Thái Nguyên – Hồ Ba Bể đang được định hướng phát triển thành khu du lịch quốc gia, trên nền tảng cảnh quan tự nhiên, giá trị địa chất và văn hóa của vùng.
- Thái Nguyên phân bổ xi măng theo nhu cầu các xã
- Khi AI bước vào phòng khám, bác sĩ sẽ làm gì?
- Miền Bắc bước vào đợt mưa lớn, có nơi trên 500mm
Hồ nằm ở độ cao khoảng 145m so với mực nước biển, có dung tích khoảng 90 triệu m3 và là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam. Từ mặt hồ, du khách có thể tiếp cận hệ thống núi đá vôi, hang động, thác nước cùng những không gian văn hóa của đồng bào Tày.
Hồ Ba Bể thuộc Vườn quốc gia Ba Bể, được hợp thành từ ba hồ Pé Lèng, Pé Lù và Pé Lầm. Hồ dài hơn 8km, nơi rộng nhất khoảng 2-3km, độ sâu trung bình khoảng 20m và có điểm sâu tới 35m.
Điểm riêng của hồ nằm ở quá trình hình thành địa chất cách đây khoảng 200 triệu năm. Những biến động khiến các dãy núi đá vôi sụt lún, tạo nên lòng hồ giữa hệ thống núi và rừng tự nhiên.
Nước hồ xanh quanh năm, bao quanh là núi đá vôi, rừng, hang động và các dòng suối. Trên mặt hồ có những đảo nhỏ như đảo Bà Góa, đảo An Mạ; dưới nước ghi nhận nhiều loài cá nước ngọt, trong đó có cá Chép Kình, cá Rầm Xanh và cá Chiên.
(Ảnh minh họa: TNM)
Giá trị của Ba Bể cũng được ghi nhận ở cấp quốc tế. Năm 1995, hồ được Hội nghị Hồ nước ngọt thế giới tổ chức tại Mỹ công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt cần được bảo vệ; đến năm 2011, Ba Bể được công nhận là khu Ramsar, vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế.
Những giá trị đó tạo nền tảng để phát triển các hoạt động tham quan, trải nghiệm trên mặt hồ. Du khách hiện có thể lựa chọn xuồng máy, kayak, SUP hoặc thuyền độc mộc trên các tuyến xuất phát từ khu vực hồ Ba Bể hoặc sông Năng.
Xuồng máy phù hợp với hành trình tham quan nhiều điểm, trong khi kayak và SUP đưa du khách đến gần mặt nước hơn. Các hoạt động này có trang bị áo phao; số lượng tối đa cho 3 thuyền là 6 người.
Thuyền độc mộc lại đưa một nét văn hóa Tày vào trải nghiệm trên hồ. Thuyền được tạo từ một cây gỗ lớn, rộng khoảng 50cm, dài từ 5 đến 10m, sử dụng một mái chèo và thường chở 2-3 người.
Không gian quanh hồ còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Tày, từ nhà sàn cổ, nghề thủ công đến dân ca, nghi lễ dân gian và ẩm thực.
Quy hoạch mới mở thêm hướng phát triển
Dù có nhiều tài nguyên tự nhiên và văn hóa, du lịch hồ Ba Bể cùng vùng phụ cận vẫn chủ yếu phát triển ở quy mô nhỏ. Một bước thay đổi được xác lập vào tháng 6/2025, khi Chính phủ phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt danh lam thắng cảnh hồ Ba Bể.
(Ảnh minh họa: TNM)
Quy hoạch được thực hiện trong giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu đặt ra là phát triển du lịch bền vững, hình thành thương hiệu đặc sắc, đưa Ba Bể trở thành khu du lịch quốc gia trước năm 2030 và trung tâm du lịch trọng điểm của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Hồ Ba Bể được xác định là hạt nhân của toàn bộ không gian quy hoạch. Diện tích quy hoạch là 10.048ha, gồm khu vực bảo vệ I hơn 952ha và khu vực bảo vệ II hơn 9.095ha.
Hơn 136ha nằm ngoài khu vực bảo vệ được xác định là khu vực phát huy giá trị, phục vụ các chức năng như tái định cư, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và công trình dịch vụ phụ trợ cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Không gian quanh hồ được chia thành bốn khu vực với những định hướng riêng. Phía bắc khai thác cảnh quan sông nước, thác, hang động và văn hóa bản địa, đồng thời kết nối Ba Bể với Na Hang, Tuyên Quang theo sông Năng.
Phía nam hướng tới bảo tồn văn hóa, kiến trúc bản địa và phát triển du lịch dọc sông Lèng. Phía đông được định hướng hình thành trung tâm đón tiếp, điều hành, phát triển du lịch sinh thái, giáo dục môi trường và nghỉ dưỡng gắn với Vườn quốc gia Ba Bể.
Ở phía tây, quy hoạch kết hợp bảo tồn văn hóa cộng đồng người Mông với các sản phẩm nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và sinh thái. Toàn bộ không gian được tổ chức thành 19 phân khu chức năng.
(Ảnh minh họa: TNM)
Trong số các điểm nằm trong quy hoạch có thác Đầu Đẳng, động Puông, Ao Tiên, động Hua Mạ, Pác Ngòi và khu vực suối Cốc Tộc. Hệ thống giao thông đối ngoại, giao thông nội bộ, giao thông đường thủy, bến thuyền cùng các hạ tầng cấp nước, cấp điện và thoát nước thải cũng được tính đến.
Quy hoạch đồng thời đặt yêu cầu bảo tồn địa chất, cảnh quan, hệ sinh thái, đa dạng sinh học và văn hóa cộng đồng. Các hướng phát triển được xác định gồm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và những hoạt động gắn với giá trị địa chất, cảnh quan.
Từ một hồ nước hình thành qua biến động địa chất hàng trăm triệu năm, Ba Bể đang được đặt trong một không gian quy hoạch rộng hơn. Hướng phát triển mới vì vậy không chỉ nằm ở việc đưa thêm dịch vụ đến với du khách, mà còn gắn với yêu cầu giữ lại những giá trị tự nhiên và văn hóa làm nên đặc trưng của hồ.
Nguyên Hương (tổng hợp)
