Làng Đông Đằng (Lạng Sơn) bảo tồn 13,3 ha rừng nghiến cổ thụ nhờ quy ước hội hiếu nghiêm khắc, sẵn sàng khai trừ thành viên nếu xâm hại rừng để giữ bình yên bản làng.
- Chuyên án 426H: Đột kích sào huyệt lừa đảo ở Bò Kẹo, xóa sổ “tập đoàn” tội phạm
- Bé gái bị bỏ rơi tại Ninh Bình: Tiếng khóc trẻ sơ sinh và bức thư của mẹ sinh viên
Quy ước nghiêm khắc từ thiết chế hội hiếu của người Tày
Khu rừng nguyên sinh tại làng Đông Đằng (xã Bắc Sơn) hiện có 184 cây nghiến với đường kính từ 0,2 đến 2,04m. Toàn bộ diện tích 13,3 ha này đã được đánh số quản lý từ năm 2013 nhằm bảo vệ loài cây thuộc nhóm IIA quý hiếm. Khu rừng đã tồn tại hàng trăm năm gắn liền với lịch sử lập làng của người Tày dưới chân núi. Người dân quan niệm cây nghiến có bộ rễ khỏe ôm chặt đá giúp ngăn xói lở . Làng đã xây dựng những quy ước nghiêm khắc là tuyệt đối không được mang bất cứ thứ gì ra khỏi rừng, kể cả gỗ mục.
Hội hiếu quy định bất cứ ai vi phạm việc chặt cây hay lấy sản vật rừng đều phải chịu phạt 500.000 đồng ngay lần đầu và bị nhắc nhở công khai trước toàn thôn. Hình phạt đáng sợ nhất không nằm ở tiền bạc mà là sự khai trừ khỏi hội nếu cá nhân đó cố tình tái phạm lần thứ hai. Việc bị loại khỏi cộng đồng đồng nghĩa với việc gia đình sẽ không nhận được sự giúp sức hay khiêng quan tài từ bản làng khi có đám hiếu, một sự hỗ trợ vô cùng hệ trọng trong đời sống tinh thần của người Tày.
Hiện nay, toàn bộ 138 hộ dân tại Đông Đằng đều tự nguyện ký cam kết bảo vệ rừng vào mỗi dịp họp tổng kết cuối năm. Sự đồng lòng này tạo nên một lá chắn vững chắc khiến người lạ gần như không thể tiếp cận để phá hoại vì người dân sinh sống sát chân núi luôn nêu cao tinh thần cảnh giác.
Niềm tin tín ngưỡng và nỗ lực bảo tồn báu vật rừng
Việc tuân thủ lệ làng của người Đông Đằng còn xuất phát từ niềm tin tín ngưỡng sâu sắc vào vị thần “Ông Đuôi” đại diện cho núi rừng. Ngay cửa rừng dưới gốc đa cổ thụ vẫn tồn tại một phiến đá lớn khắc dòng chữ cổ, nơi người già dặn trẻ nhỏ phải luôn giữ thái độ tôn kính và không được có hành vi thiếu chuẩn mực. Niềm tin tâm linh này càng được củng cố qua những câu chuyện về người xâm phạm rừng bị trừng phạt, buộc gia đình phải mang đồ lễ vào tạ lỗi thần linh.
Bên cạnh yếu tố tín ngưỡng, Tổ bảo vệ rừng gồm các trai tráng trong thôn cũng duy trì hoạt động định kỳ mỗi tháng một lần để kiểm tra hiện trạng từng gốc cây. Mỗi chuyến đi, các thành viên mang theo dụng cụ, luồn lách qua vách đá để chụp ảnh và báo cáo kịp thời về trung tâm quản lý nếu có biến động. Mặc dù có kinh phí hỗ trợ 200.000 đồng mỗi lượt, nhưng việc giữ rừng là truyền thống tự thân từ nhiều đời trước. Nỗ lực bảo tồn không chỉ đối phó với “lâm tặc” mà còn trước những biến đổi của tự nhiên.
Điển hình như vụ kén sâu tấn công rừng năm 2020 buộc cơ quan chức năng phải can thiệp y tế khẩn cấp. Giúp khu rừng già trở thành lá chắn xanh ôm trọn thung lũng Bắc Sơn, bảo vệ sự bình yên cho các làng người Tày lân cận. Trong tương lai, địa phương dự kiến phát triển du lịch tham quan rừng nghiến nguyên sinh nhưng cam kết giữ nguyên trạng báu vật này. Rừng nghiến Đông Đằng vẫn xanh tươi vẹn nguyên giữa lòng di sản.
Theo: VnExpress
