong khi toàn tỉnh có 56 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực đối với các loại than, chì-kẽm, sắt, đồng, titan và nhiều loại khoáng sản khác.
Trên địa bàn hiện có 39 nhà máy, xưởng tuyển khoáng, trong đó 12 nhà máy, xưởng tuyển đang tạm dừng hoạt động. Ngoại trừ Nhà máy tinh luyện Vonfram Masan-MTC thuộc Tập đoàn Masan High-Tech Materials đã đạt trình độ sản xuất các sản phẩm vonfram cận sâu thuộc nhóm lớn trên thế giới, các lĩnh vực chế biến khoáng sản khác vẫn chủ yếu ở mức trung bình so với nhiều quốc gia có ngành công nghiệp phát triển.
Kết quả rà soát của Sở Công thương cho thấy quặng chì, kẽm tại Thái Nguyên đã được chế biến thành kim loại chì và kẽm dạng thỏi, song trình độ công nghệ vẫn chưa theo kịp các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Đối với titan, các doanh nghiệp mới sản xuất được xỉ titan đạt tiêu chuẩn xuất khẩu nhưng chủ yếu dừng ở công đoạn trung gian, giá trị gia tăng còn thấp.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, thách thức lớn nhất đối với chế biến sâu hiện nay không nằm ở công nghệ mà là việc bảo đảm đồng thời nguồn nguyên liệu, cơ chế đầu tư và hiệu quả kinh tế. Trong khi chất lượng quặng có xu hướng giảm, doanh nghiệp phải đầu tư dây chuyền tuyển, luyện hiện đại với chi phí lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, đồng thời đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và tự động hóa.
Dù vậy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các dự án đầu tư công nghệ mới. Công ty Cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn đang hoàn thiện Cụm công nghiệp Thanh Thịnh để xây dựng nhà máy sản xuất kẽm kim loại bằng công nghệ điện phân trong dung dịch kiềm với công suất 30 nghìn tấn mỗi năm, được đánh giá là mô hình đầu tiên tại Việt Nam áp dụng công nghệ này.
Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn Đinh Văn Hiến cho biết: “Nhà máy dự kiến sẽ khởi công vào tháng 10/2026 và cho ra sản phẩm vào cuối quý II năm 2027. Tuy nhiên, điều lo lắng nhất vẫn là việc sẽ thiếu nguyên liệu phục vụ chế biến. Do vậy, chúng tôi đề nghị tỉnh chỉ đạo các doanh nghiệp khai thác ưu tiên nguyên liệu cho các nhà máy chế biến sâu trên địa bàn”.
Đối với lĩnh vực vonfram, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vonfram Masan cho biết doanh nghiệp đang nghiên cứu triển khai ba dự án trọng điểm gồm mở rộng công suất chế biến vonfram oxít, xây dựng nhà máy sản xuất bột kim loại vonfram liên doanh với đối tác châu Âu và đầu tư nhà máy tái chế vonfram. Nếu được triển khai thành công, các dự án sẽ hình thành hệ sinh thái khép kín về chuỗi giá trị vonfram, góp phần nâng cao vị thế của Thái Nguyên trong ngành công nghiệp vật liệu công nghệ cao.
Doanh nghiệp cũng kiến nghị tỉnh hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ thẩm định, phê duyệt các thủ tục đầu tư, đồng hành tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án và ban hành các cơ chế khuyến khích phù hợp đối với lĩnh vực chế biến sâu, công nghệ cao. Đây được xem là những giải pháp quan trọng để Thái Nguyên phát huy hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản, nâng cao giá trị sản xuất và hướng tới phát triển ngành công nghiệp khai khoáng theo hướng hiện đại, bền vững.
Thiên An (tổng hợp)
