Gà Mía mở lối mới cho nghề nuôi gà ta quy mô lớn

HÀ NỘI – Từ mô hình nuôi gà công nghiệp, ông Nguyễn Mạnh Hải chuyển sang gà Mía và duy trì đàn 25.500 con mỗi lứa, với thu nhập từ chăn nuôi và phụ phẩm đạt hiệu quả ổn định.

• Nhóm khách đánh tài xế taxi sau tranh cãi chuyện chở quá số người
• Đổi tên, cắt liên lạc suốt 5 năm vẫn bị công an Thanh Hóa bắt giữ
• Hải Phòng vượt 1 triệu khách dịp Quốc khánh giữa mưa miền Bắc

Trang trại của ông Hải nằm tại thôn Yên Thịnh, xã Bất Bạt, thành phố Hà Nội, trên diện tích 26.800m2 với 3 khu chuồng nuôi khép kín. Việc chuyển sang gà Mía từ năm 2019 diễn ra sau 14 năm ông gắn với gà công nghiệp lông trắng và nhận thấy giống gà bản địa có khả năng thích nghi tốt hơn với những sự cố về điện, thời tiết.

Sinh năm 1969, ông Hải từng làm 15 công việc trước khi nuôi gà, từ buôn bán, làm mộc đến chăn nuôi nhỏ lẻ. Đầu những năm 2000, Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam bắt đầu liên kết với nông dân tại huyện Ba Vì (cũ), đến năm 2006 ông quyết định đầu tư trang trại nuôi gà gia công sau khi dồn vốn tích lũy và vay thêm để xây dựng chuồng trại.

Những lứa nuôi có hiệu quả giúp gia đình tiếp tục tích lũy và mở rộng hệ thống chuồng. Quy mô hiện nay đạt khoảng 25.500 con mỗi lứa, trong đó toàn bộ khu nuôi được tổ chức theo quy trình khép kín.

Công nghệ được đưa vào trang trại từ khá sớm, với chuồng kín, hệ thống làm mát và cấp nước tự động; đến năm 2015, ông Hải lắp máng ăn tự động nối trực tiếp từ silo chứa thức ăn tới chuồng nuôi. Camera được bố trí để theo dõi hoạt động trong trang trại, còn men vi sinh được sử dụng định kỳ nhằm giảm mùi, cải thiện môi trường và hạn chế phát thải.

Số lao động cũng giảm theo mức độ tự động hóa. Trước đây, mỗi chuồng cần 2 người chăm sóc, trong khi hiện nay cả 3 khu trang trại chỉ cần 3 người vận hành.

Sau 14 năm nuôi gà lông trắng, ông Hải chuyển sang gà Mía, giống gà ta truyền thống lâu đời ở Ba Vì. Thời gian nuôi dài hơn, nhưng theo ông, gà Mía có sức đề kháng tốt, chịu nhiệt cao và ít bị ảnh hưởng khi xảy ra mất điện hoặc thời tiết cực đoan.

“Nuôi gà công nghiệp lông trắng, nếu mất điện chỉ một giờ đồng hồ là gà có thể chết hàng loạt; nếu mưa gây ngập chuồng thì chỉ sau một ngày gà cũng có thể chết”, ông Hải chia sẻ.

Với gà Mía, khi mất điện, người nuôi có thể mở cửa chuồng để tạo thông thoáng và đàn gà vẫn có thể sống trong vài giờ. Giống gà này cũng có khả năng kháng bệnh tốt hơn gà công nghiệp, trong khi việc tuân thủ đúng quy trình phòng bệnh giúp giảm tỷ lệ hao hụt.

“Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, tỷ lệ chết của đàn gà chỉ dao động từ 3,8-4,2%, thấp hơn mức quy định 5% của doanh nghiệp liên kết. Hiện mỗi năm trang trại của tôi nuôi khoảng 2,5 lứa gà. Trọng lượng xuất chuồng bình quân đạt 2,75-2,8 kg/con. Mỗi lứa xuất bán từ 65-70 tấn gà thịt. Với mức tiền công chăn nuôi khoảng 8.000-9.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí điện nước và nhân công, lợi nhuận ròng của trang trại đạt khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm.”

