Sau vụ việc nam sinh mười chín tuổi bị hành hung dã man trên phố Nguyễn Khang tại Hà Nội thì nhiều người đặt ra câu hỏi về cách phản kháng sao cho đúng luật. Theo các luật sư thì hành vi chống trả chỉ được coi là phòng vệ chính đáng khi đảm bảo tính cần thiết và tương thích với mức độ nguy hiểm của đối phương.
- Dừng đèn đỏ sai cách có thể bị phạt tới 22 triệu đồng, nhiều người vẫn nhầm
- Thị trường bất động sản bước vào giai đoạn sàng lọc và hạ nhiệt
- Người đàn ông ‘thoát hiểm ngoạn mục’ trước đầu xe tải mất lái
Ba điều kiện tiên quyết để xác định hành vi phòng vệ chính đáng theo Bộ luật Hình sự
Theo quy định tại Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015 thì phòng vệ chính đáng là hành vi của một người vì bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình mà chống trả lại một cách cần thiết. Luật sư Quách Thành Lực nhận định rằng để xác định một hành vi phản kháng có vi phạm pháp luật hay không thì cần phải đánh giá qua ba điều kiện cơ bản. Thứ nhất là phải có hành vi trái pháp luật từ phía đối thủ đang xâm phạm trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân hoặc người thân. Thứ hai là hành vi trái pháp luật này phải đang xảy ra và chưa chấm dứt trên thực tế thì pháp luật mới cho phép nạn nhân thực hiện các biện pháp ngăn chặn.
Điều kiện quan trọng thứ ba là mức độ của hành vi phản kháng phải tương thích với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm. Nếu hành vi chống trả rõ ràng là quá mức cần thiết và không phù hợp với tính chất xâm hại ban đầu thì sẽ bị coi là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Trong trường hợp này người có hành vi phản kháng quá mức vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự theo các quy định tương ứng của pháp luật. Việc xác định tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công là cơ sở đầu tiên để đánh giá sự phù hợp của hành vi phản kháng sau đó.
Phương án ứng phó an toàn để tránh rủi ro pháp lý khi đối mặt với sự hung hăng
Luật sư Hoàng Trọng Giáp khuyến cáo rằng khi đối phương thể hiện sự hung hăng thì phương án tối ưu nhất là tìm cách hòa giải hoặc rời khỏi hiện trường. Việc chủ động tránh leo thang xung đột sẽ giúp nạn nhân hạn chế tối đa những rủi ro về mặt pháp lý không đáng có cho bản thân. Trong trường hợp không thể bỏ chạy và buộc phải phản kháng thì người bị tấn công có quyền dùng vũ lực để chống đỡ hoặc khống chế đối thủ. Tuy nhiên mọi hành vi sử dụng vũ lực này phải đảm bảo chỉ nhằm mục đích duy nhất là phòng vệ và ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật.
Nếu nạn nhân vẫn tiếp tục hành hung khi đối thủ đã bị khống chế hoặc đã dừng thực hiện hành vi vi phạm thì đó là hành vi vi phạm pháp luật. Ngay cả việc rượt đuổi theo để trả thù khi đối phương đã bỏ chạy cũng có thể dẫn tới những rắc rối pháp lý nghiêm trọng cho người bị tấn công. Thực tế cho thấy ranh giới giữa việc tự vệ đúng luật và vi phạm pháp luật trong các tình huống cấp bách là vô cùng mong manh. Do đó người dân cần nâng cao nhận thức pháp luật để có cách xử lý văn minh và bình tĩnh nhất khi xảy ra va chạm. Hiểu đúng về quyền phòng vệ chính đáng sẽ giúp mỗi cá nhân bảo vệ được bản thân mà không vi phạm các quy định của nhà nước.
Theo: Báo Dân trí
