Bảo vật quốc gia thành bậc lan can thời Lý tại tháp Chương Sơn là tiêu bản độc bản phản ánh nghệ thuật điêu khắc đá Việt Nam thế kỷ XII vô cùng tinh xảo quý.
- Mỹ – Iran: Thỏa thuận gia hạn ngừng bắn chờ ông Trump
- Tổng thống Trump xác định lằn ranh đỏ trong thỏa thuận với Iran
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Tổng thống Trump xác lập lằn ranh đỏ đối với phía Tehran
Hành trình phát hiện tiêu bản độc nhất từ phế tích tháp cổ
Tháp Chương Sơn còn gọi là tháp Vạn Phong Thành Thiện. Công trình này được xây dựng trên đỉnh núi Ngô Xá thuộc huyện Ý Yên. Theo sử liệu, bảo tháp khởi công năm 1108 và hoàn thành năm 1117. Đây là thời kỳ trị vì của vua Lý Nhân Tông với văn hóa rực rỡ. Tuy nhiên, đầu thế kỷ XV, quân nhà Minh đã tàn phá hoàn toàn tháp cổ này. Điều đó khiến công trình bề thế chỉ còn là phế tích nằm sâu dưới lòng đất.
Từ năm 1108 đến 1117, các chuyên gia tiến hành khai quật phế tích. Bảo tàng Nam Hà phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam thực hiện công tác này. Diện tích khai quật hơn 900 mét vuông với nhiều tầng văn hóa. Trong quá trình tìm kiếm, họ đã thu được hàng trăm hiện vật đá quý giá. Thành bậc lan can thời Lý là hiện vật nguyên vẹn nhất được phát hiện. Đây chính là tiêu bản gốc độc nhất vô nhị tại Việt Nam hiện nay.
Hiện vật cung cấp căn cứ quan trọng để nghiên cứu kiến trúc cổ. Qua đó, giới chuyên gia có thể hình dung quy mô tháp Chương Sơn. Bảo vật còn phản ánh sự giao thoa văn hóa giữa Đại Việt và các nước láng giềng. Các nền văn hóa như Chăm Pa hay Trung Quốc đều để lại dấu ấn. Thủ tướng Chính phủ đã công nhận đây là Bảo vật Quốc gia năm 2015. Hiện vật đang trưng bày tại cơ sở 2 Bảo tàng Ninh Bình phục vụ tham quan.
Giá trị nghệ thuật chạm khắc trên bảo vật đá 900 năm tuổi
Bảo vật quốc gia này có dáng hình hộp với chiều dài 205cm. Chiều cao của thành bậc đạt 46cm và độ dày là 17cm. Cấu trúc gồm một đầu vuông và một đầu chéo nhọn hướng lên trên. Thành bậc lan can thời Lý được chia làm hai phần trang trí riêng biệt. Phần trên của hai mặt chạm nổi hình tượng 14 vũ nữ vô cùng tinh xảo. Mỗi bên mặt đá thể hiện 7 vũ nữ trong tư thế múa dâng hoa. Thân hình các vũ nữ chia làm 3 khúc chao mạnh về phía trước.
Các chi tiết miêu tả con người được thể hiện rất sống động và tỉ mỉ. Khuôn mặt các vũ nữ hình trái xoan đầy đặn và nhìn chính diện. Đầu họ ngả về phía sau với búi tóc bồng nổi cao đặc trưng. Đội mũ nhiều tầng trang trí hoa văn là điểm nhấn nghệ thuật độc đáo. Hai tay vũ nữ dang rộng với khuỷu tay co gập song song ngang đầu. Tay trái cầm nụ sen lớn, còn tay phải cầm một dải lụa mềm mại. Xiêm áo ôm sát người tạo nên vẻ đẹp thanh thoát và uyển chuyển.
Phần dưới của thành bậc cũng được trang trí hoa văn rất cầu kỳ. Một mặt chạm kín hình hoa sen xen hoa cúc uốn lượn hình sin. Các hoa văn phụ trợ hình dấu hỏi và tay mướp làm tăng vẻ đẹp. Mặt còn lại khớp với bậc lên xuống nên có cách trang trí khác. Đề tài hoa văn ở mặt này giống mặt trước nhưng chỉ ở khoảng trống. Tại đây có hai mộng khoét sâu vào thân bậc dùng để lắp ghép. Những họa tiết này phản ánh tư duy thẩm mỹ đỉnh cao của người xưa.
Theo: Báo Dân trí
