Tại vùng rốn lũ ở Quảng Trị, mô hình nhà phao – giải pháp thích ứng lũ độc đáo – đang giúp hàng trăm hộ dân sống an toàn, ổn định và giữ trọn tài sản mỗi mùa nước dâng. Đây là mô hình sống chung với lũ hiệu quả, bền vững và chứa nhiều giá trị kinh tế – xã hội.
- Quản lý tài nguyên nước Việt Nam: Bài học từ Singapore và Hà Lan
- Hố tử thần ở Đà Nẵng “Nuốt Chửng” nhiều ô tô đỗ ven đường
- “Sông sôi” ở Amazon – Dòng nước nóng đến 96°C giữa rừng rậm và bí ẩn chưa có lời giải cuối cùng
Vùng rốn lũ nơi nước dâng tới nóc nhà
Nằm gọn giữa thung lũng thấp, xã Kim Phú (trước là Tân Hóa), Quảng Trị được ví như “rốn lũ” của miền Trung khi hằng năm hứng chịu các đợt nước dâng dữ dội. Địa hình bị bao bọc bởi các dãy núi khiến mọi dòng nước đều đổ về, gây ngập sâu từ tháng 9 đến tháng 11.
Nhiều trận lũ lớn trong quá khứ đã khiến toàn thôn xã bị nhấn chìm. Có năm mực nước lên tới 12 mét, vượt nóc nhà, cuốn trôi tài sản và khiến người dân phải leo lên núi trú tránh trong tình trạng thiếu thốn. Nỗ lực chạy lũ mỗi năm không chỉ nguy hiểm mà còn làm mất trắng kế sinh nhai.Trong bối cảnh đó, nhu cầu tìm giải pháp “không bỏ nhà mà vẫn an toàn” trở thành điều cấp thiết đối với người dân địa phương.
Nhà phao: sáng kiến giúp cả làng nổi theo con nước
Nhà phao xuất hiện như một giải pháp mang tính bước ngoặt. Thay vì xây nhà kiên cố để chống lũ – vốn dễ bị nhấn chìm khi nước lên – các hộ chuyển sang mô hình nhà nổi theo mực nước.
Kết cấu nhà phao gồm hệ thống thùng phuy hoặc can nhựa lớn đặt dưới sàn, tạo lực nổi mạnh. Khi nước dâng, toàn bộ căn nhà được nâng lên theo cột định hướng hoặc dây neo cố định, giúp nhà không bị trôi và luôn giữ thăng bằng. Khi nước rút, nhà hạ xuống nền cũ như bình thường.
Nhờ sự hỗ trợ từ dự án “Nhà Chống Lũ” và quá trình cải tiến liên tục, nhà phao ngày nay có khung thép bền chắc, mái tôn chống nóng, phòng ngủ, bếp và đầy đủ tiện nghi. Một số nhà trang bị thêm máy lọc nước và điện năng lượng mặt trời, đảm bảo sinh hoạt ngay cả khi bị cô lập trong lũ.
Hiệu quả của mô hình thể hiện rõ qua nhiều đợt lũ gần đây: tài sản không còn bị cuốn trôi, người dân có thể ở trong nhà an toàn mà không phải sơ tán. Một số hộ còn tận dụng nhà phao để mở tiệm tạp hóa, cắt tóc hoặc buôn bán, giúp duy trì thu nhập ngay giữa mùa mưa.
Hơn 620 nhà phao: mô hình sống chung với lũ bền vững
Toàn xã Kim Phú hiện có hơn 620 nhà phao với diện tích từ 14 đến 60 m². Mỗi gia đình thường có từ 1 đến 3 nhà: một để ở, một làm kho lương thực và một dành cho chăn nuôi. Điều này tạo nên hệ sinh thái sinh hoạt linh hoạt trong bối cảnh khí hậu ngày càng cực đoan.
Không chỉ giúp an cư, nhà phao còn tạo cú hích phát triển du lịch địa phương. Mô hình homestay trên nhà phao thu hút du khách muốn trải nghiệm cuộc sống miền sông nước, góp phần tăng thu nhập và mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân.
Dù vậy, việc nhân rộng mô hình vẫn cần khảo sát điều kiện từng vùng. Nhà phao phù hợp nhất với nơi nước dâng chậm, ít sóng lớn. Những vùng có dòng chảy xiết và địa hình phức tạp cần giải pháp tăng cường an toàn hoặc phương án thích ứng khác.
Nhà phao ở Kim Phú được xem là minh chứng rõ nét cho tinh thần sáng tạo của người dân vùng lũ. Thay vì chống lại thiên nhiên trong vô vọng, họ chọn thích ứng thông minh, góp phần giảm thiểu thiệt hại và ổn định cuộc sống lâu dài.
Theo: Vietnamnet
