Cảnh giác chiêu lừa mua hàng hoàn tiền, làm nhiệm vụ hưởng hoa hồng

Từ lời mời kết bạn, tuyển cộng tác viên đến các ứng dụng mua hàng nhận hoa hồng, nhiều người đã mất tiền vì sập bẫy lừa đảo trực tuyến; riêng đường dây Ozon, Mercado chiếm đoạt hơn 2.500 tỷ đồng.

• Chuyến tàu di sản mở lối khám phá văn hóa xứ Trà
• Vụ 1,2 triệu bình chữa cháy giả: Cấp khống giấy đạt cho 302 lượt thiết bị
• Mất 138.000 USD trong hai đêm, nữ bị hại lên tiếng tại tòa 

Những lời mời kiếm tiền online với công việc đơn giản, thu nhập hấp dẫn đang được các đối tượng lừa đảo sử dụng dưới nhiều hình thức. Điểm chung của các chiêu trò này là yêu cầu người tham gia nạp tiền để làm nhiệm vụ, sau đó đưa ra nhiều lý do nhằm giữ lại khoản tiền đã chuyển.

Thủ đoạn không chỉ xuất hiện trên các ứng dụng mua sắm mà còn núp bóng tuyển cộng tác viên, đánh giá sản phẩm, xem phim hoặc tăng tương tác cho gian hàng thương mại điện tử. Các tổ chức đứng sau thường hoạt động xuyên biên giới, phân công nhân sự theo kịch bản và liên tục thay đổi phương thức tiếp cận nạn nhân.

Dựng vỏ bọc kiếm tiền online để chiếm đoạt hàng nghìn tỷ đồng

Một trong những thủ đoạn được ghi nhận là sử dụng tài khoản Facebook giả mạo nữ du học sinh Việt Nam đang học tập tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp hoặc Thụy Sỹ. Các đối tượng chủ động kết bạn, tạo quan hệ tình cảm với những người đàn ông có điều kiện kinh tế, sau đó rủ rê cùng kiếm tiền bằng cách đặt đơn, mua hàng hưởng hoa hồng trên các ứng dụng mang tên Ozon, Mercado.

Ban đầu, người tham gia có thể nhận được khoản hoa hồng nhỏ để tạo niềm tin. Khi đã nạp số tiền lớn, họ bị yêu cầu đóng thêm tiền với các lý do như rút vốn, nộp thuế hoặc xác minh tài khoản. Sau nhiều lần chuyển tiền, nạn nhân bị chặn liên lạc và không thể lấy lại khoản đã đầu tư.

Đường dây Ozon, Mercado được Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao xác lập chuyên án đấu tranh từ cuối năm 2025. Sau gần 5 tháng xác minh hoạt động của một đường dây nghi vấn đặt tại Campuchia, cơ quan điều tra xác định các đối tượng đã chiếm đoạt hơn 2.500 tỷ đồng của hàng nghìn người trên cả nước. Riêng tại Đồng Nai, số nạn nhân được xác định khoảng 150 người.

Dòng tiền chiếm đoạt được chuyển qua nhiều lớp tài khoản, sau đó quy đổi sang tiền điện tử USDT nhằm che giấu nguồn gốc và tránh bị truy vết. Ba đối tượng cầm đầu bị bắt, khám xét tại Đồng Nai, Tây Ninh và TP.HCM.

Theo Bộ Công an, đây là chuyên án đầu tiên bắt được đối tượng chủ mưu là người Việt Nam tự đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn, vận hành hệ thống lừa đảo tại nhiều địa điểm ở Campuchia. Đến thời điểm công bố vào tháng 02/2026, Ban chuyên án đã bắt giữ 14 đối tượng, đang truy tìm 111 đối tượng khác; tài sản thu giữ ước tính trên 50 tỷ đồng.

Một vụ án do Công an tỉnh Nghệ An điều tra cũng cho thấy cách thức tổ chức chuyên nghiệp của loại tội phạm này. Từ khoảng năm 2022, một đối tượng người Trung Quốc lập tổ chức lừa đảo tại đặc khu KK, thành phố Myawaddy (Myanmar), cấu kết với một người Việt Nam để điều hành.

