Mái nhà đón nắng, hóa đơn điện của gia đình bà Liễu giảm mạnh

Từ việc tận dụng ánh nắng để tạo nguồn điện sinh hoạt, nhiều gia đình tại Nghệ An bắt đầu quan tâm hơn đến điện mặt trời mái nhà, trong đó có gia đình bà Nguyễn Thị Liễu ở xã Nghi Lộc.

Trước đây, vào mùa hè, tiền điện mỗi tháng của gia đình bà Liễu ở mức 5-6 triệu đồng. Sau khi lắp hệ thống điện mặt trời mái nhà, khoản chi này giảm còn khoảng 1-1,5 triệu đồng/tháng. Để sử dụng hiệu quả nguồn điện tạo ra, gia đình bà chủ động chuyển thời gian vận hành những thiết bị công suất lớn sang khoảng 10h-15h hằng ngày. Đây là lúc hệ thống có điều kiện sản xuất điện thuận lợi.

Bà Liễu cho biết chi phí đầu tư ban đầu khá lớn, nhưng gia đình đổi lại có thể chủ động hơn về nguồn điện và giảm áp lực hóa đơn hằng tháng. Với mức tiết kiệm khoảng 3,5-5 triệu đồng mỗi tháng, số tiền giảm được ước tính 42-60 triệu đồng/năm.

Mỗi mái nhà có một nhu cầu sử dụng khác nhau, nên hiệu quả không giống nhau. Sản lượng điện tạo ra, thời điểm dùng thiết bị và lượng điện vẫn phải mua từ lưới quốc gia đều ảnh hưởng đến khoản tiết kiệm thực tế.

Nếu có thêm pin lưu trữ, phần điện dư thừa vào ban ngày có thể được giữ lại để dùng vào buổi tối hoặc những lúc không có nắng. Nhờ vậy, gia đình có nhu cầu sử dụng điện ngoài giờ nắng cũng có thêm lựa chọn, dù chi phí đầu tư sẽ tăng lên.

Theo giá tham khảo năm 2026, hệ thống hòa lưới 3 kWp không có pin lưu trữ có giá khoảng 24-30 triệu đồng; hệ thống 5 kWp khoảng 40-45 triệu đồng. Nếu tích hợp pin lưu trữ, chi phí tương ứng có thể lên 35-40 triệu đồng và 60-65 triệu đồng.

Với những hệ thống từ 10 kWp trở lên, mức đầu tư tùy thuộc cấu hình thiết bị và dung lượng lưu trữ. Vì vậy, các gia đình cần khảo sát mái nhà, tính toán nhu cầu điện và lựa chọn thiết bị phù hợp trước khi lắp đặt.

Từ những mái nhà riêng đến chính sách chung của tỉnh

Nghệ An hiện có 964.905 hộ gia đình sử dụng điện, nhưng mới khoảng 2.200 hộ lắp điện mặt trời mái nhà, chiếm 0,23%. Riêng năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận trên 1.900 hộ lắp đặt hệ thống này.

Những con số ấy cho thấy nguồn năng lượng từ ánh nắng vẫn chưa được khai thác rộng rãi. Một trong những trở ngại là khoản đầu tư ban đầu, nhất là khi gia đình muốn lắp thêm pin lưu trữ.

Để người dân có thêm điều kiện tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo, Nghệ An đang xây dựng dự thảo Nghị quyết hỗ trợ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện trong giai đoạn 2027-2030.

Tỉnh dự kiến bố trí khoảng 40 tỷ đồng cho chính sách, bình quân không quá 10 tỷ đồng mỗi năm. Theo phương án đề xuất, hộ nghèo và cận nghèo có thể được hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng cho hệ thống tấm quang điện và 3 triệu đồng cho hệ thống lưu trữ, tổng cộng không quá 9 triệu đồng/hộ.

Các hộ gia đình khác dự kiến được hỗ trợ tối đa 2 triệu đồng cho hệ thống điện mặt trời và 2 triệu đồng cho hệ thống lưu trữ, tổng mức không quá 4 triệu đồng/hộ.

Để được hỗ trợ, hệ thống phải có công suất từ 1 kWp trở lên. Nếu lắp pin lưu trữ, dung lượng tối thiểu là 1 kWh; hộ gia đình phải cam kết sử dụng đúng mục đích trong ít nhất 4 năm.

Chính sách đang ở bước xây dựng dự thảo, nhưng hướng hỗ trợ đã đặt ra một mục tiêu cụ thể: giảm bớt khoản tiền phải bỏ ra ban đầu, đặc biệt với những gia đình còn khó khăn. Khi có thêm điều kiện đầu tư, người dân có thể cân nhắc một giải pháp vừa phục vụ sinh hoạt, vừa giảm chi phí điện.

Dẫu vậy, một hệ thống phù hợp không chỉ được tính bằng số tấm pin trên mái nhà. Việc lựa chọn thiết bị, thi công đúng kỹ thuật và bảo đảm an toàn điện, phòng cháy chữa cháy cũng cần được đặt lên hàng đầu.

Từ câu chuyện tiết kiệm điện của gia đình bà Liễu đến kế hoạch hỗ trợ của tỉnh, điện mặt trời mái nhà đang mở ra thêm một hướng sử dụng năng lượng tại Nghệ An. Nếu được triển khai đúng cách, những mái nhà đón nắng có thể góp phần giảm chi tiêu cho từng gia đình và bổ sung nguồn điện sạch cho cộng đồng.

Phạm Mai (tổng hợp)