Kế hoạch hòa bình 28 điểm do Mỹ soạn thảo đang khiến cục diện Nga – Ukraine thay đổi mạnh mẽ, khi văn bản này yêu cầu hai bên vừa nhượng bộ vừa hưởng lợi, đồng thời xuất hiện nhiều điều khoản chưa từng được đặt lên bàn đàm phán. “Kế hoạch hòa bình 28 điểm” được đánh giá là đề xuất gây tranh luận nhất từ trước đến nay.
- Tập đoàn lừa đảo người già chiếm đoạt gần 40 tỷ đồng bị triệt phá
- Giới hạn của tri thức: Có những điều loài người vĩnh viễn không thể hiểu?
- Hàn Quốc hỗ trợ khẩn cấp 1 triệu USD giúp Việt Nam khắc phục hậu quả bão lũ
Đặc phái viên Steve Witkoff – nhân vật chủ chốt của chính quyền Tổng thống Donald Trump – đã chuyển dự thảo 28 điểm cho cố vấn an ninh quốc gia Ukraine Rustem Umerov sau cuộc gặp vào cuối tuần qua. Đây là lần đầu tiên nội dung chi tiết của kế hoạch, vốn được thảo luận với một số quan chức Nga và Ukraine, được tiết lộ rộng rãi.
Theo nguồn tin của Axios, kế hoạch này bao phủ gần như toàn bộ các vướng mắc tồn tại suốt hơn hai năm giao tranh, đồng thời đưa ra những điều khoản buộc cả Nga và Ukraine phải đánh đổi, nhưng cũng tạo ra các lợi ích tương ứng nhằm thúc đẩy tiến trình kết thúc xung đột.
Công nhận Donbass, Crimea thuộc Nga – điểm gây tranh cãi nhất
Một trong những nội dung nổi bật và gây tranh luận nhất của kế hoạch hòa bình 28 điểm là việc công nhận Crimea, Luhansk và Donetsk như các vùng lãnh thổ “trên thực tế” của Nga, được quốc tế – bao gồm cả Mỹ – thừa nhận. Ukraine sẽ phải rút toàn bộ quân khỏi những khu vực còn kiểm soát tại Donetsk, trong khi các vùng này trở thành “vùng đệm phi quân sự trung lập”.
Dù được công nhận là lãnh thổ Nga, Moscow cũng không được phép triển khai lực lượng đến đây nhằm tránh nguy cơ xung đột leo thang.
Tại Kherson và Zaporizhia, hiện trạng sẽ được “đóng băng” dọc theo chiến tuyến hiện tại. Đồng thời, quân đội Ukraine phải thu hẹp quy mô xuống còn 600.000 binh sĩ – thấp hơn mức 800.000 – 850.000 hiện nay, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với thời điểm tiền chiến tranh.
Kiev cũng phải tái khẳng định cam kết là quốc gia phi hạt nhân. Đổi lại, Nga phải cam kết không tấn công bất kỳ nước láng giềng nào, trong khi NATO dừng mọi nỗ lực mở rộng thêm thành viên.
Tái khẳng định chủ quyền Ukraine và các thỏa thuận không gây hấn
Văn bản nhấn mạnh việc xác nhận chủ quyền của Ukraine trong khuôn khổ trật tự an ninh châu Âu. Nga, Ukraine và châu Âu sẽ cùng ký một thỏa thuận không gây hấn toàn diện, giải quyết các tranh cãi tồn tại hơn 30 năm kể từ sau khi Liên Xô tan rã.
Bên cạnh đó, Nga và NATO sẽ thiết lập kênh đối thoại với Mỹ làm trung gian nhằm hóa giải các bất đồng an ninh và tạo điều kiện cho quá trình hạ nhiệt căng thẳng.
Ukraine sẽ phải sửa đổi Hiến pháp để bổ sung cam kết không gia nhập NATO, trong khi NATO chính thức đưa điều khoản không kết nạp Ukraine vào quy chế nội bộ. Tuy nhiên, Kiev vẫn có thể tiến tới gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và được ưu tiên tiếp cận thị trường châu Âu trong giai đoạn ngắn hạn.
Bảo đảm an ninh kiểu NATO – cam kết chưa từng có
Theo bản dự thảo mà Axios tiếp cận được, điểm đột phá nhất là đề xuất về “bảo đảm an ninh kiểu NATO”. Đây là điều mà Tổng thống Volodymyr Zelensky luôn ưu tiên trong mọi cuộc đàm phán, và lần đầu tiên Nhà Trắng dưới thời Donald Trump đưa lên bàn thương lượng.
Kế hoạch nêu rõ: “Ukraine sẽ nhận được những bảo đảm an ninh đáng tin cậy”.
Một quan chức Mỹ xác nhận văn bản bao gồm điều khoản tương tự Điều 5 của NATO – nguyên tắc phòng thủ tập thể, trong đó tấn công một nước sẽ được coi là tấn công toàn khối. Điều này đồng nghĩa với việc Mỹ và châu Âu sẽ phải coi bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Ukraine là hành động chống lại toàn bộ “cộng đồng xuyên Đại Tây Dương”.
Thời hạn bảo đảm an ninh được đề xuất là 10 năm và có thể gia hạn nếu cả hai bên đồng thuận.
Một quan chức khác cho biết chính quyền Tổng thống Trump xem điều khoản bảo đảm an ninh này là “chiến thắng lớn” đối với ông Zelensky cũng như đối với an ninh dài hạn của Ukraine.
Đồng thời, NATO sẽ không được phép đồn trú tại Ukraine – điều khoản trực tiếp bác bỏ ý tưởng triển khai lực lượng “gìn giữ hòa bình” của một số nước châu Âu như Anh và Pháp.
Rủi ro chính trị với Tổng thống Trump
Việc đưa ra cam kết an ninh kiểu NATO cho Ukraine có thể khiến ông Trump đối mặt phản ứng mạnh từ phe “Nước Mỹ trên hết”, vốn phản đối mọi cam kết quân sự dài hạn ở nước ngoài. Đề xuất này sẽ buộc Mỹ phải có nghĩa vụ bảo vệ Ukraine nếu xảy ra một cuộc chiến mới – điều đi ngược lập trường của nhiều đồng minh bảo thủ của ông.
Tuy nhiên, với mục tiêu chấm dứt chiến sự, kế hoạch hòa bình 28 điểm vẫn đang được Nhà Trắng thúc đẩy như phương án toàn diện nhất từ trước đến nay.
Theo: Pravda