Các đối tượng sử dụng tài khoản có ảnh đại diện phụ nữ trẻ đẹp kết bạn với nạn nhân, sau đó dụ dỗ làm nhiệm vụ tăng tương tác cho gian hàng trên sàn thương mại điện tử. Sáu người bị hại trong vụ án đã bị chiếm đoạt hơn 71,1 tỷ đồng.

Để vận hành hệ thống, tổ chức này tuyển người Việt Nam sang Myanmar bằng lời quảng cáo “việc nhẹ, lương cao”. Bộ máy được phân chia nhiều tầng, từ chủ công ty đến nhân viên trực tiếp tiếp cận khách hàng. Mỗi nhân viên được đào tạo, cấp từ 3 đến 6 điện thoại cùng một máy tính và làm việc theo kịch bản soạn sẵn từ sáng đến khuya. Thu nhập gồm lương cố định và phần trăm trên số tiền lừa được.

Khi có nhân viên lừa thành công, cả công ty đánh kẻng, đánh trống, vỗ tay chúc mừng. Chi tiết này cho thấy hoạt động lừa đảo được tổ chức như một mô hình kinh doanh, trong đó việc chiếm đoạt tài sản của nạn nhân trở thành mục tiêu vận hành.

Các hình thức lừa đảo tương tự liên tục thay đổi vỏ bọc. Tháng 02/2025, Công an tỉnh Hà Tĩnh triệt phá đường dây hoạt động tại Campuchia và Philippines, sử dụng ứng dụng UNISAT và chiêu trò “làm nhiệm vụ TikTok”, khởi tố 50 bị can.

Tại TP.HCM, từ tháng 6/2024, Công an thành phố đã cảnh báo thủ đoạn giả danh nhân viên Lotte Cinema tuyển cộng tác viên xem, đánh giá phim trên website có giao diện giống trang của rạp chiếu. Ban đầu, người tham gia được trả một khoản tiền nhỏ, sau đó hệ thống thông báo lỗi hoặc treo tiền, buộc họ tiếp tục nạp tiền để hoàn thành nhiệm vụ.

Một người đàn ông 44 tuổi, trú tại phường Khánh Hội, từng lên mạng tìm việc và được người tự xưng là nhân viên công ty tuyển dụng hướng dẫn làm nhiệm vụ. Với lời hứa chuyển 1 triệu đồng sẽ nhận lại gần 2 triệu đồng, người này tiếp tục chuyển tổng cộng 80 triệu đồng. Hệ thống thông báo số tiền đã sinh lời gần 243 triệu đồng, nhưng yêu cầu nộp trước 60,9 triệu đồng tiền lãi mới được rút.

Sau vụ việc, Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án để điều tra.

Nhận diện thủ đoạn, tránh mất tiền vì những nhiệm vụ ảo

Không chỉ xảy ra tại Việt Nam, lừa đảo làm nhiệm vụ hưởng hoa hồng còn phổ biến ở nhiều quốc gia. Tại cuộc họp báo ngày 12/6/2026, Phó Cục trưởng Cục Điều tra hình sự Bộ Công an Trung Quốc Chu Lỗi cho biết, trong 10 loại hình lừa đảo phổ biến nhất, chiếm 85% tổng số vụ lừa đảo viễn thông và mạng, hình thức “cày đơn hưởng hoa hồng” chiếm tỷ lệ cao nhất, với 25% số vụ.

Theo số liệu được công bố, lừa đảo đầu tư tài chính giả gây thiệt hại lớn nhất, chiếm khoảng 40% tổng thiệt hại. Từ năm 2022, Bộ Công an Trung Quốc đã xác định lừa đảo “cày đơn hưởng hoa hồng” chiếm khoảng một phần ba tổng số vụ, tiếp tục là loại hình phổ biến trong thống kê được nhắc lại vào tháng 6/2024.

Phương thức hoạt động được cơ quan chức năng Trung Quốc mô tả có nhiều điểm tương đồng với các vụ án tại Việt Nam. Đối tượng đăng quảng cáo việc làm thêm với mức hoa hồng cao, đưa nạn nhân vào nhóm trò chuyện để thực hiện nhiệm vụ, trả tiền nhỏ ban đầu rồi dụ tải ứng dụng giả và nạp tiền làm nhiệm vụ nâng cao.

