Ba nữ nhà toán học đến từ Iran, Ukraine và Trung Quốc đã tạo nên những cột mốc lịch sử khi trở thành những người phụ nữ hiếm hoi được trao Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được ví như “Nobel Toán học”.
- Tiêu cực thi THPT 2026 và câu hỏi về trách nhiệm ngành giáo dục
- Đề xuất gần 30.000 tỷ đồng xây cao tốc Bắc Kạn – Cao Bằng
- Rời Hàn Quốc về quê trồng nho, thu 4 tỷ đồng mỗi năm
Huy chương Fields được trao lần đầu vào năm 1936 và đã vinh danh hơn 60 nhà toán học trên thế giới. Tuy nhiên, phải đến năm 2014, giải thưởng này mới lần đầu tiên gọi tên một nhà khoa học nữ.
Tính đến năm 2026, chỉ có ba người phụ nữ được trao Huy chương Fields, cho thấy hành trình chinh phục đỉnh cao của ngành Toán học vẫn là một thử thách lớn đối với các nhà khoa học nữ trên toàn cầu.
Maryam Mirzakhani là người phụ nữ đầu tiên bước vào lịch sử của Huy chương Fields tại Đại hội Toán học Thế giới năm 2014 diễn ra ở Seoul, Hàn Quốc. Sinh năm 1977 tại Tehran (Iran), bà từng mơ ước trở thành nhà văn trước khi bộc lộ năng khiếu đặc biệt với Toán học từ rất sớm.
Hai tấm Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế vào các năm 1994 và 1995, trong đó có thành tích tuyệt đối 42/42 điểm, đã mở ra con đường khoa học rực rỡ cho Mirzakhani. Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Harvard năm 2004, bà trở thành giáo sư của Đại học Stanford và ghi dấu ấn với những công trình nghiên cứu về hình học không gian modul cùng động lực học trên các bề mặt cong phức tạp.
Chỉ ba năm sau khi nhận Huy chương Fields, Maryam Mirzakhani qua đời vì ung thư vú vào ngày 15/7/2017 khi mới 40 tuổi. Dù cuộc đời ngắn ngủi, những đóng góp của bà vẫn trở thành nguồn cảm hứng lớn đối với giới khoa học và các thế hệ nữ sinh yêu Toán học trên thế giới.
Tám năm sau cột mốc lịch sử của Mirzakhani, Huy chương Fields tiếp tục vinh danh một nhà toán học nữ khác là Maryna Viazovska của Ukraine tại Đại hội Toán học Thế giới năm 2022. Bà được ghi nhận nhờ lời giải cho bài toán xếp hình cầu dày đặc nhất trong không gian tám chiều, một bài toán đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ.
Maryna Viazovska hiện là giáo sư đứng đầu ngành Số học tại Trường Bách khoa Liên bang Lausanne (EPFL), Thụy Sĩ. Ở tuổi 37, bà trở thành một trong những chủ nhân trẻ tuổi của Huy chương Fields và là người phụ nữ thứ hai được trao giải thưởng danh giá này.
Đến năm 2026, giới Toán học thế giới chứng kiến thêm một cột mốc mới khi Vương Hồng trở thành người phụ nữ thứ ba trong lịch sử nhận Huy chương Fields. Nhà toán học người Trung Quốc được vinh danh tại Đại hội Toán học Thế giới tổ chức ở Philadelphia, Mỹ, nhờ công trình giải quyết giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều.
Đây cũng là lần đầu tiên một công dân Trung Quốc được trao Huy chương Fields. Vương Hồng cùng nhà toán học Đặng Dục được xướng tên trong cùng kỳ trao giải, đánh dấu bước tiến quan trọng của nền Toán học Trung Quốc trên trường quốc tế.
Hành trình đến với Toán học của Vương Hồng không hoàn toàn bằng phẳng khi bà từng cân nhắc theo học ngành Khoa học Trái đất và Vũ trụ, thậm chí có thời điểm muốn chuyển sang kiến trúc trong quá trình học tập tại Pháp. Cuối cùng, niềm đam mê với Toán học đã đưa bà trở thành giáo sư tại Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp Pháp và Viện Toán học Courant thuộc Đại học New York.
Sau 90 năm lịch sử của Huy chương Fields, ba nhà toán học nữ với ba hành trình khác nhau đã chứng minh rằng giới tính không phải là giới hạn của trí tuệ và khát vọng khoa học. Những thành tựu của họ không chỉ góp phần thúc đẩy sự phát triển của Toán học hiện đại mà còn truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ phụ nữ theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học trong tương lai.
An Nhiên (tổng hợp)
