LẠNG SƠN – Cây sở đang được nhiều địa phương miền núi phía Bắc phát triển nhờ khả năng thích nghi với đất đồi cằn cỗi, vừa góp phần phủ xanh đất trống vừa tạo nguồn nguyên liệu sản xuất dầu thực vật có giá trị kinh tế cao.
- Đại học Thái Nguyên mở thêm nhiều ngành mới phục vụ nhu cầu thời đại số
- Vỡ đập ở Quảng Tây, Nam Ninh nâng cảnh báo lũ lên mức cao nhất
- Đường dây cá độ bóng đá 100 tỷ đồng bị triệt phá ở Gia Lai
Loài cây thuộc họ Chè này đã gắn bó với Lạng Sơn và Cao Bằng nhiều thập kỷ, song những năm gần đây được quan tâm hơn khi công nghệ chế biến phát triển, giúp nâng cao chất lượng dầu sở và mở rộng cơ hội tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu.
Cây sở sinh trưởng tốt trên đất nghèo dinh dưỡng, ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật. Người trồng chủ yếu chăm sóc định kỳ và thu hoạch quả vào khoảng tháng 10 hằng năm, nhờ đó giảm đáng kể chi phí sản xuất.
Giá trị nổi bật của cây sở nằm ở hạt, nguyên liệu để ép dầu thực vật. Theo các ghi nhận trong sản xuất, dầu sở chứa nhiều axit béo không bão hòa như Omega 3, Omega 6 và Omega 9, được đánh giá tương đương với nhiều loại dầu thực vật cao cấp trên thế giới.
Trước đây, hạn chế về công nghệ ép và khử mùi khiến dầu sở chưa phát huy hết giá trị thương mại. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ tinh chế hiện đại đã cải thiện chất lượng sản phẩm, giúp dầu có hương vị dễ chịu hơn và đáp ứng nhu cầu của nhiều thị trường.
Hiện giá dầu sở thành phẩm khoảng 400.000 đồng/lít, cao hơn đáng kể so với nhiều loại dầu thực vật phổ thông. Trong khi đó, mỗi hecta sở có thể cho thu hoạch 2–3 tấn quả khô mỗi năm, mang lại lợi nhuận khoảng 30–50 triệu đồng/ha/năm, tùy điều kiện canh tác và giá thu mua.
Thực tế, phần lớn sản phẩm vẫn được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu do năng lực chế biến sâu trong nước còn hạn chế, khiến giá trị gia tăng chưa được khai thác tối đa. Dù vậy, nhiều mô hình sản xuất đã cho thấy tiềm năng phát triển bền vững, như hộ ông Hoàng Quang Trung ở thị trấn Lộc Bình (Lạng Sơn), mỗi năm cung cấp khoảng 70.000 cây giống sở, đạt thu nhập trên 200 triệu đồng sau khi trừ chi phí và tiếp tục mở rộng diện tích trồng với khoảng 4.000 cây.
Việc phát triển cây sở không chỉ góp phần bảo vệ đất rừng, phủ xanh đồi núi mà còn tạo thêm sinh kế ổn định cho người dân vùng cao, hướng tới khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu có giá trị kinh tế ngày càng lớn.
Kim Yến (tổng hợp)
