Từ thửa ruộng lạ, cây ớt mở thêm hướng làm giàu cho dân

Tại xã Đức Châu, Nghệ An, mô hình trồng ớt chỉ địa Hà Lan do Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Diễn Phong tổ chức đang giúp nhiều hộ nông dân tăng thu nhập, với lợi nhuận bình quân khoảng 20 triệu đồng mỗi sào.

Giống ớt lai F1 có nguồn gốc từ Hà Lan được đưa vào sản xuất tại địa phương từ năm 2025 và cho thấy khả năng thích nghi với điều kiện canh tác nơi đây. Nhờ năng suất cao, có đơn vị liên kết thu mua và hướng dẫn kỹ thuật, loại cây này được đánh giá mang lại hiệu quả kinh tế gấp 2-3 lần so với trồng lạc, ngô.

Sáng sớm, bà Phan Thị Bảo, sinh năm 1960, ở xóm Hồng Phong, xã Đức Châu, ra đồng chăm sóc diện tích ớt đang vào thời kỳ ra hoa. Trên 2,6 sào đất, gia đình bà trồng 3.500 cây giống, trong đó giống, ni lông phủ ruộng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đều do Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Diễn Phong cung ứng.

Khoản đầu tư riêng của gia đình trong vụ này là 10 cây tre để làm cọc chống, giúp cây hạn chế đổ gãy khi gặp mưa gió hoặc mang nhiều quả. Cách tổ chức sản xuất này giúp người trồng được hỗ trợ vật tư ngay từ đầu vụ. Gia đình bà Bảo bắt đầu trồng giống ớt lai F1 Hà Lan từ năm 2025, khi hợp tác xã đưa loại cây này vào sản xuất. Ớt thường được xuống giống từ tháng 8, bắt đầu thu hoạch vào tháng 12 và kéo dài đến tháng 6 năm sau.

Do quả mọc chúc xuống dưới, giống ớt này còn được gọi là ớt “chỉ địa”. Người trồng có thể thu hoạch cả quả xanh lẫn quả chín, nhưng mỗi loại có yêu cầu riêng về chất lượng. Với ớt thu hoạch khi còn xanh, quả phải dài từ 20cm trở lên, thẳng và có hình thức đẹp theo tiêu chuẩn của đơn vị bao tiêu. Nếu thu hoạch khi quả đã chín, yêu cầu đơn giản hơn, chỉ cần không bị sâu hoặc dập nát.

Vụ trước, mỗi sào ớt của gia đình bà Bảo đạt sản lượng hơn 1 tấn. Giá bán đầu vụ khoảng 22.000 đồng/kg, đến cuối vụ giảm còn 4.000-5.000 đồng/kg, nhưng sau khi trừ chi phí, gia đình vẫn thu lãi khoảng 20 triệu đồng mỗi sào. So với các cây rau màu khác thì cây ớt mang lại giá trị kinh tế hơn hẳn, bà Bảo cho hay.

Bà Quế chia sẻ về hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng ớt Hà Lan. (Ảnh minh họa: TNM)

Hiệu quả từ mô hình cũng được thể hiện qua kết quả sản xuất của gia đình bà Trương Thị Quế, cùng ở xóm Hồng Phong. Với 2 sào trồng ớt trong năm ngoái, bà thu về 60 triệu đồng và tiếp tục lựa chọn giống cây này cho vụ mới. “Năm ngoái thời tiết thuận lợi, ớt được mùa, cây trĩu quả. Tính cả vụ, mỗi cây ớt cho thu hoạch gần 1 yến quả. Cứ 5-7 ngày hái một đợt, thu hoạch đến đâu, nhập về hợp tác xã đến đó, không phải lo đầu ra”, bà Quế cho biết.

Theo bà Quế, ớt Hà Lan tương đối dễ trồng, có khả năng chống sâu bệnh tốt và phù hợp với những chân ruộng cao, thoát nước. Tuy nhiên, giống cây này có đặc tính ưa đất lạ, vì vậy sau mỗi mùa vụ, nông dân phải luân chuyển ruộng, đổi diện tích trồng ớt với những khu đất đang canh tác rau màu khác. Việc tiếp tục trồng ớt trên cùng một chân ruộng có thể khiến cây dễ nhiễm nấm, dẫn đến suy yếu, héo lá và đổ gãy. Bởi vậy, luân chuyển đất là một yêu cầu kỹ thuật mà người trồng cần tính đến để duy trì năng suất.

Ông Quế Văn Duyên, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Diễn Phong, cho biết hiệu quả kinh tế từ cây ớt Hà Lan cao gấp 2-3 lần so với lạc và ngô. Trong vụ đông xuân 2025-2026, năng suất bình quân đạt khoảng 40 tấn/ha, tương đương 2 tấn/sào; những hộ chăm sóc tốt có thể đạt 3,5 tấn/sào. Toàn mô hình ghi nhận doanh thu xấp xỉ 6 tỷ đồng, lợi nhuận bình quân khoảng 20 triệu đồng/sào, một số hộ đạt 30-35 triệu đồng/sào. Đây là cơ sở để diện tích trồng ớt tiếp tục được mở rộng tại địa phương.

Trong vụ đông – xuân năm nay, có 192 hộ tham gia với tổng diện tích 22ha, tăng 5ha so với vụ đông – xuân 2025-2026. Mô hình được triển khai theo hình thức liên kết giữa Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Diễn Phong và Hợp tác xã Thu mua nông sản xuất khẩu Tấn Linh, tỉnh Thanh Hóa.

Cây ớt chỉ địa Hà Lan phát triển tại vùng trồng ở xã Đức Châu, Nghệ An. (Ảnh minh họa: TNM)

Trong chuỗi liên kết này, hợp tác xã tổ chức sản xuất, cung ứng giống và vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời kết nối tiêu thụ sản phẩm. Ngay từ đầu vụ, các hộ tham gia phải ký cam kết, thực hiện đúng quy trình canh tác, bảo đảm chất lượng và tuân thủ thỏa thuận tiêu thụ theo giá thị trường để duy trì đầu ra cho nông sản cũng như nguồn cung cho đơn vị thu mua.

“Mô hình sản xuất và bao tiêu sản phẩm cây ớt của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Diễn Phong đang từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, ổn định đầu ra và tăng thu nhập cho người dân. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình, mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết với doanh nghiệp nhằm phát triển sản xuất bền vững”, ông Duyên thông tin.

Từ những thửa ruộng được luân chuyển đến khâu thu mua có hợp tác xã đứng ra kết nối, mô hình trồng ớt Hà Lan tại Đức Châu đang tạo thêm lựa chọn sinh kế cho nông dân. Tuy nhiên, để hiệu quả kinh tế được duy trì, người trồng vẫn cần tuân thủ kỹ thuật canh tác, bảo đảm chất lượng và thực hiện đúng các thỏa thuận trong chuỗi liên kết.

Nguyễn Liên (tổng hợp)