Thói quen mua sắm thay đổi, yêu cầu cao hơn về an toàn thực phẩm và sức ép từ siêu thị, cửa hàng tiện lợi lẫn thương mại điện tử đang khiến chợ truyền thống dần mất lợi thế cạnh tranh.
- Mái ấm Tâm An ở Thái Nguyên nâng đỡ gần 300 phận đời yếu thế
- Nổ lớn ở Hormuz, giá dầu tăng vọt giữa lúc Mỹ cân nhắc đánh Iran
- Giao xe máy cho con lớp 9 đi gặp nạn tử vong, người cha bị khởi tố
Chợ truyền thống từng là lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình, nhưng đang đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng lớn từ các kênh bán lẻ hiện đại và mua sắm trực tuyến. Theo các chuyên gia, sự thay đổi này không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng, từ trải nghiệm mua sắm, chi phí đến yêu cầu về chất lượng hàng hóa.
Ông Đỗ Duy Thanh thừa nhận chợ truyền thống đang mất dần lợi thế cạnh tranh trên nhiều phương diện. Người tiêu dùng ngày càng chú trọng vệ sinh, nguồn gốc hàng hóa, giá niêm yết minh bạch, sự thuận tiện và trải nghiệm mua sắm. Trong khi đó, không ít chợ vẫn hạn chế về cơ sở vật chất, bãi đỗ xe, vệ sinh môi trường; tình trạng chèo kéo hoặc phải mặc cả khi mua hàng cũng ảnh hưởng đến quyết định của khách.
Sức ép còn đến từ hệ thống siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi, đặc biệt với nhóm khách hàng đi làm. Những điểm bán này có thời gian hoạt động linh hoạt, hàng hóa được bảo quản và sắp xếp khoa học, giá cả rõ ràng, thanh toán nhanh. Các chương trình giảm giá cuối ngày cũng tạo thêm động lực để người tiêu dùng lựa chọn.
Đồng quan điểm, ông Khoa cho rằng thói quen mua sắm của giới trẻ và dân văn phòng đang dịch chuyển theo hướng ưu tiên tiện lợi. Nhiều người sẵn sàng trả thêm phí giao hàng tận nhà thay vì dành thời gian di chuyển, tìm chỗ gửi xe hoặc chen lấn mua sắm. Tâm lý lo ngại về an toàn thực phẩm cũng khiến một bộ phận khách hàng chuyển sang những kênh bán lẻ có thông tin xuất xứ và quy trình kiểm soát chất lượng rõ ràng hơn.
Ông Khoa phân tích: “Không chỉ cạnh tranh từ kênh online, nhiều chợ còn phải đối mặt với cơ sở vật chất xuống cấp, điều kiện vệ sinh chưa bảo đảm, trong khi chi phí thuê sạp, thuế và phí quản lý tiếp tục tạo gánh nặng cho tiểu thương. Đây là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố làm thay đổi cấu trúc kênh phân phối”.
Người tiêu dùng kết hợp nhiều kênh, chi phí online cũng chịu sức ép
Thực tế, người tiêu dùng hiện không nhất thiết chỉ lựa chọn một hình thức mua sắm. Họ có thể đặt hàng khô, thực phẩm đóng gói, gia vị hoặc những mặt hàng mua định kỳ qua ứng dụng, nhưng vẫn trực tiếp đến chợ hay siêu thị để lựa chọn thực phẩm tươi sống. Vì vậy, lượng khách giảm tại chợ truyền thống cũng phản ánh thị phần bán lẻ đang được phân chia giữa nhiều kênh khác nhau.
Tuy nhiên, mua sắm trực tuyến không phải lúc nào cũng có lợi thế về chi phí. Theo ông Khoa, vận chuyển là một phần không thể tách rời của thương mại điện tử. Khi giá xăng dầu biến động, doanh nghiệp logistics có thể điều chỉnh phụ phí nhiên liệu hoặc cước giao hàng, khiến tổng chi phí mua sắm trực tuyến tăng lên, nhất là với đơn hàng nhỏ hoặc giao ở khoảng cách xa.
Bên cạnh vận chuyển, người bán hàng trực tuyến còn phải chịu phí nền tảng, quảng cáo, thanh toán, hoa hồng tiếp thị liên kết, đóng gói và xử lý đơn hàng. Khi các khoản chi phí này tăng, người bán phải cân nhắc giảm lợi nhuận, tăng giá, cắt khuyến mãi hoặc thay đổi chính sách giao hàng. Những điều chỉnh đó đều có thể tác động đến quyết định mua sắm của khách hàng.
Ông Đỗ Duy Thanh nhận định: “Khi nhiên liệu, bao bì, vận chuyển và phí nền tảng tăng, người bán phải lựa chọn giữa việc chấp nhận giảm lợi nhuận, tăng giá bán, cắt giảm khuyến mãi hoặc điều chỉnh chính sách giao hàng. Mỗi phương án đều có thể ảnh hưởng đến quyết định mua sắm. Với những đơn hàng nhỏ, giá trị thấp hoặc giao xa, mua trực tiếp có thể kinh tế hơn. Ngược lại, đơn hàng lớn, sản phẩm mua định kỳ hoặc hàng khó tìm tại địa phương vẫn có lợi thế khi đặt online”.
Những thay đổi trên cho thấy chợ truyền thống không chỉ cạnh tranh với thương mại điện tử mà còn phải thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của người mua về chất lượng, sự minh bạch và tiện lợi. Trong bối cảnh người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn, khả năng cải thiện điều kiện kinh doanh, bảo đảm vệ sinh, niêm yết giá và nâng cao trải nghiệm mua sắm sẽ là những yếu tố quan trọng đối với sức hút của chợ trong thời gian tới.
Thiên An (tổng hợp)
