VĨNH LONG — Ông Đoàn Văn Tài xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ tại HTX Tấn Đạt, từng bước mở rộng vùng liên kết, phát triển sản phẩm và đưa gạo đến nhiều thị trường nước ngoài.
- Vụ lừa tiền bạn bắt đầu từ những khoản nợ đầu tư
- Trâu bò chết nhiều ở Hữu Kiệm, nguyên nhân vẫn chưa có lời giải
- Xót xa cây bàng vuông quý từ Trường Sa bị đốn hạ ở Đắk Lắk
Năm 1989, sau khi nghỉ công việc tại một bệnh viện ở tỉnh Trà Vinh (cũ), ông Tài trở về quê lập nghiệp và trồng lúa theo phương thức truyền thống. Từ khoảng năm 2011, trước tác động của biến đổi khí hậu, sâu bệnh và chi phí vật tư tăng, ông bắt đầu tìm hướng sản xuất khác, đến năm 2014 mô hình lúa hữu cơ đạt kết quả và tiếp tục được mở rộng.
Ông Đoàn Văn Tài, 62 tuổi, hiện sống tại xã Trung Ngãi, tỉnh Vĩnh Long, từng thử nghiệm sản xuất hữu cơ trên 1.000m2 đất gia đình sau khi đi nhiều địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long để học hỏi kinh nghiệm. Những vụ đầu gặp khó khăn khi sâu bệnh phát sinh nhưng không thể sử dụng thuốc hóa học, song sự kiên trì của ông đã nhận được hỗ trợ kỹ thuật từ các nhà khoa học của Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long và một số trường đại học tại TPHCM, Hà Nội.
Đến năm 2014, mô hình bắt đầu có kết quả, diện tích lần lượt tăng từ 2.000m2 lên 1ha rồi 3ha. Ông cũng mời các hộ dân xung quanh đến tìm hiểu quy trình, qua đó vận động được 7 nông dân cùng thành lập tổ hợp tác vào năm 2016, sản xuất lúa theo hướng hữu cơ trên khoảng 6,5ha.
Tháng 9/2017, tổ hợp tác phát triển thành HTX Tấn Đạt với 15 thành viên và 11,5ha sản xuất. Hiện HTX có 85 thành viên chính thức, khoảng 800 thành viên liên kết không góp vốn và quản lý, liên kết sản xuất khoảng 100ha, trong đó 30ha đã được chứng nhận hữu cơ; đơn vị đặt mục tiêu nâng diện tích lên 300ha theo đề án phát triển kinh tế tập thể của tỉnh.
HTX không chỉ tập trung vào khâu gieo trồng mà xây dựng quy trình từ chăm sóc, thu hoạch, phơi sấy, lưu kho, xay xát đến đóng gói. Với những vùng đất từng sử dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trong thời gian dài, HTX dùng phân hữu cơ, chế phẩm vi sinh để cải tạo đất và giảm tác động của hóa chất tồn lưu.
Ông Tài cho biết quá trình chuyển đổi cần thời gian dài: “Thời gian chuyển đổi tối thiểu khoảng 3 năm. Khi đất đủ điều kiện mới có thể chuyển sang sản xuất hữu cơ”. Các sản phẩm gạo hữu cơ của HTX hiện được tiêu thụ trong nước và liên kết xuất khẩu.
Điểm đáng chú ý của mô hình là năng suất lúa hữu cơ giảm khoảng 10-15%, nhưng lợi nhuận có thể cao gấp 2-3 lần sản xuất thông thường nhờ giá bán cao hơn. Theo ông Tài, sau khi trừ chi phí, 1.000m2 lúa thông thường có thể mang lại khoảng 1 triệu đồng lợi nhuận, trong khi cùng diện tích nếu sản xuất lúa hữu cơ đạt chứng nhận quốc tế có thể đạt 2-3 triệu đồng.
Mỗi vụ kéo dài khoảng 3 tháng, HTX hiện cung ứng khoảng 150-200 tấn gạo hữu cơ đạt chuẩn quốc tế. Các sản phẩm chính gồm gạo ST25, gạo tím thảo dược và gạo hồng ngọc; ngoài ra còn có bột gạo dinh dưỡng, trà gạo lứt thảo dược, rượu gạo hữu cơ và dự kiến phát triển thêm bún gạo, bánh gạo.
Giá bán lẻ hiện được bài viết ghi nhận ở mức 115.000 đồng/kg với gạo tím thảo dược, 100.000 đồng/kg gạo hồng ngọc và 85.000 đồng/kg gạo ST25. Riêng nhóm lúa tím, lúa đỏ và lúa hồng ngọc cần vùng nguyên liệu khoảng 50ha mỗi vụ mới có thể đáp ứng nhu cầu.
Từ năm 2018, gạo hữu cơ Tấn Đạt từng bước mở rộng thị trường trong nước, sau đó liên kết với doanh nghiệp để xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu, đồng thời chuẩn bị lô gạo thảo dược đưa sang Australia. Nhu cầu thị trường được ông Tài đánh giá cao, nhưng diện tích sản xuất hiện tại chưa đủ khả năng cung ứng.
Trong quá trình phát triển sản phẩm, ông Tài cũng mang một giống lúa tím từ Nghệ An về miền Tây trồng thử và tiếp tục chọn lọc qua nhiều vụ để khắc phục những hạn chế ban đầu về độ cứng của hạt, năng suất và khả năng thích nghi với thổ nhưỡng địa phương. Từ đó, giống lúa được phát triển thành sản phẩm gạo tím thảo dược Tấn Đạt.
Không dừng ở cây lúa, HTX đang thử nghiệm sản xuất ớt hữu cơ theo đơn đặt hàng của một số HTX ở Đồng Tháp trên diện tích 2ha và dự kiến trồng khoảng 10ha đậu nành rau trong vụ Đông Xuân 2026-2027. Từ diện tích thử nghiệm ban đầu, ông Tài đã hình thành quy trình sản xuất, liên kết với hàng trăm hộ dân và xây dựng thương hiệu gạo hữu cơ; doanh thu cá nhân bình quân đạt khoảng 3-5 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận khoảng 1,5-2 tỷ đồng.
Ông Tài được trao nhiều bằng khen, giấy khen từ Trung ương đến địa phương và được bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc cấp Trung ương; năm 2025, HTX Tấn Đạt được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen. Chủ tịch UBND xã Trung Ngãi Võ Minh Hoàng đánh giá mô hình góp phần nâng thu nhập của nông dân khoảng 1,5 lần so với phương thức truyền thống, tạo việc làm và mang lại những tác động tích cực về môi trường.
Theo ông Võ Minh Hoàng, HTX Tấn Đạt cũng là HTX đầu tiên tại Đồng bằng sông Cửu Long đạt đồng thời 4 chứng nhận hữu cơ quốc tế gồm USDA, EU, JAS và Canada. Những kết quả này cho thấy hướng sản xuất hữu cơ không chỉ được ông Tài theo đuổi ở quy mô cá nhân mà đã trở thành mô hình liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ với phạm vi ngày càng rộng.
An Nhiên (tổng hợp)