Khi người tham gia muốn rút tiền, các đối tượng viện lý do chưa hoàn thành nhiệm vụ hoặc tài khoản bị đóng băng để giữ cả tiền gốc lẫn hoa hồng. Cũng tại cuộc họp báo ngày 12/6/2026, ông Chu Lỗi cho biết 66% số vụ lừa đảo hiện nay bắt đầu từ các nền tảng mạng xã hội, video ngắn, livestream và thương mại điện tử.

Tại Singapore, cảnh sát ghi nhận năm 2025 có 5.575 vụ lừa đảo việc làm, giảm so với 9.043 vụ năm 2024. Tuy nhiên, tổng thiệt hại vẫn lên tới 123,5 triệu đôla Singapore, đứng thứ ba trong các loại hình lừa đảo. Những nhiệm vụ phổ biến gồm hoàn thành đơn hàng, mở cửa hàng trực tuyến giả hoặc làm khảo sát trên website, đều yêu cầu người tham gia nạp tiền trước với số tiền tăng dần.

Ở Malaysia, Giám đốc Cục Điều tra tội phạm thương mại – Bukit Aman Rusdi Mohd Isa cho biết, năm 2025 nước này ghi nhận 8.484 vụ lừa đảo việc làm bán thời gian, gây thiệt hại 202,58 triệu ringgit, tăng 146% so với cùng kỳ.

Theo Phòng Cảnh sát hình sự – Công an tỉnh Nghệ An, các tổ chức lừa đảo không chỉ khai thác công nghệ mà còn đánh trực tiếp vào tâm lý con người. Chúng tạo dựng lòng tin bằng quan hệ tình cảm, những lời hứa hẹn và khoản lợi nhuận nhỏ được thanh toán đúng hẹn, trước khi dẫn dụ nạn nhân chuyển số tiền lớn hơn.

Khi người tham gia muốn dừng lại, các đối tượng thường đe dọa nếu không tiếp tục làm nhiệm vụ thì toàn bộ số tiền đã nộp sẽ bị mất. Tâm lý tiếc khoản tiền đã chuyển khiến nhiều người dù nghi ngờ vẫn tiếp tục làm theo yêu cầu.

Những dấu hiệu cảnh báo có thể nhận diện gồm: công việc đơn giản nhưng hứa hẹn thu nhập cao bất thường; yêu cầu nạp tiền, mua gói hoặc đặt cọc trước khi làm nhiệm vụ; ứng dụng không có trên kho chính thức hoặc phải cài đặt qua đường dẫn lạ, tệp APK trên Android; số dư trong ví ảo liên tục tăng nhưng lệnh rút tiền thường xuyên gặp lỗi và đi kèm yêu cầu nạp thêm.

Phòng Cảnh sát hình sự – Công an TP.HCM khuyến cáo người dân không cài ứng dụng qua đường link lạ hoặc tệp APK không rõ nguồn gốc; không cấp quyền truy cập bất thường, không cung cấp mật khẩu và mã OTP cho người khác.

Trường hợp đã nhập thông tin ngân hàng hoặc phát hiện giao dịch bất thường, người dân cần liên hệ ngay với ngân hàng để khóa tài khoản và trình báo cơ quan Công an gần nhất. Nếu nghi ngờ bị lừa đảo, cần dừng chuyển tiền, lưu giữ tin nhắn, hình ảnh, thông tin giao dịch để phục vụ công tác xác minh.

Thực tế điều tra cho thấy, số tiền thu hồi thường thấp hơn rất nhiều so với khoản bị chiếm đoạt. Trong vụ Tatao Live, cơ quan chức năng mới thu hồi bước đầu hơn 8,6 tỷ đồng trong tổng số 404 tỷ đồng bị hại đã nộp. Với đường dây Ozon, Mercado, tài sản thu giữ ước tính trên 50 tỷ đồng, trong khi số tiền bị chiếm đoạt vượt 2.500 tỷ đồng.

Khi dòng tiền đã qua nhiều lớp tài khoản và được chuyển đổi thành tiền điện tử ở nước ngoài, việc truy tìm, thu hồi tài sản càng khó khăn. Vì vậy, trước những lời mời kiếm tiền dễ dàng, đặc biệt là yêu cầu nạp tiền để nhận hoa hồng, người dân cần kiểm tra kỹ thông tin và tuyệt đối không chuyển tiền khi chưa xác minh được tính pháp lý của công việc.

Thiên An (tổng hợp)