GIA LAI – Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng đã phát hiện quần thể kim giao núi đất gồm nhiều cây mẹ có kích thước đặc biệt lớn cùng lớp cây non tái sinh tự nhiên, tạo thêm cơ sở quan trọng cho công tác bảo tồn nguồn gen quý hiếm.
- Siêu bão Ba Vì tăng cường độ, tiếp tục được theo dõi sát hướng đi
- Ngủ trưa ở trẻ em và những giá trị thực tế đối với sự phát triển
- Bố trùm lừa đảo Mr Pips bị chiếm đoạt hơn 2,5 tỷ khi lo “chạy” bệnh án cho con
Qua nhiều đợt tuần tra và khảo sát trong rừng nguyên sinh, lực lượng chức năng xác định 4 cây kim giao núi đất cổ thụ tại tiểu khu 37 thuộc lâm phần Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng quản lý, nằm trên địa bàn xã Sơn Lang, tỉnh Gia Lai. Những cây này được phát hiện vào các năm 2023 và 2026, được đánh giá là các cá thể cây mẹ lớn nhất từng ghi nhận tại Việt Nam.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Hồng Quân, Quyền Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, cho biết các cây kim giao núi đất có đường kính trung bình khoảng 1,7m và chiều cao vượt 50m. Vượt hẳn tầng tán của nhiều loài cây khác trong rừng già, các cây cổ thụ này được ví như những “cột chống trời” giữa đại ngàn.
Ngoài 4 cây mẹ kích thước lớn, lực lượng tuần tra còn ghi nhận sự xuất hiện của nhiều cây non đang tái sinh tự nhiên dưới tán rừng. Theo ông Quân, đơn vị đã tiến hành chụp ảnh, xác định tọa độ, đo đạc các chỉ số sinh trưởng để hoàn thiện hồ sơ đề xuất công nhận quần thể cây di sản, phục vụ hoạt động bảo tồn và nghiên cứu khoa học.
Anh Nguyễn Văn Tây, điều phối dự án của Hội Động vật học Frankfurt tại Việt Nam, cho biết dấu mốc đầu tiên dẫn đến phát hiện này diễn ra trong chuyến điều tra động vật tại Kon Chư Răng năm 2023. Khi dừng chân nghỉ trưa, đoàn khảo sát phát hiện nhiều quả màu đen rụng dưới đất và từ đó nhận diện đây là loài kim giao núi đất (Nageia wallichiana), một loài được Sách đỏ Việt Nam xếp vào nhóm sắp nguy cấp.
Theo anh Tây, điều gây bất ngờ lớn nhất là kích thước của các cây mẹ. So với nhiều cây gỗ lớn trong khu rừng nguyên sinh, các cây kim giao núi đất này cao trên 50m và vươn vượt tầng tán của những loài cây xung quanh. “Kim giao tái sinh trong tự nhiên không phải hiếm, song những cây mẹ có kích thước lớn như tại Kon Chư Răng lại rất hiếm gặp. Nhiều khả năng vẫn còn những cây mẹ lớn khác chưa được phát hiện”, anh Tây nói.
Đến tháng 4, trong một đợt khảo sát khác, anh Tây cùng ông Nguyễn Văn Tứ, Phó Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng và lực lượng bảo vệ rừng tiếp tục phát hiện thêm 3 cây mẹ có kích thước lớn. Dưới những tán cây cổ thụ này cũng xuất hiện nhiều cây non đang phát triển, cho thấy khả năng tái sinh tự nhiên của quần thể.
Ông Nguyễn Văn Tứ cho biết khu vực phát hiện quần thể kim giao nằm sâu trong rừng nguyên sinh, địa hình hiểm trở và gần như tách biệt với các hoạt động của con người. Để tiếp cận vị trí này, đoàn khảo sát phải băng rừng, vượt suối trong gần một ngày.
Theo ông Tứ, phát hiện mới mang ý nghĩa khoa học đặc biệt quan trọng vì giúp bổ sung dữ liệu về phân bố, cấu trúc quần thể cũng như nguồn gen của loài trong hệ sinh thái rừng tự nhiên. Đây cũng là cơ sở để phục vụ các nghiên cứu chuyên sâu và xây dựng giải pháp bảo tồn lâu dài.
Lãnh đạo Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng cho biết kim giao núi đất là một trong 15 loài cây lá kim đã được phát hiện tại Tây Nguyên. Dù phân bố ở nhiều địa phương trên cả nước, loài này đang đối mặt nguy cơ suy giảm nguồn gen khi phần lớn chỉ còn các cá thể tái sinh hoặc cây có đường kính nhỏ.
“Ở Việt Nam, loài này được xếp vào mức sắp tuyệt chủng. Do đó, việc bảo tồn hiệu quả nguồn gen loài kim giao núi đất là nhiệm vụ cấp bách đặt ra cho các nhà nghiên cứu và lực lượng quản lý, bảo vệ rừng”, Quyền Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng thông tin.
Thiên An (tổng hợp)
