Việt Nam đặt mục tiêu tăng mức sinh 2% mỗi năm, chi nghìn tỷ hỗ trợ sinh con

Trước xu hướng giảm sinh kỷ lục, Bộ Y tế đề xuất tăng mức sinh trung bình 2% mỗi năm và chi hơn 1.800 tỷ đồng hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Mục tiêu duy trì mức sinh thay thế và hỗ trợ nuôi con toàn diện

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan vừa ký ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế trên toàn quốc đến năm 2030. Theo đó, ngành y tế đặt mục tiêu tăng mức sinh trung bình mỗi năm 2% tại các địa phương. Song song với đó, kế hoạch phấn đấu đạt tỷ lệ 100% tỉnh, thành phố thực hiện đầy đủ các chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng trong việc sinh và nuôi dạy con cái. Đây được coi là giải pháp then chốt để đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực và bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai.

Việc thực hiện chương trình này nhằm duy trì vững chắc mức sinh thay thế, góp phần thực hiện thành công Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030. Bộ Y tế nhấn mạnh cần có sự vào cuộc của tất cả các cấp chính quyền để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cá nhân và gia đình thực hiện kế hoạch sinh sản. Các chính sách hỗ trợ dự kiến sẽ bao gồm cả tài chính và các dịch vụ an sinh xã hội đi kèm. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng kinh tế cho các gia đình, từ đó khuyến khích người dân không ngại sinh đẻ trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Các chuyên gia dân số đánh giá rằng việc duy trì mức sinh thay thế là bài toán khó khi tâm lý ngại sinh đang ngày càng phổ biến. Mục tiêu tăng 2% mức sinh mỗi năm đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách khen thưởng và cải thiện hệ thống y tế, giáo dục. Bộ Y tế cũng dự báo rằng nếu không có những can thiệp kịp thời, Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc đảm bảo cơ cấu dân số vàng và đối mặt với tình trạng già hóa nhanh chóng.

Bên cạnh đó, việc mở rộng các gói dịch vụ khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh cũng là một phần quan trọng trong kế hoạch lần này. Từ năm 2027, dự kiến tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh sẽ được hỗ trợ kinh phí để tầm soát các bệnh bẩm sinh. Những bước đi này không chỉ hướng tới số lượng mà còn đặc biệt chú trọng đến việc nâng cao chất lượng giống nòi, đảm bảo mỗi trẻ em sinh ra đều được bảo vệ sức khỏe từ những giai đoạn đầu đời.t).

Phụ nữ tại TPHCM đã nhận thưởng từ 3 đến 5 triệu đồng vì sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
(Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).

Thực trạng giảm sinh kỷ lục và thách thức tại các địa phương

Theo số liệu từ Cục Thống kê công bố năm 2025, xu hướng giảm sinh tại Việt Nam đang diễn ra trên phạm vi rất rộng, bao gồm cả những nơi từng có mức sinh cao. Đặc biệt, trong năm 2024, mức sinh của cả nước đã giảm xuống còn 1,91 con/phụ nữ, mức thấp nhất trong lịch sử. Kể từ năm 2023 đến nay, tỷ lệ sinh liên tục nằm dưới mức sinh thay thế (dưới 2 con/phụ nữ), gây ra những lo ngại lớn về nguy cơ thiếu hụt lao động và mất cân bằng dân số.

Báo cáo phân tích chi tiết cho thấy có sự chênh lệch lớn về mức sinh giữa các vùng miền. Hiện có 11 trên tổng số 34 tỉnh, thành ghi nhận mức sinh dưới 2 con/phụ nữ, trong khi chỉ có 19 tỉnh giữ được mức trên 2,2 con. Chỉ có 4 địa phương duy trì được mức sinh xung quanh mức thay thế lý tưởng là từ 2,0 đến 2,2 con/phụ nữ. Sự phân hóa này đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phải được điều chỉnh linh hoạt và sát thực tế với đặc thù của từng địa phương.

Lãnh đạo Bộ Y tế thừa nhận Việt Nam không đạt được mục tiêu duy trì vững chắc mức sinh thay thế trong giai đoạn 2020-2025. Dự báo đến năm 2030, việc đạt được các mục tiêu này vẫn là một thách thức rất lớn nếu không có những đột phá trong chính sách an sinh. Thói quen trì hoãn kết hôn và ngại sinh con ở giới trẻ tại các đô thị lớn được xác định là một trong những rào cản chính cần được giải quyết bằng các giải pháp tâm lý và kinh tế kết hợp.

Tình hình giảm sinh không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà còn là xu hướng chung tại nhiều quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, tốc độ giảm nhanh chóng tại Việt Nam đặt ra yêu cầu cấp bách phải có những can thiệp chính sách mạnh mẽ hơn. Việc nhận diện đúng thực trạng tại từng tỉnh, thành phố sẽ giúp Bộ Y tế phân bổ nguồn lực hỗ trợ hiệu quả nhất, tập trung vào những khu vực có mức sinh thấp để kích cầu sinh sản một cách bền vững.

Đề xuất chi hơn 1.800 tỷ đồng hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh con

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng mức sinh, Bộ Y tế đã đề xuất Nhà nước dành ngân sách hơn 1.800 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ tài chính trực tiếp cho phụ nữ sinh con. Theo đề xuất, mức hỗ trợ tối thiểu là 2 triệu đồng mỗi trường hợp, tập trung vào ba nhóm đối tượng cụ thể. Nhóm thứ nhất là phụ nữ thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người; nhóm thứ hai là phụ nữ tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức thay thế; và nhóm thứ ba là những phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Tính toán từ Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) chỉ ra rằng, việc đầu tư cho sức khỏe bà mẹ và kế hoạch hóa gia đình mang lại lợi nhuận kinh tế vô cùng lớn. Cụ thể, cứ 1 USD đầu tư cho sức khỏe bà mẹ có thể mang lại 8,4 USD lợi nhuận; và 1 USD đầu tư vào kế hoạch hóa gia đình có thể mang lại tới 10,1 USD lợi nhuận vào năm 2050. Những con số này khẳng định rằng chi ngân sách cho hỗ trợ sinh sản không phải là một khoản chi tiêu đơn thuần mà là một khoản đầu tư chiến lược cho sự phồn vinh lâu dài của quốc gia.

Ngoài gói 1.800 tỷ đồng, Bộ Y tế còn dự kiến đề xuất chi thêm khoảng 2.003 tỷ đồng mỗi năm cho các dịch vụ tầm soát bệnh bẩm sinh cho thai phụ và trẻ sơ sinh. Những chính sách này nếu được Chính phủ thông qua sẽ tạo ra một mạng lưới bảo vệ tài chính và sức khỏe chưa từng có cho các bà mẹ tại Việt Nam. Sự hỗ trợ này kỳ vọng sẽ giải tỏa phần nào áp lực kinh tế, giúp các cặp vợ chồng tự tin hơn trong việc quyết định sinh thêm con thứ hai.

Hiện nay, một số địa phương như TP.HCM đã bắt đầu triển khai các hình thức khen thưởng cho phụ nữ sinh đủ hai con với mức từ 3 đến 5 triệu đồng. Việc triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ trên toàn quốc sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực mạnh mẽ hơn. Bộ Y tế kỳ vọng rằng tổng hòa các biện pháp từ hỗ trợ tiền mặt đến nâng cao dịch vụ y tế sẽ giúp Việt Nam sớm đạt được mục tiêu mức sinh thay thế, đảm bảo một cơ cấu dân số khỏe mạnh và cân bằng cho tương lai.

Theo: VietNamNet