Cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao và hơn 600 mô hình du lịch nông thôn. Kết nối trải nghiệm, xúc tiến thương mại và chuyển đổi số được kỳ vọng nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ.
- Đà Nẵng xác minh vụ hai vợ chồng nhập viện sau tiêm thuốc
- 17 cá thể động vật được thả về Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
- Một phút nóng giận, trách nhiệm không dừng ở nút đăng
Phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn đang mở ra cơ hội gia tăng giá trị nông sản, sản phẩm OCOP thông qua những trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa và quy trình sản xuất. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, các địa phương cần tăng cường liên kết giữa cơ sở sản xuất, điểm du lịch và doanh nghiệp lữ hành, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, ứng dụng công nghệ số.
Theo ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia, sau hơn 8 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia.
Cùng với sự phát triển của OCOP, cả nước đã hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm du lịch được công nhận. Nhiều địa phương đưa sản phẩm làng nghề, ẩm thực, cảnh quan và hoạt động sản xuất nông nghiệp vào chương trình tham quan, tạo thêm cơ hội quảng bá đặc sản địa phương.
Dù vậy, sự kết nối giữa OCOP và du lịch tại nhiều nơi vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Một số sản phẩm chủ yếu được trưng bày, bán tại các điểm du lịch như hàng hóa thông thường, chưa khai thác đầy đủ câu chuyện về quy trình sản xuất và văn hóa bản địa để tạo dấu ấn riêng cho du khách.
Ở chiều ngược lại, một số điểm du lịch còn thiếu sản phẩm địa phương phục vụ nhu cầu mua sắm, trong khi những cơ sở có sản phẩm chất lượng lại chưa đáp ứng đủ điều kiện đón khách. Thực trạng này cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa hoạt động sản xuất, tổ chức trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm.
Đưa du khách đến nơi sản xuất, phát triển chuỗi giá trị bền vững
Để khắc phục những hạn chế trên, ông Phương Đình Anh cho rằng cần đưa du khách đến tận nơi sản phẩm được làm ra, thay vì chỉ tìm cách đưa sản phẩm đến các điểm du lịch. Theo hướng này, cơ sở sản xuất chè, cà phê, nước mắm và các hợp tác xã nông nghiệp có thể tổ chức không gian tham quan, cho phép du khách trải nghiệm một số công đoạn sản xuất, thưởng thức sản phẩm và tìm hiểu câu chuyện văn hóa gắn với nghề truyền thống.
Để mô hình hoạt động hiệu quả, các chủ thể cần đầu tư không gian đón khách, bảo đảm vệ sinh và an toàn thực phẩm, hướng dẫn khách tìm hiểu quy trình sản xuất, xây dựng câu chuyện sản phẩm, đồng thời nâng cao kỹ năng phục vụ và bán hàng. Khi được tổ chức bài bản, hoạt động trải nghiệm không chỉ tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ mà còn giúp sản phẩm địa phương có giá trị khác biệt.
Tại Thái Nguyên, du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa trà đã được hình thành, phát triển tại nhiều địa phương như Tân Cương (thành phố Thái Nguyên), La Bằng (huyện Đại Từ), Tức Tranh (huyện Phú Lương). Các sản phẩm trà đạt tiêu chuẩn OCOP trở thành một phần trong trải nghiệm, giúp người dân quảng bá, tiêu thụ chè và tăng nguồn thu từ hoạt động du lịch, dịch vụ.
Một ví dụ là Hợp tác xã Chè Hảo Đạt tại xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên. Đơn vị có một sản phẩm chè được công nhận OCOP 5 sao và hai sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao. Để quảng bá và thúc đẩy tiêu thụ chè, hợp tác xã đã đầu tư hàng tỷ đồng xây dựng không gian văn hóa trà, cảnh quan phục vụ du khách thưởng trà, tham quan và chụp ảnh tại nương chè.
Bà Đào Thanh Hảo, Giám đốc Hợp tác xã Chè Hảo Đạt, cho biết hằng ngày, đơn vị bố trí nhân viên pha trà để du khách thưởng thức, đồng thời hướng dẫn khách trải nghiệm quá trình chăm sóc, thu hái và chế biến chè. Qua đó, du khách có thêm hiểu biết về nghề chè, con người và vùng chè Tân Cương; sản phẩm của hợp tác xã cũng có cơ hội được quảng bá, tiêu thụ trực tiếp.
Mối liên kết giữa OCOP và du lịch có thể tạo lợi ích theo cả hai chiều. Sản phẩm OCOP góp phần hình thành không gian và nội dung trải nghiệm cho du lịch nông thôn; ngược lại, du lịch mở thêm kênh giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm tại chỗ, thậm chí giúp tiếp cận khách quốc tế ngay tại địa phương.
Theo PGS, TS Ngô Thị Thu Trang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, sản phẩm có tiềm năng chưa đồng nghĩa với việc đủ sức cạnh tranh. Khả năng tổ chức, thiết kế trải nghiệm, bảo đảm chất lượng, liên kết các bên và tiếp cận thị trường mới là những yếu tố có vai trò quyết định.
Vì vậy, hỗ trợ sản phẩm OCOP không nên dừng lại ở việc công nhận đạt sao mà cần tiếp tục chú trọng duy trì chất lượng, cải thiện mẫu mã, tổ chức hoạt động trải nghiệm và kết nối đầu ra. Hiệu quả chương trình cũng cần được nhìn nhận thông qua khả năng tiêu thụ sản phẩm, mức độ hài lòng của khách hàng và thu nhập của người sản xuất, thay vì chỉ dựa vào số lượng sản phẩm được công nhận.
Trong 9 tháng năm 2026, ngành du lịch đón khoảng 17 triệu lượt khách quốc tế, tạo nguồn khách tiềm năng cho du lịch nông nghiệp, nông thôn. Để khai thác cơ hội này, các doanh nghiệp lữ hành cần tham gia từ khâu xây dựng sản phẩm, khảo sát nhu cầu thị trường và tư vấn những hoạt động trải nghiệm phù hợp với từng nhóm khách.
Song song với kết nối du lịch, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng để quảng bá và xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP. Thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm cần được số hóa, minh bạch thông qua mã QR để người tiêu dùng thuận tiện truy xuất nguồn gốc.
Trong hoạt động thương mại, chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa thông tin sản phẩm lên mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử, mà cần hướng đến khả năng tiếp cận người mua, tạo đơn hàng thực tế và xây dựng thị trường tiêu thụ ổn định. Đây là điều kiện để các chủ thể OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng kênh bán hàng và giảm phụ thuộc vào các phương thức tiêu thụ truyền thống.
Theo ông Hoàng Hoa Quân, đại diện Cục Du lịch quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), phát triển du lịch cần gắn kết với các lĩnh vực kinh tế, giao thông, văn hóa, đồng thời hoàn thiện chính sách hỗ trợ các chủ thể du lịch nông thôn. Sự phối hợp liên ngành, cùng việc chuyển từ tư duy bán nông sản sang phát triển trải nghiệm văn hóa, sẽ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn, hình thành chuỗi giá trị bền vững và nâng cao đời sống người dân nông thôn.
Thiên An (tổng hợp)
