Cơn sốt vàng: Người đàn ông vấp đá làm thay đổi lịch sử Nam Phi

Cơn sốt vàng tại Nam Phi khởi nguồn từ phát hiện năm 1886, đưa Johannesburg thành đô thị sầm uất và châm ngòi cho những cuộc chiến tranh giành quyền lợi.

Phát hiện tình cờ và sự hình thành tầng lớp tỷ phú

Năm 1886, thợ mỏ người Anh George Harrison vô tình vấp phải tảng đá chứa quặng vàng khi đi bộ qua trang trại Langlaagte. Trước đó, nhà khoáng vật học John Henry Davis từng phát hiện vàng vào năm 1852 tại Pardekraal nhưng bị buộc phải rời đi để bảo mật thông tin. Sau phát hiện của Harrison, tin tức lan rộng khiến hàng nghìn thợ mỏ từ Mỹ đến Australia đổ về đây tìm vận may.

Chỉ trong vòng một năm, phát hiện này đã biến vùng đất hoang sơ thành đô thị Johannesburg với tốc độ phát triển phi thường. Chính quyền ban đầu chỉ quy hoạch một khu đất nhỏ hình tam giác vì nghĩ rằng mỏ vàng sẽ sớm cạn kiệt. Đến năm 1896, thành phố đạt quy mô hơn 100.000 dân và nhanh chóng trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất Nam Phi, vượt qua cả Cape Town.

Khai thác vàng tại đây rất phức tạp vì quặng nằm sâu trong lòng đất, đòi hỏi kỹ thuật và vốn đầu tư rất lớn. Điều này dẫn đến sự ra đời của các tập đoàn khổng lồ do những ông trùm khai thác vàng như Cecil John Rhodes điều hành. Rhodes đã thành lập công ty Consolidated Gold Fields và chi ngay 3.000 bảng để mua những lô vàng đầu tiên, khởi đầu cho một kỷ nguyên giàu có.

Cơn sốt vàng dẫn đến những cuộc chiến đẫm máu

Đến năm 1898, sản lượng khai thác đạt hơn 4,2 triệu ounce vàng mỗi năm với giá trị tương đương hơn 15 triệu bảng. Tuy nhiên, sự xuất hiện của lượng lớn người nước ngoài khiến Tổng thống Paul Kruger lo ngại sẽ mất quyền kiểm soát quốc gia. Ông đã áp dụng các chính sách thuế nặng vào thuốc nổ và tước quyền bầu cử của người Anh trong 14 năm.

Những hạn chế này gây ra mâu thuẫn sâu sắc, dẫn đến các âm mưu lật đổ chính quyền của giới chủ mỏ nhưng đều thất bại. Căng thẳng leo thang đỉnh điểm vào năm 1899 khi Chiến tranh Boer lần thứ hai bùng nổ giữa Đế quốc Anh và người Boer. Đây là cuộc chiến khốc liệt nhất lịch sử khu vực nhằm giành quyền sở hữu nguồn tài nguyên quý giá này.

Cuộc chiến kết thúc vào năm 1902 với Hiệp ước Vereeniging, theo đó toàn bộ mỏ vàng thuộc về sự quản lý của người Anh. Năm 1910, bốn thực thể gồm Cape, Natal, Transvaal và Orange Free State hợp nhất thành Liên bang Nam Phi. Cơn sốt vàng chính là nguyên nhân cốt lõi làm thay đổi hoàn toàn cục diện lịch sử và chính trị vùng đất này.

Theo: VietNamNet