Tại khu vực Chà Nòi – Khe Gát, tỉnh Quảng Trị, các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Mỹ, Công ty Thám hiểm Jungle Boss và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã xác định được một hố sụt có quy mô lớn, bên dưới là thảm thực vật rừng nguyên sinh.
- Thái Nguyên tăng trưởng cao nhưng gần 2.000 doanh nghiệp rời thị trường
- Khởi tố nữ tài xế Lexus tăng ga bỏ chạy khi bị CSGT dừng xe
- Không còn bắt buộc họp phụ huynh 3 lần mỗi năm
Ngày 22/10, các đơn vị công bố kết quả khảo sát, xác định hố sụt có chiều dài khoảng 190 m, chiều rộng 140 m và độ sâu 120 m. Công trình khảo sát được triển khai sau nhiều đợt tiếp cận, với mục tiêu làm rõ cấu trúc địa chất và đặc điểm sinh thái tại khu vực có địa hình hiểm trở. Dấu hiệu đầu tiên về hố sụt được ông Kevin Ditamore, thành viên Hiệp hội Hang động Mỹ (NSS), phát hiện khi quan sát ảnh vệ tinh trên Google Earth.
Từ một vùng tối bất thường trên bản đồ, ông cùng các chuyên gia và Jungle Boss tổ chức ba đợt kiểm tra bằng flycam để xác định vị trí thực tế. Tháng 4/2025, đoàn khảo sát gồm 10 người, trong đó có hai kiểm lâm, tìm cách tiếp cận khu vực này nhưng phải dừng hành trình tại vành miệng hố. Địa hình khó đi, cùng tình trạng thiếu nước uống và lương thực, khiến đoàn không thể tiếp tục xuống dưới.
Từ ngày 23 đến 29/7/2025, một đoàn gồm 24 người, với các chuyên gia NSS, nhân viên kỹ thuật Jungle Boss và kiểm lâm, tiến hành khảo sát chính thức. Sau khi vượt hơn 20 km đường rừng và đi qua nhiều bãi đá vôi sắc nhọn, các thành viên thiết lập hệ thống dây an toàn để xuống đáy hố, thực hiện đo đạc và tìm hiểu cấu trúc địa chất cùng hệ sinh thái. Quan sát tại hiện trường cho thấy miệng hố có dạng bầu dục, trong khi không gian bên trong mở rộng dần xuống phía dưới. Đáy hố có nhiều khối đá vôi sạt lở, vách đá lưu lại dấu tích thạch nhũ và lớp thực vật xanh tốt phủ trên nền đất.
Các thành viên còn phát hiện nhiều vỏ sò, vỏ ốc, xương và sọ khỉ nằm rải rác trên mặt đất. Tiếng khỉ vọng giữa các tán cây cũng cho thấy khu vực này vẫn có động vật hoang dã sinh sống. Trong quá trình tìm kiếm lối kết nối với hệ thống hang động ngầm, đoàn chưa phát hiện cửa hang lớn. Tại khu vực giữa đáy hố có nhiều khe nứt và khoảng rỗng trong nền đá vôi, có khả năng tạo đường thoát nước xuống bên dưới.
Một khe nứt cao khoảng 5 m, ăn sâu từ 12 đến 15 m được ghi nhận trong chuyến khảo sát, nhưng không có luồng khí lưu thông. Theo ông Kevin Ditamore, nước có thể thoát qua nhiều khe nhỏ thay vì tập trung tại một cửa hang duy nhất; do chưa tìm thấy lối thông đủ lớn hoặc luồng gió từ bên dưới, các chuyên gia chưa thể kết luận hố sụt có kết nối với hệ thống hang động ngầm hay không.
Ông Nguyễn Văn Úy, Phó giám đốc Jungle Boss, đánh giá đây là một trong những hố sụt lớn nhất ông từng ghi nhận trong hơn 20 năm đi rừng tại Phong Nha – Kẻ Bàng. Sau chuyến khảo sát, Jungle Boss đã gửi báo cáo và số liệu thu thập được đến Ban Quản lý Vườn quốc gia, đồng thời đề xuất tiếp tục nghiên cứu địa chất, hệ sinh thái và tìm kiếm thêm các tuyến tiếp cận khu vực Chà Nòi – Khe Gát.
Phong Nha – Kẻ Bàng hiện ghi nhận khoảng 5 hố sụt lớn, trong đó có hố Kong. Hố sụt mới được khảo sát tại Chà Nòi – Khe Gát có kích thước và độ sâu nhỏ hơn hố Kong. Về cơ chế hình thành, các hố sụt dạng này thường xuất hiện khi nước bào mòn đá vôi trong thời gian dài, tạo ra những khoảng rỗng dưới lòng đất. Khi phần trần hang không còn đủ khả năng chịu lực, đất đá phía trên có thể sụp xuống, hình thành hố sâu trên bề mặt.
Được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới năm 2003 và mở rộng vào năm 2015, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng nổi tiếng với hệ thống hang động đá vôi có giá trị nổi bật. Những địa danh như Sơn Đoòng, hang Én và Pygmy góp phần làm nên sức hấp dẫn của khu vực đối với hoạt động khám phá và nghiên cứu thiên nhiên.
Minh Tuấn (Tổng hợp)
