Ukraine tung chiến dịch bí mật phá vỡ ‘lưới thép’ S-400 của Nga

Ukraine đang triển khai các chiến dịch đặc nhiệm sâu vào trận địa phòng không Nga, tập trung đánh vào radar và trạm điều khiển của hệ thống S-400. Chuỗi tấn công chính xác này cho thấy Kiev đang tìm cách mở hành lang chiến dịch bằng cách xuyên phá lớp phòng không mà Moskva xem là bất khả xâm phạm.

Các đòn đánh thọc sâu nhằm vô hiệu hóa hệ thống S-400

Sau hơn ba năm xung đột, Ukraine coi việc phá vỡ mạng lưới phòng không Nga là nhiệm vụ sống còn để duy trì năng lực tấn công và chi viện hỏa lực. Nga bố trí dày đặc S-300 và S-400 quanh các khu vực tiền tuyến, bán đảo Crimea và nhiều điểm hậu phương chiến lược, khiến hoạt động tập kích đường không của Kiev gặp nhiều hạn chế.

Trước tình thế đó, Ukraine chuyển hướng chiến thuật: từ UAV tấn công tầm xa sang các chiến dịch đặc nhiệm đánh thẳng vào từng “mắt xích” trọng yếu của hệ thống phòng không. Radar, trạm chỉ huy, hệ thống cấp điện và các khí tài hỗ trợ trở thành mục tiêu ưu tiên.

Đầu tháng này, lực lượng đặc nhiệm Ukraine được cho là thực hiện một trong những chiến dịch táo bạo nhất kể từ đầu chiến sự, đánh trúng nhiều thành phần quan trọng của một đơn vị S-400, trong đó có radar đa năng 92N6E và hệ thống cấp điện cho sở chỉ huy. Điều này khiến một trung đoàn phòng không Nga gần như tê liệt.

Dấu hiệu này cho thấy Kiev không còn chỉ dựa vào UAV giá rẻ hay tên lửa cải tiến mà đang đẩy mạnh các chiến dịch tấn công chính xác ở cự ly gần, kết hợp trinh sát vệ tinh và UAV tầm cao của phương Tây. Số vụ tấn công vào S-300 và S-400 gia tăng mạnh trong nhiều tháng, đặc biệt tại Crimea và các vùng tiền tuyến.

Đối với Ukraine, mỗi radar bị phá hủy đồng nghĩa một khoảng trống lớn trong mạng lưới phòng thủ Nga, tạo cơ hội cho các chiến dịch sâu hơn vào hậu phương.

S-400: ‘Lá chắn thép’ bị xuyên thủng liên tiếp trên chiến trường Ukraine

S-400 được phát triển từ cuối Chiến tranh Lạnh và chính thức biên chế từ năm 2007. Hệ thống được NATO định danh SA-21 “Growler”, có khả năng đánh chặn máy bay, UAV tầm xa, tên lửa hành trình và mục tiêu tốc độ cao.

Điểm mạnh của S-400 nằm ở khả năng kết hợp nhiều radar hoạt động trên các dải tần khác nhau. Radar tần số thấp có thể phát hiện tiêm kích tàng hình F-22 hay F-35; radar tần số cao đảm nhiệm khóa mục tiêu và dẫn bắn. Nga kỳ vọng sự kết hợp này tạo thành “lưới thép” phòng không nhiều lớp, phát hiện và tiêu diệt mục tiêu từ xa.

Tuy nhiên, chiến sự tại Ukraine lại vẽ ra thực tế khác hẳn. Nhiều tổ hợp S-400 đã bị phá hủy trong các đòn tấn công chính xác của Ukraine, thậm chí bởi các loại vũ khí mà Moskva tuyên bố hệ thống có thể đánh chặn dễ dàng.

Một ví dụ tiêu biểu là chiến dịch mùa hè năm ngoái tại Crimea. Đặc nhiệm và hải quân Ukraine phối hợp sử dụng UAV tấn công và tên lửa hành trình Neptune đánh vào radar, trạm điều khiển và bệ phóng, khiến cả S-300 và S-400 đều bị phá hủy.

Đối với một hệ thống được Nga quảng bá là “bất khả chiến bại”, việc bị xuyên thủng bởi tên lửa nội địa Ukraine đặt ra câu hỏi lớn về tính hiệu quả của S-400 trong môi trường tác chiến hiện đại, khi chiến thuật phi đối xứng và cơ động ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Cuộc đấu trí chiến thuật: Ukraine khai thác ‘tử huyệt’, Nga phải phân tán và ngụy trang

Những đòn tấn công gần đây cho thấy Ukraine đang tập trung vào “tử huyệt” của S-400 – các thành phần hỗ trợ như radar 92N6E. Đây được xem là “mắt thần” của hệ thống, chịu trách nhiệm phát hiện, bám bắt và khóa mục tiêu ở khoảng cách hàng trăm kilômét. Khi radar bị đánh sập, cả đơn vị phòng không gần như mù hoàn toàn.

Ngoài ra, nhiều đơn vị Nga buộc phải phân tán khí tài để tránh bị UAV phát hiện, nhưng điều này cũng khiến mạng lưới phòng không trở nên rời rạc hơn, giảm hiệu quả cảnh giới và tạo điểm yếu cho các đợt đột kích của đặc nhiệm Ukraine.

Kiev tận dụng triệt để nguồn trinh sát từ phương Tây, giúp họ xác định chính xác vị trí các trạm radar, hệ thống điều khiển và tuyến hậu cần. Nhờ đó, các chiến dịch tấn công bí mật diễn ra với rủi ro thấp hơn nhưng hiệu quả cao hơn.

Moskva đã tăng cường sử dụng mô hình giả, triển khai radar bổ trợ và áp dụng biện pháp ngụy trang để giảm thiệt hại. Tuy nhiên, loạt đòn đánh chính xác trong nhiều tháng cho thấy việc bảo vệ S-400 trên chiến trường Ukraine ngày càng khó khăn.

Cuộc đối đầu giữa chiến thuật linh hoạt của Ukraine và công nghệ phòng không Nga được dự báo sẽ tiếp tục là tâm điểm trong giai đoạn tới, khi cả hai bên đều tìm cách chiếm lợi thế trên một chiến trường liên tục thay đổi.

Theo: Khai Mở