Kế hoạch 28 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh Ukraina đang gây tranh luận gay gắt. Văn bản được đánh giá chứa nhiều điều khoản khó chấp nhận, đặc biệt với Kiev và các đồng minh châu Âu. Nhiều chuyên gia nhận định kế hoạch chỉ mang tính tham khảo, chưa thể trở thành nền tảng hòa bình thực tế.
- Cựu cảnh sát biến xe buýt cũ thành trạm giặt miễn phí
- Xe buýt giặt đồ miễn phí hỗ trợ người vô gia cư
- Châu Âu chạy đua kéo dài thời gian cho Ukraine trước tối hậu thư của ông Trump
Nội dung cốt lõi gây phản ứng từ Kiev và phương Tây
Theo AFP, kế hoạch đặt ba trụ cột: an ninh, lãnh thổ và tái thiết, trong đó Mỹ là trung tâm giám sát mọi cơ chế. Tranh cãi lớn nhất liên quan vấn đề lãnh thổ. Crimée, Donetsk và Luhansk được mặc nhiên thừa nhận thuộc Nga; Kherson và Zaporijjia giữ nguyên theo chiến tuyến.
Ukraina phải rút quân khỏi phần còn lại của Donetsk và chấp nhận không gia nhập NATO. Đổi lại, Washington đưa ra bảo đảm an ninh có điều kiện và mở đường cho Ukraina gia nhập EU. Nga được cam kết tái hội nhập quốc tế và quay lại G8 nếu tuân thủ.
Gói tái thiết hơn 200 tỉ USD cho Ukraina dự kiến lấy từ tài sản Nga bị đóng băng và nguồn lực châu Âu. Dù ông Zelensky xác nhận sẽ “làm việc với các điểm trong kế hoạch”, các điều khoản nêu trên vẫn tạo ra áp lực chính trị rất lớn.
Từ bỏ lãnh thổ là lựa chọn bất khả thi với Ukraina
Theo John Lough (Chatham House), kế hoạch “không thể thực thi” vì yêu cầu Kiev từ bỏ ba nền tảng chiến lược: chủ quyền lãnh thổ, quyền gia nhập NATO và tự chủ an ninh. Chấp nhận văn bản đồng nghĩa với việc chính quyền Ukraina tự đặt mình vào khủng hoảng niềm tin.
Nhà phân tích Volodymyr Fesenko nhận định kế hoạch chắc chắn thất bại vì Nga không muốn chấm dứt chiến sự lúc này. Matxcơva tin họ còn nhiều lợi thế trên chiến trường và có thể khai thác tình trạng bất ổn nội bộ tại Ukraina.
Theo ông, kế hoạch chỉ có hiệu lực nếu quân đội Ukraina rơi vào nguy cơ sụp đổ toàn diện, điều hiện chưa diễn ra.
EU không muốn đứng ngoài và tính toán của Mỹ gây lo ngại
Liên Âu là rào cản lớn cho tiến trình này. Điều khoản yêu cầu châu Âu rót thêm hàng trăm tỉ euro tái thiết và chấp nhận Nga tái hội nhập sẽ làm sâu sắc bất đồng giữa các nước thành viên. Châu Âu cũng không hài lòng khi kế hoạch được xây dựng chủ yếu trong trao đổi giữa Washington và Matxcơva.
Các chuyên gia lưu ý phong cách thương lượng của ông Trump mang tính “tạo đột phá bằng hỗn loạn”. Việc Mỹ tung kế hoạch ngay sau đợt trừng phạt dầu mỏ Nga và cho phép Ukraina tấn công sâu vào lãnh thổ Nga khiến giới quan sát cho rằng Nhà Trắng đang thử phản ứng của các bên hơn là hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh.
Theo Fesenko, ông Trump cố tận dụng điểm yếu chính trị của ông Zelensky để gây sức ép. Nhưng điều này khó đạt hiệu quả. Nếu Zelensky nhượng bộ, ông sẽ mất tín nhiệm. Nếu ông kiên định, phong độ chính trị lại được củng cố.
Theo: Khai Mở
