Ngày 16/6/2026, nghiên cứu công bố trên tạp chí Geology về thiên thạch NWA 12593 đã hé lộ vụ va chạm dữ dội nung chảy bề mặt Mặt trăng cách đây 3,5 tỉ năm.
- Thỏa thuận Mỹ – Iran giúp chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển
- Kỹ sư bỏ việc về quê trồng dưa lưới công nghệ cao thu lãi lớn
Bằng chứng về vụ va chạm nung chảy bề mặt Mặt trăng 3,5 tỉ năm trước
Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Geology và được trang LiveScience dẫn lại ngày 16/6 đã tập trung phân tích mẫu thiên thạch Mặt trăng mang tên NWA 12593. Đây là một trong số ít các mẫu vật hiếm hoi được tìm thấy trên Trái đất có chứa dấu vết của ít nhất ba vụ va chạm khác nhau trong lịch sử tồn tại của nó. Sử dụng phương pháp định tuổi bằng phóng xạ, nhóm chuyên gia xác định sự kiện cổ xưa nhất xảy ra khoảng 3,5 tỉ năm trước, tức chỉ khoảng 1 tỉ năm sau khi Hệ Mặt trời hình thành.
Điều khiến phát hiện trở nên đáng chú ý là sự hiện diện của zirconia lập phương, một loại khoáng chất quý hiếm chỉ có thể hình thành ở nhiệt độ cực cao. Trên Trái đất, vật liệu này thường được biết đến như thành phần của đá quý nhân tạo mô phỏng kim cương. Tuy nhiên trong mẫu thiên thạch Mặt trăng, nó đóng vai trò như một “dấu vết nhiệt” cho thấy bề mặt vệ tinh từng bị nung đến mức nóng chảy hoàn toàn ngay sau cú va chạm thiên thể thảm khốc hàng tỉ năm về trước.
Dù zirconia lập phương không thể tồn tại lâu trong môi trường cực lạnh đặc trưng của vệ tinh này, các sản phẩm kết tinh lại của nó vẫn được bảo tồn hoàn hảo trong mẫu thiên thạch. Những dấu vết nhiệt này đóng vai trò như một chiếc chìa khóa vạn năng giúp nhóm chuyên gia tái dựng lại quy mô của những thảm họa không gian cổ xưa. Qua đó, giới khoa học khẳng định đây là bằng chứng hiếm hoi về một thời kỳ va chạm dày đặc ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ các thiên thể lớn trong Hệ Mặt trời.
Ý nghĩa đối với lịch sử Trái đất và giai đoạn chuyển tiếp của Hệ Mặt trời
Phát hiện này mang lại giá trị to lớn trong việc nghiên cứu sự hình thành môi trường sống trên Trái đất vào thời kỳ sơ khai. Khoảng 3,5 tỉ năm trước cũng là lúc những bằng chứng hóa thạch đầu tiên về sự sống xuất hiện trên hành tinh xanh. Việc xác định tần suất và quy mô các vụ va chạm trên Mặt trăng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những thách thức khắc nghiệt mà các dạng sống đầu tiên đã phải đối mặt và tìm cách thích nghi để tồn tại trong giai đoạn này.
Thời điểm xảy ra sự kiện trên Mặt trăng hoàn toàn trùng khớp với những dấu vết va chạm lớn từng được ghi nhận trên Trái đất và tiểu hành tinh Vesta. Việc tìm thấy bằng chứng đồng nhất trên ba thiên thể khác nhau là điều vô cùng hiếm gặp vì phần lớn dấu tích cổ thường bị xóa mờ do quá trình địa chất và bào mòn theo thời gian. Sự trùng hợp này phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng khi số lượng tiểu hành tinh lang thang bắt đầu giảm dần, kéo theo sự suy giảm của các vụ va chạm.
Ngoài vụ va chạm cổ xưa nhất, thiên thạch NWA 12593 còn lưu giữ dấu ấn của hai sự kiện chấn động khác trong hành trình tồn tại lâu dài của nó. Một vụ va chạm sau đó đã tạo ra các lớp đá nóng chảy bên trong mẫu vật, trong khi vụ cuối cùng đủ mạnh để bắn mảnh đá ra khỏi bề mặt Mặt trăng. Mảnh đá này đã trải qua chuyến du hành kéo dài hàng triệu năm trước khi rơi xuống sa mạc châu Phi và được con người phát hiện để giải mã bí mật vũ trụ.
Tâm Thanh (tổng hợp)
