Giấc ngủ có vai trò quan trọng với trí nhớ, khả năng học tập và sự phát triển não bộ của trẻ, nhưng cách trẻ cựa quậy khi ngủ không thể dùng để đánh giá mức độ thông minh.
- Nằm điều hòa nhiệt độ thấp, nữ sinh 14 tuổi bị lệch mặt
- Uống nước nóng buổi sáng: Điều cần lưu ý từ thói quen
- Người cha 72 tuổi rời quê, giành việc của những người bà để chăm cháu ngoại
Hai kiểu ngủ thường khiến cha mẹ chú ý là trẻ nằm khá yên suốt đêm và trẻ liên tục trở mình, đạp chân hoặc phát ra âm thanh nhỏ. Tuy nhiên, khoa học không có cơ sở để dựa vào những biểu hiện này nhằm kết luận trẻ nào có IQ cao hơn.
Khi trẻ ngủ, não bộ vẫn trải qua nhiều giai đoạn hoạt động khác nhau và xử lý những thông tin đã tiếp nhận trong ngày. Vì vậy, điều đáng quan tâm không phải trẻ nằm im hay chuyển động nhiều, mà là thời lượng, sự đều đặn và chất lượng giấc ngủ có phù hợp với độ tuổi hay không.
Trẻ nhỏ có thể thay đổi tư thế, co duỗi tay chân, thay đổi nét mặt, mấp máy môi hoặc phát ra những âm thanh nhỏ trong lúc ngủ. Những biểu hiện này không nhất thiết cho thấy trẻ đang ngủ không sâu hoặc gặp vấn đề về giấc ngủ.
Một tiếng động nhỏ hay một lần đạp chân cũng chưa phải lý do để cha mẹ lập tức đánh thức trẻ. Nếu trẻ vẫn ngủ, không có biểu hiện khó chịu và tự ổn định trở lại, cha mẹ có thể tiếp tục quan sát thay vì can thiệp ngay.
Ở chiều ngược lại, trẻ nằm yên và ngủ liên tục cũng không thể được xem là dấu hiệu của trí thông minh cao hơn. Một giấc ngủ tốt cần được nhìn trên nhiều yếu tố, gồm thời lượng, sự đều đặn, thời điểm ngủ và những vấn đề có thể làm gián đoạn giấc ngủ.
Theo khuyến nghị của American Academy of Sleep Medicine, trẻ 4-12 tháng cần ngủ khoảng 12-16 giờ trong mỗi 24 giờ; trẻ 1-2 tuổi cần 11-14 giờ; trẻ 3-5 tuổi cần 10-13 giờ; trẻ 6-12 tuổi cần 9-12 giờ; thanh thiếu niên 13-18 tuổi cần 8-10 giờ. Thời lượng trên bao gồm cả giấc ngủ ban ngày đối với những nhóm tuổi được khuyến nghị ngủ ngày.
Giấc ngủ không biến một đứa trẻ thành thiên tài, nhưng thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến những chức năng cần thiết cho việc học và sinh hoạt. AASM cho biết trẻ thường xuyên ngủ ít hơn mức khuyến nghị có liên quan đến các vấn đề về chú ý, hành vi và học tập, trong khi ngủ đủ thường xuyên liên quan đến khả năng chú ý, học tập, trí nhớ và điều chỉnh cảm xúc tốt hơn.
Với trẻ đang đi học, thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và ghi nhớ trong ngày hôm sau. Vì vậy, thay vì đếm số lần trẻ trở mình trong đêm, cha mẹ nên theo dõi thời lượng và chất lượng giấc ngủ để biết giấc ngủ có đáp ứng nhu cầu của trẻ hay không.
Việc trẻ cựa quậy nhẹ hoặc phát ra âm thanh nhỏ khi ngủ thường không đồng nghĩa với rối loạn giấc ngủ. Tuy nhiên, cha mẹ cần chú ý nếu những biểu hiện này đi kèm ngáy nhiều, khó thở, thở bằng miệng, có khoảng ngừng thở hoặc thường xuyên tỉnh giấc đến mức ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt ban ngày.
Trường hợp trẻ ngủ quá ít trong thời gian dài, thường xuyên mất hơn 30 phút mới ngủ được, tỉnh giấc nhiều lần rồi khó ngủ lại hoặc ban ngày liên tục mệt mỏi, buồn ngủ, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá. Một vài chuyển động trong một đêm không đủ để kết luận về sức khỏe hay khả năng nhận thức của trẻ.
Với trẻ dưới một tuổi, vấn đề cần được đặt lên trước chuyện ngủ yên là an toàn khi ngủ. American Academy of Pediatrics khuyến nghị đặt trẻ nằm ngửa trong mọi giấc ngủ, trên bề mặt phẳng và chắc; khu vực ngủ không nên có gối, chăn mềm, thú nhồi bông hoặc những vật dụng lỏng lẻo có thể làm tăng nguy cơ ngạt.
AAP cũng khuyến nghị trẻ ngủ cùng phòng với cha mẹ nhưng ở không gian ngủ riêng, thay vì nằm chung trên cùng một bề mặt. Nếu trẻ ngủ quên trên ghế ô tô, xe đẩy, xích đu hoặc thiết bị tương tự, cần chuyển trẻ sang bề mặt ngủ phẳng và chắc phù hợp càng sớm càng tốt.
Như vậy, không thể xác định trẻ nào thông minh hơn chỉ từ việc trẻ ngủ yên hay thường xuyên cựa quậy. Điều có cơ sở hơn là bảo đảm trẻ ngủ đủ, ngủ an toàn và duy trì nhịp ngủ phù hợp với độ tuổi để hỗ trợ trí nhớ, khả năng học tập, sự chú ý và quá trình phát triển.
Mộc Linh (tổng hợp)