Để duy trì kết quả này, ông Hải kiểm soát các khâu từ úm gà con, điều chỉnh nhiệt độ, quản lý ánh sáng theo từng giai đoạn đến bố trí máng ăn, máng uống và tiêm phòng theo lịch vắc xin. Quy trình được giữ ổn định trong suốt lứa nuôi.

Phân gà cũng được xử lý để trở thành nguồn thu thêm cho trang trại. Sau mỗi lứa, nền chuồng được xử lý bằng men vi sinh nên phân khô, tơi xốp và được thương lái mua phục vụ sản xuất nông nghiệp; mỗi lứa thu khoảng 1.000-1.100 bao, giá khoảng 25.000 đồng/bao, đem lại thêm 70-80 triệu đồng mỗi năm.

Câu chuyện tại trang trại của ông Hải diễn ra cùng lúc với sự thay đổi trong hướng chăn nuôi của Japfa. Sau hơn 20 năm phát triển gà công nghiệp lông trắng tại Việt Nam, từ năm 2019 doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh liên kết với nông hộ để nuôi gà ta và gà lông màu.

Bà Phạm Thị Thanh Bình, Giám đốc sản xuất gà màu thương phẩm Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam, cho biết tổng đàn gà ta, gà lông màu trong hệ thống chăn nuôi gia công đạt khoảng 40 triệu con năm 2025 và dự kiến lên 50 triệu con trong năm 2026. Doanh nghiệp hiện chi khoảng 544 tỷ đồng tiền công chăn nuôi mỗi năm cho các hộ liên kết, tương đương khoảng 45 tỷ đồng mỗi tháng.

Theo mô hình này, người chăn nuôi không phải tự đầu tư con giống, thức ăn hay thuốc thú y và được doanh nghiệp bao tiêu đầu ra. Mạng lưới gà ta của Japfa hiện có tại 34 tỉnh, thành phố, với gần 700 hộ chăn nuôi và hơn 1.000 nhà gà, từ chuồng hở đến chuồng kín.

Trong khi đó, thị trường gà công nghiệp đang chịu sức ép từ tình trạng dư cung. Từ đầu năm 2026, giá gà lông trắng tại nhiều địa phương chỉ khoảng 25.000-27.000 đồng/kg, gần mức giá thành sản xuất; giá trứng gia cầm có thời điểm xuống 1.100-1.200 đồng/quả, thấp hơn đáng kể so với chi phí sản xuất.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam, cho rằng nguyên nhân chủ yếu là nguồn cung vượt cầu. Theo ông, trước mắt cần kiểm soát quy mô đàn, tránh tăng sản lượng khi thị trường dư cung, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu và mở rộng xuất khẩu.

Trong hướng đi đó, gà ta và gà lông màu bản địa có một khoảng thị trường riêng nhờ chất lượng thịt và đặc điểm giống, qua đó giảm áp lực cạnh tranh trực tiếp với gà công nghiệp trên thị trường thế giới. Japfa đang phát triển gà Mía và gà chọi lai; Dabaco phát triển gà 9 cựa, J-Dabaco, Nòi chân vàng, Nòi ô tía và Tân Hồ; GREENFEED phát triển Gà nòi lai chân chì GF202, còn Minh Dư sản xuất, cung ứng giống gà ta, gà lông màu gắn với tự động hóa và an toàn sinh học.

Từ một trang trại chuyển đổi giống nuôi đến mạng lưới liên kết hàng trăm hộ, hướng phát triển gà bản địa đang được đặt vào cả bài toán hiệu quả chăn nuôi và khả năng mở rộng thị trường. Việc đầu tư vào các giống gà lông màu, gà bản địa chất lượng cao cũng được xác định nhằm phục vụ nhu cầu trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Minh Tuấn (tổng hợp)