HÀ NỘI – Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất giao Bộ Y tế làm đầu mối thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước, đồng thời thay đổi phương thức kiểm soát theo toàn bộ chuỗi cung ứng và mức độ rủi ro.
- Hai nữ sinh dẫn đầu kỳ thi lớp 10 ở Thái Nguyên
- Sô Y Tiết, chàng chăn bò từng nổi tiếng toàn cầu, nay an phận với ruộng vườn
- Gần một tháng triển khai, xăng E10 tiêu thụ tới 800 triệu lít
Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa công bố các nhóm chính sách lớn của dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sau khi tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành và địa phương. Dự án luật dự kiến được trình Quốc hội vào cuối năm nay nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo trong công tác quản lý hiện nay.
Thay đổi đáng chú ý nhất của dự thảo là đề xuất thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Hiện nay, nhiệm vụ này được phân công giữa ba bộ gồm Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương theo từng nhóm thực phẩm và từng công đoạn của chuỗi sản xuất, kinh doanh.
Theo cơ quan soạn thảo, mô hình từng được ví như “mâm cơm ba bộ quản lý” đã bộc lộ nhiều hạn chế khi chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và xuất hiện nhiều sản phẩm thuộc phạm vi quản lý giao thoa. Vì vậy, dự thảo đề xuất giao Chính phủ quy định Bộ Y tế là đầu mối duy nhất thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.
Nếu được thông qua, Bộ Y tế sẽ chịu trách nhiệm xây dựng chính sách, quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng, đồng thời tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên phạm vi cả nước. Tại địa phương, Hà Nội và TP HCM tiếp tục duy trì Sở An toàn thực phẩm theo cơ chế đặc thù.
Đối với 32 tỉnh, thành phố còn lại, dự thảo đề xuất thành lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế và tiếp nhận chức năng, nhân sự cùng cơ sở vật chất liên quan từ ngành Công Thương và ngành Nông nghiệp và Môi trường. Ở cấp xã, nhiệm vụ quản lý cũng được hợp nhất về một đầu mối; những địa phương có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc có nguy cơ cao có thể thành lập Phòng An toàn thực phẩm.
Song song với việc thống nhất bộ máy, dự thảo chuyển từ phương thức quản lý theo từng công đoạn sang kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng kết hợp đánh giá mức độ rủi ro. Theo cơ quan soạn thảo, nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể phát sinh ở bất kỳ mắt xích nào, từ vùng nguyên liệu, trồng trọt, chăn nuôi, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đến thu hoạch, giết mổ, chế biến, bảo quản, vận chuyển và phân phối.
Theo quy định mới được đề xuất, mọi công đoạn từ sản xuất ban đầu đến tiêu dùng đều nằm trong cùng một hệ thống kiểm soát. Hoạt động thanh tra và hậu kiểm cũng sẽ dựa trên đánh giá nguy cơ, trong đó nhóm có nguy cơ cao được ưu tiên giám sát, còn nhóm nguy cơ thấp áp dụng phương thức quản lý phù hợp nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Bộ Y tế cho rằng cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát mối nguy trong toàn bộ quá trình sản xuất. Đồng thời, cơ quan quản lý có điều kiện chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Một nội dung mới khác là lần đầu tiên dự thảo đề xuất xây dựng Hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông.
Hiện dữ liệu về cơ sở sản xuất, công bố sản phẩm, xuất nhập khẩu, thanh tra, kiểm tra, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm vẫn được quản lý phân tán, gây khó khăn trong chia sẻ thông tin cũng như xử lý sự cố.
Theo dự thảo, hệ thống mới sẽ quản lý toàn bộ vòng đời sản phẩm từ sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến, lưu thông đến tiêu dùng. Dữ liệu về cơ sở sản xuất, vi phạm và sự cố an toàn thực phẩm cũng được tích hợp để phục vụ cảnh báo sớm, phân tích nguy cơ, truy xuất nguồn gốc và xử lý sự cố. Dự thảo đồng thời đặt mục tiêu số hóa toàn bộ quy trình quản lý an toàn thực phẩm.
Các thủ tục hành chính sẽ từng bước thực hiện trên môi trường số; Bộ Y tế dự kiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn cùng các công nghệ số trong kiểm nghiệm, phân tích nguy cơ, thanh tra, hậu kiểm, thu hồi sản phẩm, quản lý mã số, mã vạch, nhãn điện tử và truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, dự thảo bổ sung nhóm chính sách riêng đối với thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể, hai loại hình được Bộ Y tế đánh giá có nguy cơ cao về mất an toàn thực phẩm.
Theo đó, tổ chức và cá nhân kinh doanh thức ăn đường phố hoặc cung cấp suất ăn tập thể phải lưu giữ thông tin về nguồn gốc nguyên liệu bằng hóa đơn, chứng từ, sổ ghi chép hoặc hình thức phù hợp khác để phục vụ truy xuất khi cần, đồng thời cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm và thông báo thông tin về tổ chức, cá nhân cũng như địa điểm kinh doanh với cơ quan có thẩm quyền.
Bộ Y tế cho biết quy định này được xây dựng từ thực tế nhiều vụ ngộ độc thực phẩm gặp khó khăn trong việc truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Dự thảo cũng giao Chính phủ quy định trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc lập danh mục theo dõi các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể, đồng thời thực hiện thanh tra, kiểm tra điều kiện an toàn thực phẩm, tiếp nhận phản ánh của người dân và phối hợp xử lý khi phát hiện vi phạm.
An Nhiên (tổng hợp)
