Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) – Chi nhánh khu vực TP.HCM phối hợp các đơn vị tổ chức Hội thảo Sầu riêng châu Á lần thứ 2 nhằm tìm giải pháp nâng cao chất lượng, hoàn thiện chuỗi cung ứng và thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch khi ngành hàng đối mặt áp lực giảm giá.
- Thái Nguyên đề xuất bổ sung giá đất tái định cư tại hơn 80 vị trí
- Rời Nhật Bản, anh về đồi Thiên Nhẫn bắt đầu lại với đàn thỏ
- Sân bay Long Thành mở khai thác thương mại từ đầu tháng 12
Sau giai đoạn tăng trưởng nhanh, ngành sầu riêng Việt Nam đang chịu sức ép từ nguồn cung tăng mạnh và cạnh tranh ngày càng gay gắt tại các thị trường xuất khẩu. Các chuyên gia và doanh nghiệp nhận định nếu tình trạng cung vượt cầu kéo dài, giá sầu riêng có thể tiếp tục giảm từ 5-10% mỗi năm.
Ngày 14/7, Hội thảo Sầu riêng châu Á lần thứ 2 được tổ chức với mục tiêu tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao chất lượng để mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 562,4 triệu USD. Trong đó, sầu riêng tươi mang về 483,1 triệu USD, tăng 43,4% so với cùng kỳ; sầu riêng đông lạnh đạt 77,9 triệu USD, tăng 60,3%; còn sầu riêng chế biến đạt 1,4 triệu USD, tăng 16,7%.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất đối với sầu riêng Việt Nam. Từ ngày 1/7, hệ thống truy xuất nguồn gốc được triển khai trên phạm vi toàn quốc, góp phần tăng cường quản lý mã số vùng trồng, kiểm soát chất lượng và minh bạch chuỗi cung ứng phục vụ xuất khẩu.
Ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI-HCM, cho biết chỉ trong vài năm, sầu riêng đã trở thành một trong những mặt hàng tăng trưởng nổi bật của nông nghiệp Việt Nam. Sản lượng tăng từ khoảng 366.000 tấn năm 2015 lên hơn 1,5 triệu tấn vào năm 2024, diện tích đạt gần 180.000 ha, còn kim ngạch xuất khẩu tăng từ hơn 277 triệu USD năm 2022 lên khoảng 4 tỷ USD năm 2025.
Tuy nhiên, theo ông Liêm, việc mở rộng diện tích quá nhanh đã khiến nguồn cung tăng mạnh, có thời điểm vượt khả năng hấp thụ của thị trường, tạo áp lực giảm giá tại nhiều địa phương. Bên cạnh đó, lượng sản phẩm đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kiểm dịch thực vật, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, vẫn còn hạn chế, làm gia tăng chi phí kiểm nghiệm và nguy cơ bị cảnh báo vi phạm.
Ngành sầu riêng Việt Nam cũng phải cạnh tranh ngày càng quyết liệt với Thái Lan cùng nhiều quốc gia như Campuchia, Lào, Malaysia, Philippines và Indonesia. Theo ông Trần Ngọc Liêm, ngành hàng không thể tiếp tục cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng và giá bán mà cần chuyển sang nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn và xây dựng thương hiệu.
Bà Ngô Tường Vy, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu, dự báo giá sầu riêng có thể giảm khoảng 5-10% mỗi năm nếu nguồn cung vẫn vượt nhu cầu. Theo bà, khi cung vượt cầu, giá sẽ phải điều chỉnh, trong khi doanh nghiệp còn phải gánh thêm chi phí vận chuyển, xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và đáp ứng các quy định ngày càng chặt chẽ của thị trường nhập khẩu.
Bà Vy cũng cho biết chất lượng sầu riêng tại một số vùng, nhất là khu vực Tây Nguyên, bị ảnh hưởng trong hai năm gần đây bởi điều kiện thời tiết và kỹ thuật canh tác, kéo theo giá bán suy giảm. Vì vậy, nâng cao chất lượng vẫn là giải pháp cốt lõi để gia tăng giá trị cho sản phẩm.
Theo TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, doanh nghiệp muốn xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc phải tuân thủ đầy đủ các nghị định thư đã ký đối với sầu riêng tươi và sầu riêng cấp đông.
“Muốn xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc, bắt buộc phải có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch và an toàn thực phẩm”, ông Nam nhấn mạnh.
Ông cho biết thêm, chỉ các phòng thử nghiệm được Hải quan Trung Quốc phê duyệt mới được cấp chứng thư phân tích Cadimi và vàng O phục vụ thông quan. Đối với sầu riêng cấp đông, doanh nghiệp còn phải thực hiện các quy định của Nghị định 280 của Trung Quốc có hiệu lực từ ngày 1/6/2026 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu.
Theo TS. Ngô Xuân Nam, những yêu cầu mới vừa tạo sức ép, vừa mở ra cơ hội để doanh nghiệp đa dạng hóa sản phẩm như sầu riêng sấy, bánh, kem, đồ uống và các sản phẩm chế biến khác nhằm mở rộng thị trường, gia tăng giá trị xuất khẩu.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng, minh bạch truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh chế biến sâu sẽ là những yếu tố quyết định để sầu riêng Việt Nam duy trì vị thế trên thị trường xuất khẩu tỷ USD.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
