Việt Nam ra mắt Trung tâm Tài chính Hàng hải: Tham vọng thoát khỏi vị thế “gã bốc vác” số 1 châu Á

TPHCM vừa chính thức ra mắt Trung tâm Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC) nhằm giữ lại 95% giá trị ngành hàng hải vốn đang “chảy” về các trung tâm như Singapore và Hong Kong.

Thực trạng “chảy máu” giá trị hàng hải và sự ra đời của hệ sinh thái IMFC tại TPHCM

Dù sở hữu hệ thống cảng biển tăng trưởng nhanh nhất châu Á với sản lượng container đạt hơn 34 triệu TEU, Việt Nam hiện vẫn đứng ở phần đáy của chuỗi giá trị hàng hải toàn cầu. Phần lớn dòng tiền từ các dịch vụ có biên lợi nhuận cao như bảo hiểm, tài chính và pháp lý không được xử lý trong nước mà chuyển sang các trung tâm tài chính ngoại. Thực tế này khiến ngành hàng hải Việt Nam chỉ giữ lại được khoảng 4-5% giá trị giao dịch, chủ yếu tập trung ở mảng bốc xếp và logistics cơ bản.

Nhằm thay đổi vị thế, ngày 21/5, Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) đã phối hợp cùng các đơn vị chính thức ra mắt hệ sinh thái Trung tâm Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC). Đây là bước đi chiến lược để Việt Nam tiến lên phân khúc giá trị cao, nơi tập trung tới 95% lợi nhuận của toàn ngành. Tham vọng của TPHCM là nâng tỷ lệ giá trị giữ lại trong nước lên mức 15% vào năm 2035, tạo thêm hàng tỷ USD giá trị gia tăng mỗi năm.

Hệ sinh thái IMFC được xây dựng dựa trên các nhóm cốt lõi gồm doanh nghiệp vận tải, cảng biển cùng các định chế tài chính chuyên biệt như ngân hàng và quỹ đầu tư hàng hải. Bên cạnh đó, các tổ chức pháp lý và trọng tài sẽ đóng vai trò hỗ trợ giải quyết tranh chấp theo chuẩn quốc tế nhằm tạo niềm tin cho dòng vốn toàn cầu. Mô hình này không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà còn hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm dịch vụ tài chính hàng hải cho cả khu vực ASEAN.

Sản lượng container thông qua Việt Nam 2010–2025.(Ảnh: Chụp màn hình báo CaFeF).

Nền tảng công nghệ blockchain và lộ trình 3 giai đoạn đưa TPHCM thành trung tâm dòng vốn

Tại sự kiện ra mắt, VIFC-HCMC đã công bố hai sản phẩm công nghệ lõi là hệ thống Thông tin Cộng đồng Hàng hải (MCS) và sàn giao dịch hàng hải trên nền tảng blockchain. Hệ thống MCS giúp chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu thời gian thực giữa cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính nhằm xóa bỏ tình trạng thông tin phân tán. Trong khi đó, sàn giao dịch blockchain sử dụng hợp đồng thông minh để số hóa chứng từ thương mại, giúp rút ngắn thời gian xử lý giao dịch xuống gần như tức thời.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, lộ trình phát triển được chia làm ba giai đoạn cụ thể nhằm đảm bảo tính khả thi và bền vững cho hệ sinh thái. Giai đoạn đầu trong 1-2 năm tới sẽ tập trung xây dựng nền tảng, thiết lập cơ chế sandbox và các nền tảng dữ liệu số cho tài chính hàng hải. Giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng dịch vụ, phát triển các quỹ đầu tư hợp tác công – tư và vườn ươm đổi mới sáng tạo nhằm thu hút các định chế tài chính quốc tế.

Sau 3 năm, IMFC sẽ hoàn thiện và nâng tầm với các sàn giao dịch phái sinh hàng hải và trung tâm trọng tài hàng hải có sức cạnh tranh trong khu vực. Thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở hạ tầng cảng biển mà là năng lực thiết kế thể chế và khả năng tạo dựng niềm tin cho dòng tiền quốc tế thông qua các chính sách mở cửa linh hoạt. Việt Nam đang đứng trước cơ hội hiếm có để chuyển mình từ một “cảng hàng hóa” đơn thuần sang một “trung tâm trung chuyển dòng vốn” đẳng cấp châu lục.

Theo: CaFeF