Việt Nam đang già hóa nhanh, trong khi các chuyên gia nhấn mạnh cần chủ động duy trì sức khỏe và khả năng vận động để người cao tuổi có thể sống độc lập lâu hơn.
- Giả cảnh sát cơ động chặn xe, người đi đường tử vong
- Đà Nẵng khởi tố 17 bị can, tạm đình chỉ 8 cán bộ phường Hòa Khánh
- Lương tối thiểu dự kiến tăng lên 5,7 triệu đồng/tháng từ năm 2027
Tại hội thảo khoa học thường niên ngày 26/9, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, cho biết hơn 14,5% dân số Việt Nam hiện đã trên 60 tuổi. Ông cho rằng thách thức không chỉ nằm ở việc kéo dài tuổi thọ mà còn là giảm thời gian sống trong tình trạng bệnh tật, suy giảm chức năng và phụ thuộc người chăm sóc.
Bệnh viện Thống Nhất hiện tiếp nhận hơn 6.000 lượt khám mỗi ngày, trong đó người cao tuổi chiếm trên 70%. Từ thực tế điều trị, PGS Thanh cho rằng y tế cần chuyển mạnh sang phòng ngừa, duy trì sức khỏe và khả năng vận động từ sớm thay vì chỉ điều trị khi bệnh đã xuất hiện.
So với nhiều nước phát triển, quá trình già hóa tại Việt Nam có những đặc điểm đáng lưu ý. Ở châu Âu và Mỹ, nhiều người cao tuổi vẫn duy trì được sức khỏe cùng khả năng hoạt động trong thời gian dài, trong khi không ít người Việt từ 80 tuổi trở lên đã gặp khó khăn khi đi lại, sinh hoạt và phải phụ thuộc vào người khác.
Theo PGS Thanh, người Việt có thể trải qua 12-14 năm cuối đời với bệnh tật, suy giảm chức năng và cần người chăm sóc. Điều này cho thấy việc chuẩn bị cho quá trình lão hóa không nên đợi đến tuổi 60-70 mà cần bắt đầu từ khi còn trẻ.
Trước đây, lão hóa thường được nhìn nhận như một quá trình tất yếu và khó tác động. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy một số cơ chế sinh học liên quan đến lão hóa có thể được can thiệp, trong đó sự tích tụ của các tế bào già là một hướng đang được quan tâm.
Những tế bào này đã mất khả năng phân chia nhưng vẫn tồn tại trong cơ thể và có thể tiết ra các chất gây viêm, từ đó ảnh hưởng đến mô và cơ quan. “Khi tế bào già tích lũy ngày càng nhiều, nó không chỉ chiếm chỗ mà còn sản xuất các chất gây viêm, góp phần thúc đẩy quá trình lão hóa”, ông Thanh giải thích.
Các nhà khoa học đang thử nghiệm những phương pháp loại bỏ hoặc kiểm soát tế bào già, trong đó có sự tham gia của tế bào miễn dịch và tế bào gốc trung mô. Một số nghiên cứu cho thấy tín hiệu tích cực ở từng bệnh lý, nhưng kết quả còn phụ thuộc vào loại tế bào, phương thức sản xuất và người được điều trị.
PGS Thanh lưu ý không nên đánh đồng những nghiên cứu này với các quảng cáo về “trẻ hóa” bằng tế bào gốc. Việt Nam đã ứng dụng tế bào gốc trong điều trị một số bệnh lý cụ thể, nhưng các phương pháp nhằm mục đích trẻ hóa vẫn cần được thực nghiệm nghiêm ngặt, cấp phép rõ ràng và đánh giá bởi các cơ sở khoa học.
PGS.TS Phạm Văn Phúc, Viện trưởng Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết thế giới hiện có hàng nghìn nghiên cứu lâm sàng về tế bào gốc trên nhiều nhóm bệnh. Theo ông, việc đưa các liệu pháp này vào điều trị vẫn đặt ra yêu cầu cao về kiểm soát chất lượng, độ an toàn và khả năng tạo ra hiệu quả ổn định.
Tế bào sử dụng trong điều trị có thể khác nhau về nguồn gốc, quá trình nuôi cấy và chất lượng. Vì vậy, việc đánh giá không thể chỉ dựa trên khái niệm “tế bào gốc” mà phải kiểm soát toàn bộ quy trình sản xuất, đồng thời kiểm tra đặc tính, độ an toàn và hiệu quả trước khi đưa vào sử dụng. “Muốn làm tế bào gốc hiệu quả thì phải nhìn nó theo cách của một sản phẩm dược phẩm”, ông nói.
Các chuyên gia cho rằng phòng ngừa lão hóa cần được thực hiện trong suốt cuộc đời, thay vì chỉ bắt đầu khi tuổi cao. Việc hình thành thói quen và lối sống phù hợp, lành mạnh từ khi còn trẻ được xem là nền tảng để duy trì sức khỏe, khả năng vận động và khả năng tự chăm sóc trong những năm cuối đời.
Kim Yến (tổng hợp)
