Hai ngôi mộ gạch tại Rú Bụt, xã Kim Liên, Nghệ An có niên đại khoảng thế kỷ IV-VI, chứa nhiều đồ tùy táng như tiền Ngũ Thù, vũ khí sắt, đồ gốm, thủy tinh và kim loại.
- Tài công bị đề nghị truy tố sau vụ cháy tàu trên biển
- 5 đặc sản Nghệ An runner nên thử trước và sau đường chạy
- Siêu dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng còn một chặng cuối
Ngày 16/9, Bảo tàng Nghệ An – Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội công bố kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Kim Liên.
Kết quả khai quật bước đầu xác định tại đây có hai ngôi mộ gạch, niên đại khoảng thế kỷ IV đến thế kỷ VI, thuộc giai đoạn Lục Triều. Các phát hiện cung cấp thêm tư liệu về loại hình mộ táng cổ từng xuất hiện tại khu vực lưu vực sông Lam.
Hai ngôi mộ có cấu trúc gồm ba phần
Qua khai quật, các nhà khảo cổ xác định hai ngôi mộ gạch tại Rú Bụt có cấu trúc gồm huyệt, huyệt đạo và hầm mộ.
Gạch sử dụng để xây hai mộ phần lớn là loại gạch hình chữ nhật màu đỏ hoặc xám, độ nung thấp, với nhiều kích thước khác nhau. Phần lớn gạch không có hoa văn, một số tiêu bản được trang trí bằng hoa văn kẻ ca rô.
Căn cứ đặc điểm cấu trúc, kỹ thuật xây dựng cùng các di vật tìm thấy, các nhà khảo cổ xác định đây là hai mộ táng có hầm mộ được xây xếp bằng gạch. Loại hình này thường được gọi là mộ gạch hoặc mộ Hán.
Đáng chú ý, một ngôi mộ nằm sâu hơn 2m so với ngôi mộ được phát hiện trước đó vẫn còn khá nguyên vẹn. Tình trạng này giúp các nhà khảo cổ có thêm điều kiện tìm hiểu cách bố trí đồ tùy táng bên trong mộ cổ.
Kết quả bước đầu cho thấy hai mộ gạch tại Rú Bụt có nhiều điểm tương đồng với một số di tích từng được nghiên cứu ở Nghệ An, trong đó có mộ Nam Lộc, nay thuộc xã Vạn An và mộ Núi Chung, nay thuộc xã Kim Liên.
Nhiều đồ tùy táng được phát hiện trong mộ cổ
Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều đồ tùy táng thuộc các nhóm chất liệu khác nhau.
Các hiện vật gồm bình, chén, bát, nồi, vò, lọ bằng gốm sành; tiền Ngũ Thù; dao, đao, kiếm bằng sắt; đồ đồng; hạt chuỗi thủy tinh cùng các hạt và lá kim loại màu vàng.
Những hiện vật này là nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu đặc điểm của hai ngôi mộ, đồng thời góp phần đối chiếu với các mộ gạch đã được phát hiện, nghiên cứu tại Nghệ An và những khu vực khác.
Theo các nhà khảo cổ, mộ gạch là loại hình khá phổ biến tại những khu vực ven các dòng sông lớn và tuyến giao thông đường thủy. Tại Nghệ An, các di tích có loại hình tương tự từng được ghi nhận ở Nam Lộc cũ, Nam Kim cũ và Kim Liên cũ.
Các khu vực này nằm trong không gian lưu vực sông Lam. Cùng với một số khu vực như Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Y Bích, sông Lam từng giữ vai trò kết nối các trung tâm cư trú với biển.
Việc phát hiện hai mộ gạch Rú Bụt vì vậy bổ sung thêm tư liệu khảo cổ về sự phân bố của loại hình mộ này tại khu vực Nghệ An.
Kiến nghị bảo vệ và nghiên cứu tổng thể khu vực
Sau buổi công bố kết quả khai quật, các nhà khảo cổ kiến nghị thực hiện biện pháp bảo tồn tạm thời bằng phương pháp lấp phủ để bảo vệ hố khai quật.
Các chuyên gia đồng thời đề nghị xây dựng chương trình nghiên cứu, điều tra và khảo sát tổng thể các di tích trong khu vực. Phạm vi nghiên cứu không chỉ tập trung vào dấu tích mộ gạch Rú Bụt và vùng phụ cận mà cần mở rộng tới những di tích khảo cổ, lịch sử và văn hóa có liên quan trong lưu vực sông Lam.
Cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cũng được đề nghị tăng cường bảo vệ, kiểm tra, giám sát khu vực mộ gạch Rú Bụt và các khu vực xung quanh. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị di tích và trách nhiệm bảo vệ di sản cũng được đặt ra.
Ngôi mộ cổ được anh Trần Đình Tuấn phát hiện vào tháng 4/2026 trong quá trình đào đất trồng cây tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An, thuộc địa phận xã Nam Giang, huyện Nam Đàn cũ.
Thiên An (tổng hợp)
