Lũ lụt năm 2025 cho thấy Việt Nam cần chiến lược quản lý nước mới phù hợp khí hậu cực đoan. Hai mô hình nổi bật từ Singapore và Hà Lan mang lại nhiều gợi ý thực tiễn, giúp Việt Nam hướng tới hệ thống chủ động và bền vững hơn trong tương lai.
- Lãi suất liên ngân hàng tăng đỉnh 3 năm, áp lực thanh khoản rõ nét cuối năm
- Sạt lở đồi núi ở Chân Mây – Lăng Cô khiến giao thông ách tắc
- Trung Quốc đối mặt năm khủng hoảng lớn lan rộng từ kinh tế đến an ninh khu vực
Việt Nam sau lũ 2025: Nhu cầu thay đổi tư duy quản lý nướản lý nước
Lũ lụt năm 2025 gây thiệt hại lớn tại nhiều tỉnh, ảnh hưởng đời sống và sản xuất. Các biện pháp xử lý truyền thống như gia cố đê, mở cửa xả hay dựng kè chỉ giải quyết tình huống ngắn hạn. Lũ ngày càng nhanh và dữ dội cho thấy hệ thống hiện tại đã chạm giới hạn.
Nước dồn về đồng bằng nhiều hơn do bê tông hóa, mất không gian thoát nước và quy hoạch thiếu tầm nhìn dài hạn. Đây là thời điểm Việt Nam cần tiếp cận quản lý nước theo hướng toàn diện, đặt yếu tố phòng ngừa lên trước thay vì chỉ xử lý thiệt hại.
Trong bối cảnh này, kinh nghiệm quốc tế trở nên giá trị. Singapore và Hà Lan là hai quốc gia có điều kiện tự nhiên đặc thù nhưng đều đạt thành tựu lớn trong quản lý tài nguyên nước. Các bài học này không thể sao chép nguyên mẫu nhưng cho thấy hướng tiếp cận phù hợp để Việt Nam tham khảo.
Hạ tầng tích hợp của Singapore: Công trình đa mục đích giảm rủi ro nước
Singapore thường xuyên có mưa lớn. Tuy vậy, quốc gia này hiếm khi gặp lũ nghiêm trọng nhờ hệ thống quản lý nước tích hợp. Đập Marina, hoàn thành năm 2008, là ví dụ tiêu biểu. Công trình tạo hồ chứa thứ 15 của Singapore ngay trung tâm thành phố, đồng thời kiểm soát lũ và góp phần nâng cao chất lượng sống đô thị.
Hệ thống gồm cổng xả, trạm bơm hiện đại và mạng giám sát mực nước theo thời gian thực. Nhờ đó, các khu vực thấp như Chinatown hay Geylang được bảo vệ trước những trận mưa nhiệt đới lớn. Diện tích ngập của Singapore đã giảm mạnh từ thập niên 1970 đến nay.
Điểm đáng học hỏi là khả năng tạo giá trị kép: một công trình không chỉ chống lũ mà còn phục vụ sinh hoạt, cảnh quan và trữ nước. Đây là định hướng Việt Nam có thể cân nhắc trong các đô thị ven biển và vùng phát triển nhanh khi quỹ đất hạn chế.
Hà Lan và triết lý “sống chung với nước”
Hà Lan là quốc gia nằm thấp hơn mực nước biển trong nhiều thế kỷ. Thay vì chỉ chống lại nước. Người Hà Lan tạo chiến lược nhiều lớp gồm giáo dục cộng đồng, bảo vệ vùng trọng yếu, quy hoạch ngập có kiểm soát, phản ứng nhanh và phục hồi bền vững.
Chương trình Room for the River. Cho phép một số khu vực ngập tự nhiên nhằm giảm áp lực cho vùng dân cư và khu kinh tế. Cách làm này xem nước là yếu tố cần quản lý linh hoạt, thay vì tìm mọi cách ngăn cản. Triết lý này đặc biệt phù hợp với Đồng bằng sông Cửu Long. Việc liên tục nâng đê khiến dòng chảy biến đổi và tăng rủi ro khi mưa lớn bất thường. Ngập theo mùa, trở thành vùng đệm tự nhiên, giảm áp lực lũ ở hạ du, duy trì sinh kế.
Việt Nam có thể áp dụng những hướng đi nào?
Việt Nam đã đầu tư lớn cho đê điều, hồ chứa và ứng phó thiên tai. Tuy vậy, lũ lụt năm 2025 cho thấy cần cách tiếp cận dài hạn hơn. Một số gợi ý có thể triển khai:
- Hạ tầng tích hợp tương tự Marina Barrage để trữ nước, chống ngập và tạo không gian công cộng;
- Giải pháp xanh như mặt đường thấm nước, và vùng đất ngập để giảm áp lực nước mưa;
- Ngập có kiểm soát tại vùng trũng nhằm bảo vệ khu dân cư và khu kinh tế;
- Tăng cường giáo dục cộng đồng, diễn tập và nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm;
- Phục hồi thông minh sau thiên tai bằng cách xây dựng lại theo tiêu chuẩn chống lũ mới.
Lũ lụt năm 2025 là bước ngoặt. Chúng phơi bày thách thức, mở ra cơ hội xây dựng hệ thống quản lý nước thông minh hơn. Việt Nam có đủ tiềm năng để thực hiện bước chuyển này. Với điều kiện mỗi địa phương có giải pháp phù hợp đặc thù tự nhiên.
Theo: Tuổi Trẻ
