Năm 1871, 5 con bò bị bỏ lại đảo Amsterdam. Sau 130 năm, chúng tạo nên quần thể hoang dã kỳ diệu và bị xóa sổ nhằm bảo vệ hệ sinh thái đặc hữu vùng hải đảo.
- Bộ Ngoại giao thông tin về vụ hơn 350 người Việt bị bắt tại Indonesia và Campuchia
- Tin tức thế giới 15/5: Tổng thống Mỹ và các biến động tại Trung Đông
- Sói lửa quý hiếm: Phát hiện loài thú đang bị đe dọa biến mất vĩnh viễn
Nguồn gốc di truyền giúp đàn bò đảo Amsterdam vượt qua nghịch cảnh
Vào năm 1871, một người nông dân tên Heurtin đã đưa năm cá thể bò đến hòn đảo Amsterdam hẻo lánh thuộc vùng cận Nam Cực. Hòn đảo này nằm ở phía nam Ấn Độ Dương với diện tích tự nhiên rộng khoảng 54 km2 thuộc lãnh thổ của Pháp. Nhóm gia súc nhỏ bé bị bỏ lại để tự xây dựng nên một quần thể hoang dã giữa điều kiện khắc nghiệt. Không ai ngờ rằng chúng có thể duy trì nòi giống suốt hơn 130 năm dài bất chấp mọi quy luật. Sự tồn tại này đã lật ngược hoàn toàn những giả định mà giới khoa học từng tin tưởng bấy lâu nay. Đàn bò đã âm thầm thích nghi và phát triển mạnh mẽ trên vùng đất hoàn toàn cô lập với thế giới. Đây là minh chứng cho sức mạnh sinh tồn của các loài động vật trong môi trường tự nhiên đầy biến động.
Nhà di truyền học Mathieu Gautier cùng cộng sự đã sử dụng công nghệ DNA hiện đại để phân tích các mẫu vật. Kết quả cho thấy đàn bò đảo Amsterdam có nguồn gốc di truyền vô cùng thú vị và phức tạp. Khoảng 3/4 nền tảng di truyền của chúng tương đồng với giống bò Jersey nổi tiếng của châu Âu hiện nay. Phần còn lại thuộc về giống bò zebu từ vùng Ấn Độ Dương vốn quen với khí hậu ấm áp hơn. Sự pha trộn tổ tiên này chính là chìa khóa giúp thúc đẩy đa dạng di truyền ngay từ lúc bắt đầu.
Dòng máu hỗn hợp chính là lợi thế sinh học giúp đàn bò chống chịu được mọi nghịch cảnh thời tiết. Gen từ tổ tiên châu Âu giúp chúng thích nghi tốt với môi trường mát mẻ, ẩm ướt và lộng gió. Trong khi đó gen bò zebu mang lại khả năng chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với nguồn nước ngọt khan hiếm. Nhờ lợi thế di truyền đặc biệt này đàn bò đã phát triển rất mạnh mẽ trên vùng đất hải đảo. Chúng biến hòn đảo hoang thành lãnh địa riêng và nhân rộng số lượng cá thể một cách thần tốc.
Sự thật về kích thước và cái kết của quần thể bò hoang
Trước đây giới khoa học từng lập luận đàn bò nhỏ lại chỉ trong hơn một thế kỷ để thích nghi đảo. Tuy nhiên dữ liệu DNA khẳng định những cá thể sáng lập vốn đã có kích thước nhỏ ngay từ đầu. Không hề có tín hiệu di truyền rõ ràng nào về việc chọn lọc tự nhiên để giảm kích cỡ. Sự hiểu lầm này xuất phát từ một nghiên cứu gây vang dội vào năm 2017 trên tờ Scientific Reports.
Quần thể này từng đạt con số ấn tượng khoảng 2.000 cá thể vào các năm 1952 và năm 1988. Dù bắt đầu chỉ từ 5 cá thể nhưng đàn bò vẫn mở rộng số lượng rất nhanh chóng. Tình trạng giao phối cận huyết diễn ra nặng nề qua nhiều thế hệ với mức độ lên tới gần 30%. Thông thường con số này sẽ dẫn đến các bệnh di truyền nghiêm trọng hoặc sự sụp đổ quần thể. Nhưng đàn bò đã nhân số lượng quá nhanh nên hạn chế được việc mất đi sự đa dạng di truyền.
Mặc dù tạo nên một kỳ tích sinh tồn nhưng đàn bò lại gây ra mối đe dọa sinh thái nghiêm trọng. Chúng tàn phá các loài bản địa đang gặp nguy hiểm như loài chim hải âu Amsterdam đặc hữu. Những loài cây quý hiếm trên đảo cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi hoạt động của đàn gia súc. Để thực hiện mục tiêu bảo tồn hòn đảo chính quyền đã quyết định tiêu hủy dần đàn bò này. Cá thể cuối cùng đã bị loại bỏ vào năm 2010 như một phần của công việc phục hồi môi trường.
Theo: CafeF
