Nhiều nước siết quản lý trẻ em dùng mạng xã hội nhưng còn nhiều khó khăn

Chính phủ Úc cùng nhiều quốc gia tiếp tục tăng cường các biện pháp quản lý trẻ em sử dụng mạng xã hội và yêu cầu các nền tảng công nghệ chịu trách nhiệm nhiều hơn.

Úc vừa nâng mức xử phạt tối đa đối với các công ty công nghệ không tuân thủ quy định cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội lên gần 70 triệu USD. Các biện pháp này được đưa ra sau hơn sáu tháng lệnh cấm có hiệu lực, trong bối cảnh nhiều quốc gia cũng mở rộng chính sách bảo vệ trẻ em trên môi trường số.

Theo Reuters ngày 28/6, Chính phủ Úc quyết định tăng gấp đôi mức phạt tối đa đối với các doanh nghiệp công nghệ không thực hiện nghiêm lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Cùng với đó, Cơ quan An toàn điện tử Úc (eSafety) được trao thêm quyền yêu cầu Facebook, Instagram, YouTube, Snapchat và TikTok cung cấp bằng chứng về việc ngăn chặn trẻ vị thành niên tạo tài khoản.

Thủ tướng Úc Anthony Albanese nhận định các tập đoàn công nghệ lớn “đang không làm đủ trách nhiệm để tuân thủ luật pháp”. Sau khi Úc áp dụng lệnh cấm từ tháng 12/2025, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ và Indonesia cũng triển khai những quy định tương tự, trong khi giới chức Anh tiếp tục xem xét mở rộng các hạn chế sang trò chơi điện tử và hoạt động phát trực tiếp.

Tại Mỹ, dù chưa ban hành lệnh cấm trên phạm vi toàn quốc, các biện pháp bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đang được thúc đẩy ở nhiều cấp. Theo Politico, sau các quy định cấm học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học, sáu bang gồm Iowa, Tennessee, Utah, Alabama, Virginia và Maine đã mở rộng sang hạn chế thời gian sử dụng các thiết bị điện tử như máy tính bảng và dụng cụ trình chiếu trong trường học.

Ở cấp liên bang, Thượng viện Mỹ tiếp tục thúc đẩy Đạo luật an toàn trực tuyến cho trẻ em (KOSA), với mục tiêu tạo thêm cơ sở pháp lý nhằm giảm những tác động tiêu cực của mạng xã hội và internet đối với trẻ em. Song song với các động thái này, phong trào “mang giấy bút trở lại lớp học” cũng nhận được sự ủng hộ của nhiều phụ huynh khi ngày càng nhiều trường tiểu học đưa thiết bị điện tử vào giảng dạy.

Những quy định mới vẫn chưa khắc phục được toàn bộ khó khăn trong thực tế. Các tính năng trên mạng xã hội liên tục thay đổi khiến cơ quan quản lý gặp trở ngại trong việc theo kịp, đồng thời tạo ra nhiều khoảng trống pháp lý giữa yêu cầu của chính phủ và cách các doanh nghiệp công nghệ triển khai.

Nghiên cứu công bố ngày 24/6 trên British Medical Journal khảo sát 408 thanh thiếu niên Úc từ 12 đến 15 tuổi cho thấy 85% vẫn sử dụng mạng xã hội sau ba tháng lệnh cấm có hiệu lực. Theo Reuters, nhiều em có thể khai sai tuổi hoặc vượt qua các công cụ xác minh khuôn mặt còn lỏng lẻo, trong khi Bộ trưởng Truyền thông Úc Anika Wells chỉ trích các công ty công nghệ “sử dụng mánh khóe” và chỉ thực hiện các biện pháp bảo vệ tối thiểu.

Một số nền tảng đã có điều chỉnh như Instagram tự động chuyển tài khoản thanh thiếu niên sang chế độ riêng tư và YouTube tăng cường công cụ kiểm soát dành cho phụ huynh. Tuy nhiên, luật sư Matthew Bergman thuộc Trung tâm pháp lý nạn nhân mạng xã hội (Mỹ) cho rằng động lực cốt lõi của các nền tảng là tối đa hóa tương tác để tạo lợi nhuận vẫn chưa thay đổi.

Việc siết quản lý cũng làm xuất hiện nhiều ý kiến khác nhau trong lĩnh vực giáo dục. Nhà thần kinh học nhận thức Jared Horvath thuộc Đại học Melbourne lập luận trước Quốc hội Mỹ hồi tháng một rằng sự sụt giảm điểm số của học sinh có liên quan trực tiếp đến việc phổ cập máy tính bảng trong trường học, trong khi đại diện các hiệp hội phần mềm giáo dục cho rằng không nên đánh đồng mạng xã hội phục vụ giải trí với các công cụ công nghệ hỗ trợ học tập. Những tranh luận này cho thấy các chính sách kiểm soát cần phân định rõ từng loại hình công nghệ và có cách tiếp cận linh hoạt thay vì áp dụng một lệnh cấm chung cho toàn bộ hệ sinh thái số.

Nguyên Hương (Tổng hợp)