Từ ngày 01/7, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 quy định trực tiếp 10 hành vi bị coi là trốn thuế, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để quản lý, xử lý vi phạm và giúp người nộp thuế chủ động tuân thủ quy định.
- Hai nữ sinh dẫn đầu kỳ thi lớp 10 ở Thái Nguyên
- Bộ GD&ĐT công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 từ 8h ngày 01/7
- Bỏ cơ chế ba bộ quản lý an toàn thực phẩm, giao về một mối
Luật Quản lý thuế năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay đổi cách xác định hành vi trốn thuế so với trước đây khi đưa các quy định này vào luật thay vì chủ yếu nằm ở các văn bản dưới luật. Việc luật hóa được kỳ vọng tăng tính minh bạch, thống nhất trong quản lý thuế, đồng thời hỗ trợ người nộp thuế nhận diện rõ những hành vi bị nghiêm cấm để hạn chế rủi ro pháp lý.
Theo khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế năm 2025, hành vi trốn thuế là việc người nộp thuế cố ý sử dụng các thủ đoạn nhằm làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền được miễn, giảm hoặc hoàn thuế.
Luật quy định rõ 10 nhóm hành vi bị coi là trốn thuế, bao gồm không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp quá thời hạn 90 ngày làm thiếu số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn; không ghi chép đầy đủ các khoản thu liên quan đến nghĩa vụ thuế; không lập hóa đơn hoặc ghi giá trị hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế để giảm số thuế phải nộp.
Ngoài ra, việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không đúng quy định để xác định sai nghĩa vụ thuế; dùng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch; khai sai thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà không tự nguyện khắc phục bằng việc nộp đủ thuế; cố ý không kê khai hoặc khai sai nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cũng được xác định là hành vi trốn thuế.
Luật cũng bổ sung các hành vi như cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế; sử dụng hàng hóa thuộc diện không chịu thuế, miễn thuế hoặc xét miễn thuế sai mục đích mà không khai báo với cơ quan quản lý thuế khi chuyển đổi mục đích sử dụng; kinh doanh trong thời gian ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế.
Những hành vi này chủ yếu tập trung vào các vi phạm phổ biến như che giấu doanh thu, gian lận hóa đơn, phản ánh sai bản chất giao dịch hoặc lợi dụng chính sách ưu đãi thuế để giảm nghĩa vụ tài chính. Đây cũng là các vi phạm thường được cơ quan thuế phát hiện thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra và phân tích dữ liệu.
So với Luật Quản lý thuế năm 2019, điểm mới nổi bật là toàn bộ các hành vi trốn thuế được quy định trực tiếp trong luật. Trước đây, luật chủ yếu quy định nguyên tắc xử lý, còn các hành vi cụ thể được hướng dẫn tại các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế.
Theo các chuyên gia kinh tế, việc luật hóa không làm phát sinh thêm hành vi vi phạm mới mà chủ yếu hệ thống hóa các quy định hiện hành, nâng lên thành quy định của luật để tăng tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng và giúp người nộp thuế dễ tiếp cận hơn.
Việc hoàn thiện quy định được đánh giá là phù hợp với yêu cầu quản lý thuế trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế số và thương mại điện tử phát triển mạnh. Cùng với việc đẩy mạnh hóa đơn điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu người nộp thuế và quản lý dựa trên phân tích dữ liệu, cơ quan thuế sẽ có thêm cơ sở để phát hiện các trường hợp kê khai không trung thực, che giấu doanh thu hoặc sử dụng hóa đơn không hợp pháp.
Trong bối cảnh các giao dịch điện tử và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số ngày càng phổ biến, việc quy định cụ thể các hành vi trốn thuế ngay trong luật được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho công tác phòng ngừa, thanh tra và xử lý vi phạm. Đồng thời, quy định mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người nộp thuế trong việc đăng ký, kê khai, sử dụng hóa đơn, chứng từ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, chống thất thu ngân sách và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.
Mộc Linh (tổng hợp)
