Chùa cổ Tôn Thạnh và điển tích thiền sư cắt ngón tay đúc tượng

Chùa cổ Tôn Thạnh tại Tây Ninh thu hút khách nhờ kiến trúc đặc sắc và điển tích thiền sư Viên Ngộ cắt ngón tay đúc tượng Bồ Tát.

• Phát hiện hơn 70.000 hũ yến giả trong đường dây sản xuất
• Yến giả Thanh Hóa: Triệt phá đường dây sản xuất hơn 15 tấn thực phẩm giả
• Hệ quả pháp lý từ việc hành hung nhân viên gác chắn đường sắt

Lịch sử và kiến trúc độc đáo của chùa cổ Tôn Thạnh

Chùa Tôn Thạnh tọa lạc tại xã Mỹ Lộc thuộc tỉnh Tây Ninh. Công trình khởi công xây dựng vào năm 1808 với tên gọi ban đầu là Lan Nhã. Sau đó ngôi tự đổi tên thành Tông Thạnh để phù hợp với tình hình thực tế. Đến năm 1841 chùa chính thức mang tên Tôn Thạnh nhằm mục đích tránh húy kỵ vua Thiệu Trị. Trải qua gần 220 năm lịch sử thăng trầm công trình vẫn giữ được nét cổ kính nguyên bản. Năm 1997 Bộ Văn hóa Thông tin đã chính thức công nhận nơi đây là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Đây là một trong những ngôi chùa cổ nhất tại khu vực Nam Bộ hiện nay.

Kiến trúc chùa mang đậm phong cách nhà truyền thống của người dân Nam Bộ xưa với ba gian chính. Hệ thống chánh điện của ngôi chùa được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ căm xe quý hiếm. Loại gỗ này nổi tiếng trong dân gian với độ bền cao và khả năng chống mối mọt hiệu quả. Toàn bộ các cột kèo vẫn còn giữ được sự vững chãi sau hàng trăm năm tồn tại. Bề mặt gỗ ngày càng trở nên bóng mịn hơn dưới tác động của thời gian. Mái chùa được lợp bằng loại ngói âm dương truyền thống tạo nên vẻ đẹp trầm mặc rất đặc trưng.

Khuôn viên hiện nay của chùa rộng khoảng 2ha với rất nhiều cây xanh cổ thụ tỏa bóng mát. Không gian tại đây luôn mang lại cảm giác thoáng đãng cho tất cả mọi người đến viếng thăm. Ngay trước cổng chính là bức tượng Quan Thế Âm Bồ Tát uy nghiêm nhìn ra lối vào. Phía dưới chân tượng có một hồ nước nhỏ nuôi nhiều loại cá cảnh sinh động. Dù đã trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo nhưng giá trị cốt lõi vẫn được gìn giữ. Đây là điểm đến tâm linh lý tưởng dành cho những ai muốn tìm về sự thanh tịnh.

Dấu ấn văn hóa gắn liền nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu

Giai đoạn từ năm 1859 đến năm 1861 đã ghi dấu một mốc son quan trọng trong lịch sử của ngôi chùa cổ này. Nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu đã chọn nơi đây làm nơi dừng chân để lưu trú và hoạt động. Cụ đã mở lớp dạy học cho trẻ em nghèo và tận tình bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân. Trong suốt thời gian này cụ âm thầm sáng tác rất nhiều áng thơ văn mang tính chiến đấu cao. Những tác phẩm này đã góp phần cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh chống thực dân Pháp của người dân. Nghĩa quân trong khu vực cũng nhận được sự khích lệ tinh thần rất lớn từ những lời văn tâm huyết.

Hai tác phẩm tiêu biểu và nổi tiếng nhất gắn liền với địa danh chùa Tôn Thạnh chính là truyện thơ Lục Vân Tiên. Bên cạnh đó chúng ta không thể không nhắc đến tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc đầy bi tráng. Đây đều là những di sản văn học cực kỳ quý giá của nền văn học dân tộc Việt Nam. Những áng văn này vẫn được lưu truyền rộng rãi và được đưa vào giảng dạy trong chương trình nhà trường. Hình ảnh nhà thơ mù ngồi dưới mái hiên chùa cổ đã trở thành một biểu tượng văn hóa đẹp của vùng đất này. Tinh thần yêu nước nồng nàn của cụ sẽ luôn sống mãi trong lòng người dân.

Ngôi chùa không chỉ là nơi tu hành mà còn từng là một căn cứ văn hóa kháng chiến quan trọng. Các giá trị tinh thần quý báu đã được vun đắp từ chính những ngày tháng gian khổ nhất của dân tộc. Sự hiện diện của cụ đồ Chiểu đã nâng tầm giá trị lịch sử và văn hóa của ngôi cổ tự này. Du khách khi đến đây không chỉ để chiêm bái Phật mà còn để tìm hiểu về cuộc đời một danh nhân. Những câu chuyện cảm động về cụ vẫn thường xuyên được các vị sư kể lại cho thế hệ hậu thế nghe. Đây chính là sợi dây liên kết vô hình giữa quá khứ hào hùng và hiện tại.

Điển tích đúc tượng và không gian thanh tịnh

Hiện nay chùa còn lưu giữ hai bảo vật quý giá có niên đại lâu đời khoảng hơn 200 năm lịch sử. Đó là chiếc đại hồng chung và pho tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát được chế tác hoàn toàn bằng đồng. Cả hai hiện vật này đều được nhà chùa bảo quản cẩn thận trong tình trạng còn khá nguyên vẹn và tinh xảo. Theo chia sẻ của Đại đức Thích Tắc Hòa thì các cổ vật này mang những giá trị lịch sử vô cùng đặc biệt. Chúng là minh chứng rõ nét cho trình độ đúc đồng điêu luyện của các nghệ nhân thủ công thời bấy giờ. Đây hiện là những di vật quan trọng nhất đang được thờ tự trang trọng tại ngôi chùa cổ này.

Điển tích về pho tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt của du khách thập phương. Tương truyền Thiền sư Viên Ngộ chính là người đã phát nguyện đúc pho tượng này để thờ phụng tại chánh điện. Ở lần đúc đầu tiên pho tượng không may xuất hiện một lỗ khuyết nhỏ nằm ở phía sau lưng tượng. Vị thiền sư đã quyết định thực hiện việc đúc lại pho tượng lần thứ hai để đạt được sự hoàn mỹ. Trước khi nấu đồng ngài đã thành tâm khấn nguyện và tự cắt ngón tay trỏ của mình cho vào khuôn đúc. Kết quả là pho tượng ở lần thứ hai này đã hoàn thành một cách trọn vẹn và vô cùng đẹp.

Hành động quả cảm của Thiền sư Viên Ngộ thể hiện một lòng thành kính tuyệt đối dành cho đức Phật từ bi. Câu chuyện cảm động này đã trở thành một phần linh hồn không thể thiếu của ngôi chùa cổ Tôn Thạnh. Mỗi ngày có rất nhiều lượt khách đến tham quan và thành tâm tìm hiểu về điển tích thiêng liêng này. Họ mong muốn tìm thấy sự thanh thản và bình yên trong tâm hồn giữa không gian tĩnh mịch của chùa. Sự kết hợp hài hòa giữa lịch sử hào hùng và huyền thoại tạo nên một sức hấp dẫn khó cưỡng. Ngôi chùa vẫn đứng vững theo thời gian như một chứng nhân cho lòng tin và sự bền bỉ.

Nguyên Hương (Tổng hợp)