Nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng các gia đình có thể chủ động chọn thời gian phù hợp để làm lễ rằm tháng 7, trong đó ngày 14 và 15/7 âm lịch có những khung giờ được gợi ý.
- Thái Nguyên xử lý vi phạm hành lang thoát lũ sông Cầu
- Mỹ tìm cách đưa tiếp tế xuống cùng tàu ngầm
- Sáu tố chất làm nên một nghệ sĩ sân khấu truyền thống
Rằm tháng 7 âm lịch gắn với nhiều nghi lễ của Đạo giáo, Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam, trong đó có hoạt động tưởng nhớ tổ tiên và lễ Vu Lan báo hiếu. Theo nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải, các gia đình không nhất thiết phải quá lo lắng về những điều kiêng kỵ mà nên coi đây là dịp làm việc thiện, báo hiếu và tưởng nhớ người đã khuất.
Theo quan niệm lịch pháp và thần sát, tháng 7 âm lịch còn được gọi là Tết Trung Nguyên, thời điểm nhiều gia đình chuẩn bị lễ vật để tạ ơn trời đất, thần Phật và tổ tiên. Trong Đạo giáo, rằm tháng 7 được xem là ngày Địa quan xá tội, gắn với quan niệm các vong hồn trở về với gia đình, từ đó hình thành những nghi lễ tưởng niệm người đã mất.
Nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng cách gọi tháng 7 là “tháng cô hồn” dễ làm giảm đi ý nghĩa nhân văn vốn có của các phong tục trong thời gian này. Theo ông, cô hồn thực chất được dùng để chỉ những vong linh không có nơi trở về, không có người thân thờ cúng hoặc chăm lo, trong đó có những người chết trận, chết vì tai nạn, chết đường chết chợ hay chết đói.
Trong văn hóa Phật giáo và dân gian, những vong linh không nơi nương tựa còn được gọi là cô hồn, ngạ quỷ và là đối tượng của các nghi lễ chẩn tế, cúng dường. Vì vậy, việc cúng cô hồn mang ý nghĩa thể hiện sự thương cảm, chia sẻ đối với những người đã mất nhưng không có thân nhân thờ phụng, thay vì chỉ được nhìn nhận dưới góc độ tâm lý sợ hãi.
Bên cạnh đó, rằm tháng 7 còn gắn với lễ Vu Lan, bắt nguồn từ sự tích Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ khỏi kiếp ngạ quỷ và được biết đến với tên gọi Vu Lan báo hiếu. Theo ông Hải, dù Đạo giáo và Phật giáo có những cách lý giải khác nhau, các nghi lễ trong tháng 7 đều có điểm chung là đề cao tính nhân văn, sự tưởng nhớ tổ tiên và lòng hiếu thảo.
Về thời gian làm lễ, nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho biết các gia đình có thể căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn. Ngày 14/7 âm lịch, tức 26/8 dương lịch, có thể thực hiện nghi lễ trong các khung 7-11h, 13-15h hoặc 19-21h; ngày 15/7 âm lịch, tức 27/8 dương lịch, có thể cúng vào 13-15h hoặc 17-19h.
Nếu muốn thực hiện nghi lễ vào cuối tuần, các gia đình có thể tham khảo ngày 10/7 âm lịch, tức 22/8 dương lịch, với các khung 7-11h hoặc 15-17h; ngày 11/7 âm lịch, tức 23/8 dương lịch, với các khung 11-13h, 13-15h hoặc 19-21h. Ngày 13/7 âm lịch, tức 24/8 dương lịch, có thể làm lễ trong khoảng 15-19h.
Theo chuyên gia, tùy điều kiện, mỗi gia đình có thể chuẩn bị mâm cúng chay hoặc mâm cúng mặn, không cần tổ chức quá linh đình. Việc đốt vàng mã cũng nên thực hiện ở mức tượng trưng nhằm tránh lãng phí và hạn chế tác động đến môi trường.
Nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng điều quan trọng khi thực hiện các nghi lễ trong tháng 7 âm lịch là giữ sự thành kính, hướng tới việc tưởng nhớ tổ tiên, báo hiếu cha mẹ, làm việc thiện và sống nhân ái. Thay vì coi đây là khoảng thời gian “đen đủi” và phải tránh mọi việc lớn, các gia đình có thể nhìn nhận tháng 7 như một dịp để nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp trong đời sống văn hóa.
Thiên An (tổng hợp)
