Tỏi là gia vị quen thuộc trong bếp Việt, được BBC Good Food xếp thứ 7 trong danh sách 20 thực phẩm tốt nhất thế giới nhờ nhiều hợp chất có lợi.
- Thái Nguyên sẽ hợp nhất Bảo tàng và Thư viện tỉnh
- Tài xế Mercedes đấm tài xế taxi, lĩnh 6 tháng tù
- Trump bí mật đổi máy bay giữa cảnh báo tên lửa từ Iran
Tháng 3/2023, chuyên trang ẩm thực BBC Good Food công bố danh sách 20 thực phẩm tốt nhất thế giới, trong đó tỏi đứng thứ 7, cao hơn nhiều thực phẩm giàu dinh dưỡng khác. Từ lâu, tỏi đã xuất hiện trong các bữa ăn của người Việt và được nhắc đến với nhiều tác dụng đối với sức khỏe, trong đó có hỗ trợ kiểm soát đường huyết và phòng ngừa một số vấn đề liên quan đến bệnh tật.
Trong danh sách của BBC Good Food, phần lớn thực phẩm được lựa chọn có nguồn gốc thực vật, gồm cải xoong ở vị trí 20, lựu ở vị trí 16, hạt dẻ cười ở vị trí 15, hành tây ở vị trí 14 và bơ đứng đầu. Tỏi nằm ở vị trí thứ 7, vượt qua nhiều loại thực phẩm vốn thường được biết đến với giá trị dinh dưỡng cao.
Tại Việt Nam, tỏi là nguyên liệu quen thuộc và có thể được sử dụng dưới nhiều cách, từ ăn sống đến nấu chín. Loại gia vị này không chỉ tạo mùi thơm cho món ăn mà còn chứa nhiều hợp chất được đề cập với những lợi ích khác nhau đối với cơ thể.
Theo nghiên cứu được bài viết dẫn lại, trung bình một củ tỏi chứa 1mg natri, 12mg kali và 4mg photpho. Những thành phần và hoạt chất trong tỏi được cho là có khả năng hỗ trợ tăng cường sức đề kháng, hạ cholesterol và hạn chế viêm nhiễm ở thận.
Một số hoạt chất trong tỏi như alliin, allicin và diallyl disulfide cũng được đề cập với khả năng hỗ trợ giảm kháng insulin. Các hợp chất này đồng thời được nghiên cứu về tác động đối với lượng chì và cadmium trong thận, tim, gan, lá lách và máu.
Đáng chú ý, các hợp chất chứa lưu huỳnh trong tỏi có thể thúc đẩy cơ thể sản sinh enzyme có tác dụng chống đột biến. Chúng còn được đề cập với khả năng tăng cường chức năng giải độc của enzyme, can thiệp vào quá trình hoạt hóa các chất gây ung thư, hỗ trợ ngăn ngừa sự hình thành ung thư và tăng cường chức năng miễn dịch.
Những nghiên cứu được bài viết dẫn lại cũng cho thấy tỏi có tác dụng hạ đường huyết và có thể được sử dụng như một loại thực phẩm trong chế độ ăn của bệnh nhân đái tháo đường. Giá trị của loại gia vị này vì thế không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở những hợp chất đang được quan tâm về mặt sức khỏe.
Dù vậy, tỏi không phải thực phẩm nên sử dụng càng nhiều càng tốt. Khi bị tiêu chảy, người bệnh được khuyến cáo không nên ăn tỏi vì vị cay nồng có thể kích thích thành ruột, làm tình trạng khó chịu và tiêu chảy trở nên nghiêm trọng hơn.
Lượng tỏi sử dụng cũng cần được kiểm soát để tránh tạo gánh nặng cho dạ dày. Theo bài viết, người lớn chỉ nên ăn khoảng 2-3 nhánh tỏi sống hoặc 4-5 nhánh tỏi nấu chín mỗi ngày.
Tỏi cũng không nên được ăn khi bụng đói bởi vị cay có thể gây kích ứng dạ dày. Vì vậy, việc ăn một chút thức ăn trước khi sử dụng tỏi được xem là cách giúp hạn chế cảm giác khó chịu.
Với những người mắc bệnh về mắt, bài viết khuyến nghị hạn chế ăn tỏi và đặc biệt lưu ý nhóm có sức khỏe yếu, khí huyết suy nhược. Quan niệm Trung y được dẫn lại trong bài viết có câu: “Tỏi có trăm cái lợi, duy chỉ hại con mắt”.
Từ một gia vị thường xuyên xuất hiện trong bữa cơm, tỏi đã được BBC Good Food đưa vào nhóm những thực phẩm được đánh giá cao về giá trị sức khỏe. Tuy nhiên, những lợi ích được đề cập chỉ có ý nghĩa khi tỏi được sử dụng phù hợp, đúng lượng và đi cùng sự chú ý đến tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Nguyên Hương (tổng hợp)
