Độc đáo văn hóa Chăm tại Khánh Hòa: Di sản sống giữa lòng phố biển

Văn hóa Chăm tại Khánh Hòa hiện diện sinh động qua Tháp Bà Ponagar, nơi kiến trúc cổ, tín ngưỡng dân gian và đời sống cộng đồng hòa quyện bền bỉ theo thời gian.

Tháp Bà Ponagar là biểu tượng kiến trúc Chăm

Tọa lạc trên đồi Cù Lao, bên cửa sông Cái đổ ra biển Nha Trang, Tháp Bà Ponagar là quần thể kiến trúc Chăm Pa tiêu biểu còn tồn tại gần như nguyên vẹn đến ngày nay. Công trình được xây dựng cách đây hơn 12 thế kỷ, thể hiện tư duy kiến trúc độc đáo của người Chăm khi lựa chọn vị trí giao hòa giữa đất, nước và biển.

Những khối tháp bằng gạch nung đỏ sẫm, chạm khắc tinh xảo, phản ánh trình độ kỹ thuật và thẩm mỹ vượt trội của cư dân Chăm cổ. Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, quần thể này vẫn giữ được giá trị nguyên bản, trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng của Khánh Hòa.

Tháp Po Klong Garai Khánh Hoà là kiệt tác kiến trúc Chăm. (Ảnh: Sưu tầm)

Giao thoa tín ngưỡng Việt – Chăm trong không gian linh thiêng

Tháp Bà Ponagar không chỉ là di tích kiến trúc mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng đặc biệt. Tại đây, tín ngưỡng thờ nữ thần Po Nagar của người Chăm hòa quyện với tục thờ Mẫu Thiên Y A Na trong văn hóa Việt, tạo nên không gian tâm linh đa tầng, giàu bản sắc.

Sự giao thoa này thể hiện rõ trong nghi lễ, trang phục, lời khấn và cách hành lễ của người dân địa phương. Chính điều đó khiến Tháp Bà trở thành một trong số ít di tích Chăm Pa vẫn “sống” cùng cộng đồng, chứ không chỉ tồn tại như một phế tích lịch sử.

Lễ hội Tháp Bà – Dòng chảy văn hóa không ngừng nghỉ

Lễ hội Katê của người Chăm tỉnh Khánh Hoà. (Ảnh: Sưu tầm)

Hằng năm, lễ hội Tháp Bà diễn ra vào tháng Ba âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách. Trong không gian linh thiêng, tiếng trống, tiếng nhạc Chăm vang lên hòa cùng những điệu múa uyển chuyển, tái hiện sinh động đời sống tinh thần của cư dân bản địa.

Phụ nữ Chăm trong trang phục truyền thống, phụ nữ Việt với áo dài, cùng dâng lễ vật, bánh trái dân gian, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc. Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp kết nối cộng đồng, truyền trao các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.

Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa Chăm tại Khánh Hòa

Làng gốm Bàu Trúc là những làng gốm cổ xưa nhất Đông Nam Á. (Ảnh: Sưu tầm)

Trong bối cảnh phát triển du lịch và đô thị hóa mạnh mẽ, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Chăm tại Khánh Hòa được đặt ra như một nhiệm vụ quan trọng. Tháp Bà Ponagar hiện vừa là điểm đến du lịch văn hóa, vừa là không gian tâm linh gắn bó mật thiết với đời sống người dân.

Sự tồn tại bền bỉ của di tích cùng các nghi lễ truyền thống cho thấy văn hóa Chăm không chỉ là di sản của quá khứ, mà còn là dòng chảy sống động trong đời sống hiện đại, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa vùng duyên hải Nam Trung Bộ.

Theo: Báo Nhân Dân