Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump tặng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tượng đại bàng đầu trắng, qua đó đưa một nghi thức ngoại giao nhỏ vào cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo.
- Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đã nộp đủ 108,5 tỷ đồng
- Mỹ – Trung thống nhất kéo dài thỏa thuận thương mại
- Một lần lạc lối, 16 năm trả giá
Bức tượng được trao tại quốc yến dành cho ông Tập và phái đoàn Trung Quốc tối 24/9, trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 3 ngày tới Mỹ. Ông Trump cho biết ông cùng Đệ nhất phu nhân Melania Trump đã tham gia quá trình thiết kế, còn món quà tượng trưng cho “tinh thần tự do và vươn cao của nước Mỹ”.
Đại bàng đầu trắng là loài chim bản địa Bắc Mỹ và là biểu tượng quốc gia của Mỹ. Việc trao quà trong ngoại giao cấp cao không chỉ nằm ở giá trị vật chất mà còn góp phần tạo dựng mối liên hệ giữa các nhà lãnh đạo.
Daniel Kritenbrink, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, cho rằng quan hệ cá nhân giữa ông Trump và ông Tập có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh hai nước cùng xử lý nhiều vấn đề phức tạp.
“Họ sẽ thảo luận về tất cả những vấn đề phức tạp. Suy cho cùng, họ vẫn là hai con người bằng xương bằng thịt. Vì vậy, mối quan hệ cá nhân ấy mang ý nghĩa quan trọng. Tôi cho rằng việc trao đổi quà tặng là một phần then chốt trong đó”, ông Kritenbrink nhận định.
Cùng ngày 24/9, ông Tập công bố việc tặng 2 con gấu trúc Trung Quốc cho một sở thú ở Atlanta và khởi động chương trình trao đổi sinh viên mới, với mục tiêu đón 100.000 sinh viên Mỹ sang Trung Quốc học tập trong 5 năm.
“Gấu trúc khổng lồ vốn là sứ giả tình hữu nghị giữa người dân Trung Quốc và Mỹ. Chỉ vài ngày nữa thôi, hai chú gấu trúc Bình Bình và Phúc Song sẽ đến ngôi nhà mới tại Sở thú Atlanta để gặp gỡ người dân Mỹ”, ông Tập phát biểu.
Việc trao đổi quà diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung vừa trải qua một giai đoạn căng thẳng về thương mại. Hội nghị thượng đỉnh lần này cũng là cuộc gặp trực tiếp thứ ba giữa hai nguyên thủ kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ 2.
Theo ông Kritenbrink, những món quà và nghi thức tại các cuộc gặp cấp cao có thể hỗ trợ việc xây dựng quan hệ cá nhân giữa lãnh đạo hai nước. Ông cho rằng ông Trump đặc biệt coi trọng hình thức “ngoại giao cấp lãnh đạo” và quà tặng giữ một vị trí đáng chú ý trong nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ.
Trong những lần khác, ông Trump từng nhận nhiều món quà có giá trị như một máy bay phản lực cỡ lớn, một thỏi vàng có khắc chữ và một chiếc nhẫn vàng đính kim cương cùng đá quý. Tuy nhiên, việc tiếp nhận quà tặng từ chính phủ nước ngoài tại Mỹ chịu sự chi phối của các quy định về giá trị và thủ tục.
Hiến pháp Mỹ có điều khoản về thù lao và quà tặng, trong đó đặt giới hạn giá trị bằng tiền đối với quà mà tổng thống có thể nhận từ chính phủ nước ngoài. Mức giới hạn hiện được nêu là 525 USD; nếu vượt mức này, món quà trở thành tài sản của chính phủ liên bang, trừ trường hợp tổng thống tự bỏ tiền mua lại.
Morten Skumsrud Anderson, tác giả một nghiên cứu về ngoại giao và quà tặng, cho biết tập quán trao các món quà xa xỉ hiện chủ yếu còn tồn tại ở các quốc gia Vùng Vịnh. Trong khi đó, tại phương Tây, hoạt động này bị hạn chế hơn bởi các cơ chế kiểm soát và quy định của thể chế.
Chuyên gia Ole Jacob Sending thuộc Viện Quan hệ quốc tế Na Uy cho biết việc lựa chọn và trao quà cấp nhà nước đòi hỏi nhiều bước chuẩn bị, từ loại quà, địa điểm đến cách thức và thời điểm trao.
“Có rất nhiều quy tắc và nghi thức liên quan. Nhà chức trách cần phải cân nhắc và thực hiện nhiều quy trình về việc nên tặng loại quà nào, địa điểm trao đổi quà ở đâu, cách thức và thời điểm trao tặng ra sao. Tất cả những điều này đều được lên kế hoạch chi tiết và đòi hỏi quá trình đàm phán ở các cấp dưới diễn ra trong nhiều tuần lễ trước đó. Đây không phải là kiểu mua quà vội vã vào phút chót tại sân bay”, ông Sending nói.
Trong chuyến thăm Mỹ của ông Tập năm 2013, Tổng thống Barack Obama từng tặng nhà lãnh đạo Trung Quốc một chiếc ghế dài làm từ gỗ tùng đỏ, loài cây đặc trưng của bang California. Hai nhà lãnh đạo sau đó cùng ngồi trên chiếc ghế và chụp ảnh.
Lần trao quà mới nhất giữa ông Trump và ông Tập vì thế được đặt trong một bối cảnh rộng hơn. Ngoài căng thẳng thương mại vừa được đình chiến tạm thời, hai nước còn cạnh tranh về vị thế trong ngành công nghiệp AI đang phát triển nhanh chóng.
“Các nghi thức, hình ảnh công chúng và việc trao tặng quà đều là phương tiện để đạt được mục đích cuối cùng là tạo dựng một mối quan hệ ổn định giữa Mỹ và Trung Quốc”, ông Kritenbrink bình luận.
Hoàng Lan (tổng hợp)
