Gần 40 năm, ông Hưng gìn giữ hơn 50.000 cổ vật

THANH HÓA – Ông Nguyễn Hải Hưng dành gần 40 năm sưu tầm và lưu giữ hơn 50.000 hiện vật, với mong muốn những giá trị lịch sử, văn hóa được trao truyền cho các thế hệ sau.

Ngày 31.10, xã Vĩnh Lộc tổ chức chương trình livestream “Lâm Sơn Trang – Dòng chảy ký ức và di sản trường tồn”, giới thiệu bộ sưu tập cùng hành trình sưu tầm của ông Hưng. Lâm Sơn Trang nằm trên sườn núi Đún (Đốn Sơn), gần Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ, trong khuôn viên rộng hơn 4.000m².

Tuổi thơ của ông Nguyễn Hải Hưng gắn với hoàn cảnh thiếu thốn ở vùng chiêm trũng Nga Sơn, Thanh Hóa. Là con trong một gia đình đông người, ông chỉ học hết lớp 4 rồi nghỉ để đi làm thuê phụ giúp cha mẹ.

Năm 1985, ông rời quê đến Vĩnh Lộc lập nghiệp, trải qua nhiều công việc như buôn bán gia súc, phụ hồ để kiếm sống. Khoảng năm 1990, cơ duyên với đồ cổ đến khi ông được một người buôn cổ vật thuê chiếc xe Minsk chở hàng và trả công khá hậu hĩnh.

Từ công việc ban đầu nhằm kiếm thêm thu nhập, ông Hưng dần dành nhiều thời gian tìm hiểu, thu gom và mua bán đồ cổ. Sau khoảng 15 năm, việc kinh doanh không còn là mục đích chính khi sự quan tâm của ông chuyển sang mong muốn giữ lại những món đồ xưa cùng câu chuyện gắn với chúng.

Hơn chục năm trở lại đây, số hiện vật được ông đưa về ngày càng lớn, trong khi lượng đồ bán đi không đáng kể. Có thời điểm cuộc sống gia đình còn nhiều khó khăn, việc ông tiếp tục dành dụm tiền để mua cổ vật từng khiến người thân phản đối, nhưng sau mỗi lần có chút tiền từ công việc làm thuê, ông lại lên đường tìm kiếm.

Chiếc Minsk cũ từng đưa ông đi qua nhiều địa phương ở Thanh Hóa và các tỉnh, thành khác. Có chuyến kéo dài hàng trăm cây số, có món đồ ông phải tìm đến nhiều lần để thuyết phục chủ nhân, trong những hành trình mà chuyện ăn uống vội vàng hay chịu đói, khát đã trở nên quen thuộc.

Sau gần 40 năm, bộ sưu tập tại Lâm Sơn Trang đã vượt 50.000 hiện vật thuộc nhiều giai đoạn lịch sử. Đồ gốm sứ chiếm phần lớn, bên cạnh các hiện vật được giới thiệu thuộc thời tiền sử, văn hóa Đông Sơn, các thời Lý, Trần, Lê và cổ vật Việt Nam, Trung Quốc qua nhiều triều đại.

Trong số đó, ông Hưng đặc biệt trân trọng một chiếc trống đồng có hoa văn đúc nổi và hai cặp “nhị thụt thống” được người dân phát hiện dưới cánh đồng làng Bái Xuân, xã Vĩnh Phúc, huyện Vĩnh Lộc cũ. Theo ông, những chiếc thống này có hình dáng tương tự hiện vật đang được trưng bày tại Thành nhà Hồ và được cho là liên quan đến nghi lễ dưới triều Hồ (1400-1407).

Với ông Hưng, mỗi món đồ không chỉ có giá trị vật chất mà còn gắn với những câu chuyện về nếp sống, phong tục và tín ngưỡng của người xưa. Bởi vậy, Lâm Sơn Trang được mở để người dân, du khách, học sinh, sinh viên và các nhà nghiên cứu có cơ hội trực tiếp quan sát hiện vật, qua đó tìm hiểu thêm những dấu tích lịch sử từng được biết đến chủ yếu qua sách vở.

Khuôn viên Lâm Sơn Trang rộng hơn 4.000m², có những nếp nhà cổ hơn 100 năm tuổi và là nơi lưu giữ số lượng lớn hiện vật mà ông Hưng tích lũy qua nhiều chuyến đi. Hai lần, ông đã hiến tặng hiện vật cổ cho Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa; năm 2019, ông được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen vì thành tích tham gia trưng bày hiện vật tại triển lãm “Thanh Hóa xưa và nay”, nhân kỷ niệm 990 năm danh xưng Thanh Hóa.

Khoảng năm 2015-2016, một vị khách từ TP.HCM từng đề nghị mua toàn bộ bộ sưu tập với giá 25 tỉ đồng. Dù hiểu số tiền này có thể giúp gia đình có cuộc sống đầy đủ hơn sau những năm tháng thiếu thốn, ông Hưng vẫn quyết định không bán vì muốn giữ lại các giá trị văn hóa, lịch sử mà mình đã dành gần 40 năm để sưu tầm.

“Tôi luôn ấp ủ sẽ mở một bảo tàng tư nhân có đầy đủ tiện nghi, công năng để lưu giữ những cổ vật này cho các thế hệ sau đến chiêm ngưỡng, tìm hiểu về văn hóa của người Việt mình”, ông Hưng chia sẻ.

Chương trình “Lâm Sơn Trang – Dòng chảy ký ức và di sản trường tồn” cũng giới thiệu những nếp nhà cổ, bộ sưu tập và hành trình của người sưu tầm đến công chúng. Qua những cuộc trò chuyện với chủ nhân, giáo viên, học sinh và du khách, các hiện vật được tiếp cận như nguồn tư liệu trực quan về đời sống và văn hóa của cha ông.

Từ một chàng trai nghèo phải bỏ học sớm để kiếm sống, ông Hưng đã dành phần lớn cuộc đời cho việc sưu tầm cổ vật. Điều ông mong muốn không chỉ là bảo quản những hiện vật trong các nếp nhà cổ tại Lâm Sơn Trang, mà còn đưa những câu chuyện về cội nguồn, nếp sống và văn hóa của người xưa đến gần hơn với nhiều người, đặc biệt là thế hệ trẻ.

An Nhiên (tổng hợp)