Một dự án khai thác vàng gốc quy mô lớn tại vùng biên giới Lai Châu đang được đưa ra lấy ý kiến cộng đồng. Dự án dự kiến thu hơn 1,2 tấn vàng, nhưng để khai thác nguồn tài nguyên này, hơn 66ha rừng tự nhiên sẽ phải chuyển đổi sang mục đích khai khoáng.
- Thái Nguyên mở cơ hội đầu tư quốc tế bên hồ Núi Cốc
- Sự cố tại Formosa Hà Tĩnh đặt ra những điểm cần làm rõ
- Thuê ô tô vượt hơn 100km để trộm cả đàn dê 17 con
Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án khai thác, chế biến quặng vàng gốc khu vực Nậm Kha Á, thuộc xã Mù Cả và xã Mường Tè, tỉnh Lai Châu, vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công khai để tham vấn cộng đồng.
Theo hồ sơ, dự án sẽ khai thác gần 410.000 tấn quặng nguyên khai trong vòng đời 27 năm. Sau chế biến, sản lượng dự kiến đạt hơn 1.247kg vàng có độ tinh khiết trên 99,9%Au và 3.898kg bạc đạt trên 99,9%Ag.
Để thực hiện dự án, chủ đầu tư dự kiến sử dụng 126ha đất, trong đó hơn 66ha rừng tự nhiên sản xuất sẽ được chuyển đổi sang mục đích khai khoáng. Đáng chú ý, hồ sơ cũng xác định dự án không đủ điều kiện để được xếp vào danh mục “phân loại xanh” theo quy định hiện hành.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 422 tỷ đồng, công suất khai thác 17.000 tấn quặng nguyên khai mỗi năm. Công nghệ được lựa chọn là thủy luyện và hóa tách để thu hồi vàng, bạc từ quặng.
Theo kế hoạch, quá trình xây dựng dự kiến bắt đầu từ quý I/2028 đến quý II/2029, trước khi dự án được đưa vào vận hành.
Mỏ vàng sau gần một thập kỷ được phê duyệt trữ lượng
Nậm Kha Á không phải khu vực mới được biết đến trong hoạt động khai khoáng tại Lai Châu. Trữ lượng vàng, bạc tại đây đã được Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia phê duyệt từ năm 2017. Sau gần một thập kỷ, dự án mới bước vào giai đoạn lập ĐTM để tiến tới xin cấp phép khai thác.
Một điểm đáng chú ý trong hồ sơ là lượng vàng thu được sau chế biến thấp hơn lượng vàng chứa trong quặng nguyên khai. Hơn 1.247kg vàng thành phẩm được dự kiến thu hồi, trong khi lượng vàng chứa trong quặng được tính toán ở mức hơn 1.383kg.
Khoảng chênh lệch này cho thấy tỷ lệ thu hồi của quy trình thủy luyện – hóa tách. Đây là công nghệ được sử dụng để thu hồi kim loại từ quặng, nhưng cũng đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt chất thải và các nguy cơ phát sinh trong quá trình xử lý.
Nậm Kha Á cũng không phải đề xuất khai thác vàng duy nhất được đưa ra thời gian gần đây. Nhiều khu vực tại Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng và Đà Nẵng đã xuất hiện các đề xuất thăm dò, khai thác vàng. Ngay tại Lai Châu, một doanh nghiệp có trụ sở ở Cao Bằng cũng vừa xin cấp phép thăm dò một khu vực vàng khác.
Điều này cho thấy Lai Châu đang ngày càng thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp khai khoáng, trong bối cảnh giá vàng tăng cao và nhiều mỏ quặng gốc được xem xét khai thác.
Tuy nhiên, bài toán của Nậm Kha Á không chỉ nằm ở sản lượng vàng có thể thu hồi.
Theo ĐTM, khu vực dự án không có nhà dân, đồng thời chưa phát hiện di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh bị tác động trực tiếp. Dù vậy, chính hồ sơ này cũng xác định dự án thuộc nhóm có “nguy cơ tác động xấu đến môi trường ở mức độ cao” theo Luật Bảo vệ môi trường.
Vị trí của dự án khiến vấn đề càng đáng lưu ý. Lai Châu hiện đang lập quy hoạch Khu dự trữ thiên nhiên Mường Tè, với khoảng cách gần nhất tới khu mỏ chỉ khoảng 6-10km theo đường chim bay.
Không chỉ vậy, giáp ranh trực tiếp với Nậm Kha Á còn có một mỏ vàng khác rộng 3,65ha. Khu vực này đã được UBND tỉnh Lai Châu phê duyệt kết quả trúng đấu giá quyền khai thác vào tháng 4 năm nay.
Như vậy, hai dự án khai khoáng nằm liền kề có thể cùng tạo ra tác động lên môi trường khu vực. Chính ĐTM của Nậm Kha Á cũng thừa nhận những tác động cộng dồn này là “không thể tránh khỏi”.
Để giảm thiểu rủi ro, chủ đầu tư cho biết sẽ xin ý kiến các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực như luyện kim, hóa – môi trường, khí tượng và y tế. Tuy nhiên, tại thời điểm ĐTM được công khai, danh tính cũng như ý kiến cụ thể của các chuyên gia này chưa được công bố.
Vì vậy, bài toán đặt ra với dự án Nậm Kha Á không chỉ là khai thác hơn 1,2 tấn vàng trong 27 năm, mà còn là cách cân bằng giữa giá trị khoáng sản với diện tích rừng tự nhiên và môi trường của khu vực biên giới Lai Châu.
Vinh Vũ (tổng hợp)
