Nghị định 46 tạm dừng thực hiện đến 15-4 chỉ là giải pháp tình thế, doanh nghiệp mong muốn sửa đổi Luật An toàn thực phẩm để giải quyết vướng mắc cốt lõi.
- Nhân viên tuần đường bị tàu hỏa tông tử vong trên tuyến Bắc – Nam
- Hàng không Việt Nam trước áp lực hành khách dịp Tết
- Nội Bài và Tân Sơn Nhất đón khách kỷ lục dịp Tết
Nghị định 46 và rào cản cho sự phát triển
Cộng đồng doanh nghiệp vừa qua đã kiến nghị mạnh mẽ về những bất cập của Nghị định 46 trong quản lý an toàn thực phẩm. Mặc dù Chính phủ đã kịp thời ban hành Nghị quyết 09 ngày 2/6 để tạm dừng thực hiện đến giữa tháng 4, nhưng nỗi lo về sự tắc nghẽn vẫn luôn hiện hữu. Các doanh nghiệp cho rằng nếu không có sự thay đổi căn cơ về mặt chính sách, những khó khăn cũ sẽ nhanh chóng tái diễn sau khi thời hạn tạm hoãn kết thúc.
Điểm gây tranh cãi nhất là quy định đưa cả nguyên liệu và bao bì sản xuất vào diện phải thực hiện tiền kiểm và công bố hợp quy. Điều này gây ra sự lãng phí vô cùng lớn khi doanh nghiệp phải thực hiện những thủ tục lặp lại cho cùng một loại hàng hóa. Ví dụ điển hình là các mặt hàng dinh dưỡng cho trẻ nhỏ hiện phải xin tới hai loại giấy phép lưu hành, tạo nên một quy trình hành chính rườm rà, tốn kém thời gian và tiền bạc.
Sự thiếu đồng bộ trong tiêu chuẩn kiểm nghiệm giữa Việt Nam và quốc tế cũng là một bài toán khó chưa có lời giải. Nhiều lô hàng nhập khẩu có đầy đủ giấy tờ chứng nhận an toàn từ quốc gia xuất khẩu nhưng vẫn phải chờ đợi lấy mẫu kiểm tra tại nội địa. Khi các phòng thí nghiệm trong nước chưa được hướng dẫn cụ thể hoặc thiếu máy móc hiện đại, doanh nghiệp buộc phải chờ đợi vô thời hạn, làm đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu sản xuất.
Hệ quả từ sự thiếu nhất quán chính sách
Việc thực thi Nghị định 46 tại các địa phương hiện đang rơi vào tình trạng “mỗi nơi một kiểu”, gây hoang mang cho doanh nghiệp. Nhiều đơn vị phản ánh rằng các hồ sơ công bố sản phẩm đang còn giá trị sử dụng đột ngột bị yêu cầu làm lại theo quy định mới mà không có lộ trình chuyển tiếp rõ ràng. Sự thiếu nhất quán này không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn khiến các kế hoạch kinh doanh dài hạn của doanh nghiệp bị đảo lộn hoàn toàn.
Dưới góc độ xuất nhập khẩu, EuroCham cảnh báo rằng việc tăng cấp độ kiểm tra nhà nước đang khiến thời gian thông quan hàng hóa tăng mạnh. Đối với thực phẩm tươi sống, việc chậm trễ này tương đương với việc khai tử cho cả lô hàng vì tính chất dễ hư hỏng của sản phẩm. Những rào cản này vô hình trung lại đánh vào những doanh nghiệp làm ăn chân chính, trong khi mục tiêu ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng.
Đại diện VCCI nhấn mạnh rằng việc tạm dừng nghị định đã giúp doanh nghiệp “thoát hiểm” trong dịp Tết, nhưng gánh nặng lưu kho bãi vẫn rất lớn. Các chi phí phát sinh này không chỉ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn tạo áp lực tăng giá lên thị trường thực phẩm trong nước. Nếu các bất cập cốt lõi về thủ tục không được xử lý triệt để, sức cạnh tranh của nông sản và thực phẩm Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong tương lai.
Đổi mới Nghị định 46 theo chuẩn quốc tế
Để tháo gỡ khó khăn, các chuyên gia kiến nghị cần thay đổi tư duy quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên phân loại rủi ro. Thay vì kiểm tra dàn trải, cơ quan nhà nước nên tập trung nguồn lực vào những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao và những đơn vị có lịch sử vi phạm. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, HACCP vào quá trình quản lý sẽ giúp giảm bớt các thủ tục kiểm nghiệm chồng chéo và không cần thiết.
Ông Nguyễn Hoài Nam từ Vasep khẳng định doanh nghiệp luôn sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm, nhưng quy định phải phù hợp thực tế. Một giải pháp được nhiều hiệp hội đề xuất là công nhận kết quả kiểm nghiệm từ các phòng thí nghiệm quốc tế uy tín để rút ngắn thời gian thông quan. Điều này đặc biệt quan trọng khi hệ thống kiểm nghiệm trong nước hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế về cả nhân lực và máy móc thực thi.
Về lâu dài, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm và ban hành văn bản thay thế Nghị định 46 là yêu cầu cấp thiết để tạo môi trường kinh doanh ổn định. Cần có một hệ thống dữ liệu số hóa thống nhất giữa các cơ quan quản lý để nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc và kiểm tra hàng hóa. Chỉ khi các chính sách được xây dựng trên nền tảng đánh giá tác động đầy đủ và tham vấn ý kiến doanh nghiệp, mục tiêu vừa đảm bảo chất lượng thực phẩm vừa thúc đẩy sản xuất mới có thể đạt được.
Theo: Báo Dân trí
