TP HCM – Các cuộc khai quật tại Gò Đất Nại và Gò Nần do các nhà khảo cổ thực hiện đã phát hiện nhiều di tích mộ táng cùng hàng nghìn hiện vật, góp phần làm sáng tỏ đời sống văn hóa và mạng lưới giao lưu của cư dân cổ Đông Nam Bộ.
- Cò trắng kéo về từng đàn trên cánh đồng Nghệ An
- Cần tiền đổ xăng, thanh niên giả danh Cảnh sát hình sự chặn
- Cuộc cứu nạn khép lại sau hai giờ lênh đênh trên biển
Tại hội thảo thông báo phát hiện khảo cổ học ở Hà Nội sáng 16/10, ông Nguyễn Khánh Trung Kiên, Phó viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, đã thông tin về kết quả nghiên cứu tại hai địa điểm này trong nửa cuối năm 2025. Các phát hiện cho thấy những cộng đồng từng sinh sống ở khu vực ven biển có đời sống vật chất, tinh thần phong phú và mối liên hệ với các nền văn hóa khác từ hàng nghìn năm trước.
Ở Gò Đất Nại, đợt khai quật thứ hai được triển khai trên diện tích 141 m², ghi nhận 15 di tích mộ táng, phần lớn thuộc loại mộ huyệt đất và mộ nồi, vò. Các dấu tích có niên đại từ khoảng 3.000-2.500 năm trước đến thế kỷ IV, cho thấy địa điểm này được sử dụng qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Dù không còn di cốt, các nhà khảo cổ vẫn xác định được những ngôi mộ dựa vào cấu trúc và cách bố trí đồ tùy táng. Những dữ liệu này cung cấp thêm cơ sở để tìm hiểu phong tục mai táng cũng như quan niệm tinh thần của cư dân cổ.
Một điểm đáng chú ý tại Gò Đất Nại là số lượng hiện vật lớn cùng sự đa dạng về chất liệu. Nhóm nghiên cứu thu thập được 23.554 mảnh gốm, các công cụ và vũ khí bằng sắt, 67 hiện vật vàng, 6.830 hạt chuỗi thủy tinh thuộc nhóm Indo-Pacific cùng nhiều món trang sức chế tác từ mã não, đá garnet và nephrite.
Sự hiện diện của hạt chuỗi thủy tinh và các loại đá quý cho thấy cư dân nơi đây có khả năng tiếp xúc với những mạng lưới giao lưu văn hóa rộng lớn, trong đó có hoạt động trao đổi qua đường biển. Bên cạnh đó, một số vòi bình gốm kendi mang đặc điểm gần với gốm Chăm sớm, có niên đại khoảng thế kỷ III-IV, góp phần cho thấy sự tiếp nối văn hóa tại di tích.
Những phát hiện ở Gò Đất Nại đồng thời bổ sung dữ liệu về mối liên hệ với các địa điểm khảo cổ tại Cần Giờ như Giồng Lớn, Giồng Cá Vồ, cũng như các di tích vùng cao Đông Nam Bộ gồm Kim Long và Suối Chồn. Các mối liên hệ này còn đặt di tích trong bối cảnh tương tác với những yếu tố văn hóa Sa Huỳnh.
Theo ông Nguyễn Khánh Trung Kiên, việc cư dân lựa chọn các gò cát cao ven biển để sinh sống và mai táng phản ánh sự thích nghi với môi trường tự nhiên. Từ những dấu tích đó, giới nghiên cứu có thêm cơ sở tìm hiểu quá trình tương tác giữa các cộng đồng trong khu vực, từ những thế kỷ trước Công nguyên đến đầu Công nguyên.
Tại Gò Nần, đợt khai quật thứ hai được tiến hành trên diện tích 52 m², phát hiện tầng văn hóa dày khoảng 50-70 cm cùng các dấu tích cư trú và mộ táng. Một số mộ huyệt đất được nhận diện qua những cụm đồ tùy táng sắp xếp theo trục đông bắc – tây nam, dù ranh giới mộ không rõ và di cốt không còn.
Các kết quả từ Gò Đất Nại và Gò Nần góp phần mở rộng hiểu biết về lịch sử cư trú, tập tục mai táng và giao lưu văn hóa của cộng đồng cổ ở Đông Nam Bộ. Việc tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu các hiện vật và di tích trong khu vực sẽ giúp làm rõ hơn những mối liên hệ văn hóa đã hình thành qua nhiều thế kỷ.
An Nhiên (tổng hợp)
