Nhịp sống số đang tác động mạnh mẽ đến làng quê Việt Nam. Công nghệ mang lại nhiều tiện ích, nhưng cũng khiến các giá trị truyền thống đối mặt nguy cơ phai nhạt. Tại xã Hoằng Giang (Thanh Hoá), những ngôi làng cổ vẫn bền bỉ gìn giữ bản sắc, cho thấy văn hóa làng hoàn toàn có thể đồng hành cùng đời sống hiện đại.
- Tự hào nông dân Thanh Hóa thời đại mới, làm giàu từ tư duy hiện đại
- Tiếng Then hồi sinh giữa thung lũng mây Ba Bể
- Cây đèn hình người quỳ Lạch Trường (Thanh Hoá) và bí ẩn pháp sư Saka
Giữ hồn làng thời công nghệ số từ không gian văn hóa Quỳ Chử
Làng Quỳ Chử, còn gọi là Kẻ Tổ, là vùng đất cổ gắn với văn hóa Đông Sơn Thanh Hoá. Trải qua hàng nghìn năm, nơi đây vẫn giữ được cấu trúc làng Việt truyền thống. Đường làng đã được bê tông hóa. Nhà cửa ngày càng khang trang. Nhưng ao làng, giếng cổ, mái đình và không gian sinh hoạt cộng đồng vẫn hiện diện rõ nét.
Hằng năm, vào tháng 2 âm lịch, người dân Quỳ Chử lại tụ hội về đình Trung để tổ chức hội làng Kỳ Phúc. Hội được tổ chức hai năm một lần, là dịp quan trọng để cộng đồng cùng trở về với ký ức văn hóa chung. Trong những ngày hội, ba thôn, bốn giáp cùng dâng hương, làm lễ theo nghi thức truyền thống.
Không gian lễ hội vừa trang nghiêm, vừa rộn ràng sắc màu dân gian. Các nghi lễ rước kiệu, tế nữ quan, tế nam quan được tổ chức xen kẽ với trò chơi truyền thống như gánh nước, nấu cơm trên khô, cơm thi cá giải. Hội làng trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều thế hệ.
Giữ hồn làng thời công nghệ số bằng sức mạnh cộng đồng
Điều đáng ghi nhận là trong bối cảnh nhiều thanh niên rời làng đi học tập, làm việc xa quê, hội làng vẫn là “lời hẹn trở về”. Với người Quỳ Chử, đây không chỉ là dịp sum họp, mà còn là cách khẳng định cội nguồn và duy trì mạch nối văn hóa gia đình, dòng họ.
Sức sống của làng không chỉ đến từ lịch sử lâu đời, mà từ cách cộng đồng chủ động gìn giữ các giá trị truyền thống. Nhiều năm qua, người dân tích cực bảo tồn di tích, gìn giữ không gian kiến trúc làng quê. Hiện làng còn bốn di tích quan trọng, trong đó có di tích khảo cổ Đồng Cáo – di tích quốc gia.
Hai phần ba số giếng cổ đã được tôn tạo. Hương ước làng tiếp tục được duy trì, trở thành “khung mềm” gắn kết cộng đồng dân cư. Đời sống sinh hoạt vẫn mang đậm nét làng quê. Chiều xuống, người già trò chuyện ở sân đình. Thanh niên tập thể dục. Trẻ nhỏ vui chơi quanh nhà văn hóa.
Công nghệ số không làm làng xa cách. Ngược lại, các nhóm Zalo của làng giúp kết nối con em xa quê. Thông tin làng xã được cập nhật thường xuyên. Nhờ đó, nhiều công trình xây dựng nông thôn mới, tu bổ di tích nhận được sự đóng góp tích cực. Trong gần 5 năm, người dân và con em xa quê đã đóng góp hơn 5 tỷ đồng cho địa phương.
Văn hóa dân gian nuôi dưỡng đời sống làng quê
Bên cạnh Quỳ Chử, làng Phượng Mao cũng là điểm sáng trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống. Trải qua nhiều biến động, người dân nơi đây đã công phu phục dựng đình làng, bảo tồn sắc phong và các giá trị tín ngưỡng.
Phượng Mao nổi bật với nghệ thuật chèo. Chèo không chỉ tồn tại trong lễ hội, mà sống trong đời sống thường nhật. Người dân tự duy trì câu lạc bộ chèo. Nghề được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trẻ em lớn lên trong tiếng trống chèo. Người cao tuổi giữ vai trò hạt nhân kết nối cộng đồng.
Nhiều nghệ nhân trở thành nòng cốt trong các hội diễn cấp huyện, cấp tỉnh. Với người dân Phượng Mao, chèo là niềm tự hào và là sợi dây gắn kết các thế hệ.
Theo lãnh đạo địa phương, xã Hoằng Giang có 21 làng, trong đó nhiều làng vẫn giữ được các giá trị văn hóa truyền thống. Văn hóa làng đã nuôi dưỡng con người và trở thành nền tảng tinh thần cho phát triển nông thôn mới.
Giữ hồn làng trong thời đại số không phải là níu giữ quá khứ. Đó là cách cộng đồng chọn lọc giá trị bền vững để đồng hành cùng hiện đại.
Theo: Khai Mở
