Khi trường học trở thành nơi nuôi dưỡng lối sống xanh

Tại Thái Nguyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức hoạt động kết nối học sinh, khuyến khích các sáng kiến bảo vệ môi trường và xây dựng trách nhiệm sống xanh trong cộng đồng.

Ngày 30/10, Hội thảo Học sinh với lối sống xanh được tổ chức trong khuôn khổ Dự án Học tập và Kĩ năng cho trẻ em năm 2026. Chương trình hướng tới việc phát động phong trào thực hành kĩ năng xanh, hành vi xanh, đồng thời tạo diễn đàn để học sinh trao đổi mô hình bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Phát biểu khai mạc, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên Nguyễn Xuân An Việt nhấn mạnh môi trường là nền tảng của đời sống con người và sự phát triển xã hội. Tuy nhiên, ô nhiễm, rác thải nhựa, tài nguyên suy giảm, thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu đang tác động đến hiện tại, đồng thời đặt ra những thách thức đối với các thế hệ tương lai.

Theo ông Nguyễn Xuân An Việt, những vấn đề này không thể chỉ được giải quyết bằng chủ trương, chính sách hay các giải pháp khoa học, công nghệ. Điều quan trọng còn nằm ở sự chuyển biến trong nhận thức và cách ứng xử của mỗi cá nhân, gia đình, nhà trường và cộng đồng.

Trong quá trình đó, giáo dục không dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn góp phần hình thành ý thức trách nhiệm, năng lực và thói quen sống tích cực cho người học. Khi nội dung bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu được đưa vào những hoạt động gần gũi với đời sống, học sinh có điều kiện hiểu vấn đề, biết cách hành động và chủ động duy trì những việc làm có ích.

Bởi vậy, Bộ GD&ĐT xác định giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng hành vi xanh và lối sống có trách nhiệm là một phần quan trọng trong mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh. Ngành Giáo dục đang thúc đẩy nhiệm vụ này thông qua các phong trào thi đua, hoạt động tuyên truyền, truyền thông và giáo dục trải nghiệm, hướng tới môi trường học đường xanh, sạch, an toàn.

Những hoạt động ấy cần tạo ra thay đổi thực chất, thay vì chỉ dừng ở các chương trình hưởng ứng. Khi nhận thức được chuyển thành thói quen hằng ngày, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh sẽ có thêm cơ hội đóng góp trực tiếp vào việc gìn giữ môi trường sống.

Một hướng triển khai quan trọng khác là trang bị kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai cho người học. Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lí đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng Bộ GD&ĐT đã ký kết Chương trình phối hợp thực hiện nhiệm vụ phòng, chống, giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong ngành Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2024-2029.

Sau gần 3 năm thực hiện, với sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo hai Bộ và sự phối hợp của các đơn vị chức năng, chương trình đã ghi nhận những kết quả thiết thực. Kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai từng bước được đưa vào hoạt động giáo dục, góp phần nâng cao khả năng ứng phó cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, sinh viên và xây dựng trường học an toàn.

Đáng chú ý, hai Bộ đã phối hợp biên soạn 8 bộ tài liệu hướng dẫn tích hợp kiến thức phòng, chống thiên tai vào chương trình giáo dục phổ thông ở cả ba cấp học. Tài liệu phục vụ chương trình đào tạo giáo viên tại các trường đại học sư phạm cũng được phát triển; bên cạnh đó, hoạt động tập huấn, truyền thông và giáo dục nhận thức được tổ chức với nhiều hình thức phù hợp lứa tuổi.

Ông Nguyễn Hoàng Tùng, đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam, cho rằng tác động của biến đổi khí hậu và các vấn đề môi trường không phải điều chỉ xuất hiện trong tương lai. Những vấn đề này đang gắn trực tiếp với sức khỏe, sự an toàn, việc học tập và cơ hội phát triển của trẻ em trong cuộc sống hiện tại.

Các em học sinh trình bày tiết mục biểu diễn minh họa cho môi trường học tập xanh,
sạch, đẹp. (Ảnh minh họa: TNM)

UNICEF Việt Nam trân trọng mối quan hệ hợp tác lâu dài với Bộ GD&ĐT cùng các bộ, ngành trong những lĩnh vực như giáo dục về biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, phòng, chống và giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Việc xây dựng trường học, cộng đồng an toàn và có khả năng thích ứng cũng là một nội dung được tổ chức chú trọng trong quá trình phối hợp.

Tại địa phương, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thái Nguyên Nguyễn Đức Thịnh nhấn mạnh yêu cầu đưa nhận thức thành hành động cụ thể, đồng thời phát huy vai trò chủ động của học sinh. Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục cần nêu gương, đồng hành với người học; nhà trường cũng cần tăng cường phối hợp với gia đình, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng.

Đối với các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, Sở GD&ĐT sẽ tiếp tục quan tâm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, khuyến khích xây dựng môi trường học tập xanh, sạch, đẹp, an toàn. Đây cũng là điều kiện để học sinh phát huy khả năng sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn trong cuộc sống.

Từ góc nhìn của người học, em Trần Quỳnh Anh, học sinh Trường Trung học cơ sở Quang Trung (Thái Nguyên), cho rằng học sinh cần quan tâm nhiều hơn đến việc bảo vệ môi trường, nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai và góp phần xây dựng trường học an toàn.

“Chúng em hiểu rằng không phải mọi hiện tượng thời tiết cực đoan đều có thể quy về một nguyên nhân duy nhất, nhưng việc sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, bảo vệ hệ sinh thái, chủ động phòng tránh rủi ro và nâng cao nhận thức cộng đồng là những việc làm cần thiết”, em Trần Quỳnh Anh nói.

Những thay đổi trong môi trường học đường có thể bắt đầu từ chính nhận thức và lựa chọn của mỗi học sinh. Khi các em biết sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, quan tâm đến hệ sinh thái và chủ động phòng tránh rủi ro, giáo dục về môi trường sẽ hiện diện trong đời sống, thay vì chỉ nằm trong bài học hay những phong trào ngắn hạn.

Minh Tuấn (Tổng hợp)