Việc Viện trưởng yêu cầu trừ lương viên chức khi không tham gia “Ngày chủ nhật xanh”

Viện trưởng Viện Công nghệ sinh học Huế bị xác định có nhiều sai phạm, trong đó có việc áp đặt trừ lương viên chức nếu không tham gia “Ngày chủ nhật xanh”.

Trừ lương trái với tinh thần tự nguyện của phong trào

Ngày 19/03/2026, Đại học Huế công bố kết quả xác minh liên quan đến đơn kiến nghị của viên chức và người lao động tại Viện Công nghệ sinh học, qua đó làm rõ nhiều sai phạm trong công tác quản lý, điều hành của lãnh đạo đơn vị này. Theo kết luận xác minh, lãnh đạo Viện Công nghệ sinh học đã chuyển đổi bản chất của phong trào “Ngày chủ nhật xanh” từ hình thức vận động tự nguyện sang cơ chế mang tính áp đặt. Cụ thể, viên chức và người lao động bị yêu cầu tham gia định kỳ hàng tháng; nếu không tham gia phải nộp khoản tiền tương đương 1/2 ngày lương.

Điểm đáng chú ý là khoản thu này không được đưa vào hệ thống sổ sách kế toán, không phản ánh trong báo cáo tài chính, tạo ra dấu hiệu vi phạm nguyên tắc minh bạch trong quản lý tài chính công. Trong giai đoạn từ tháng 2/2020 đến tháng 9/2024, việc thu tiền đã diễn ra kéo dài, do công đoàn đơn vị thực hiện nhưng thiếu đầy đủ chứng từ hợp lệ. Lãnh đạo Đại học Huế xác định cách làm này không phù hợp với mục tiêu ban đầu của phong trào “Ngày chủ nhật xanh” vốn đề cao tinh thần tự nguyện, nâng cao ý thức cộng đồng, bảo vệ môi trường và xây dựng nếp sống văn minh. Việc gắn nghĩa vụ tài chính với một hoạt động mang tính vận động xã hội đã làm sai lệch giá trị cốt lõi của phong trào, đồng thời tạo áp lực không đáng có đối với người lao động.

Trong bối cảnh văn hóa công sở Việt Nam đề cao sự tự giác và tinh thần trách nhiệm, việc biến một hoạt động cộng đồng thành nghĩa vụ có chế tài tài chính không chỉ gây phản cảm mà còn ảnh hưởng đến niềm tin nội bộ. Đây cũng là bài học về ranh giới giữa vận động phong trào và áp đặt hành chính – một ranh giới cần được nhận thức rõ để tránh làm biến dạng các giá trị tốt đẹp vốn có. Bên cạnh đó, sự việc cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường giám sát nội bộ, đặc biệt là vai trò của công đoàn và các tổ chức đại diện người lao động trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của viên chức, tránh để các quy định nội bộ đi chệch khỏi khuôn khổ pháp luật.

Hàng loạt sai phạm trong quản lý tài sản công và tài chính nội bộ

Không chỉ dừng lại ở việc thu tiền trái quy định, kết quả xác minh còn chỉ ra nhiều vi phạm khác trong công tác quản lý tài sản và tài chính tại Viện Công nghệ sinh học. Đơn vị này bị xác định đã sử dụng tài sản công để cho thuê, liên danh, liên kết khi chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định pháp luật. Ngoài ra, một số hoạt động đầu tư, mua sắm và xây dựng cơ bản được triển khai mà không lập kế hoạch trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương. Việc tự ý mua sắm trang thiết bị, vật tư phục vụ hoạt động cơ quan thông qua các kênh không chính thống cũng được ghi nhận, tiềm ẩn rủi ro thất thoát và thiếu kiểm soát chất lượng.

Đáng lưu ý, công tác quản lý tài chính nội bộ bộc lộ nhiều bất cập, từ việc không hạch toán đầy đủ các khoản thu chi đến thiếu minh bạch trong vận hành cơ chế tự chủ tài chính. Những sai sót này không chỉ vi phạm quy định hiện hành mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của một đơn vị nghiên cứu khoa học. Trên cơ sở các sai phạm, Đại học Huế yêu cầu Viện Công nghệ sinh học chấm dứt việc sử dụng tài sản công sai mục đích, tạm dừng một số hoạt động chưa đủ điều kiện pháp lý, đồng thời rà soát toàn bộ các gói thầu xây dựng đã thực hiện. Đơn vị cũng phải khắc phục sai sót trong quản lý tài chính, hoàn trả các khoản tiền liên quan và tổ chức kiểm điểm trách nhiệm cá nhân, tập thể.

Động thái này thể hiện quyết tâm siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, nơi mà tính minh bạch và trách nhiệm giải trình cần được đặt lên hàng đầu. Trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao chuẩn mực liêm chính, mỗi sai phạm không chỉ là vấn đề nội bộ mà còn tác động đến niềm tin của cộng đồng đối với các thiết chế công. Về lâu dài, vụ việc cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế giám sát, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng văn hóa tổ chức dựa trên nền tảng minh bạch, tự giác và tôn trọng quy định pháp luật – những giá trị cốt lõi giúp các đơn vị công lập phát triển bền vững.

Theo: Báo Dân trí