Thiên tai từ đầu năm gây thiệt hại hơn 85.000 tỷ đồng, với hàng trăm người thương vong và nhiều địa phương chìm trong lũ lịch sử. Số liệu mới nhất cho thấy mức độ khốc liệt tăng nhanh, buộc cơ quan chức năng cảnh báo và khả năng chống chịu trong bối cảnh ngày càng cực đoan.
- Tài xế cứu trợ Đắk Lắk: 3 nữ tài xế từ Thái Nguyên – Gia Lai – Nghệ An vượt lũ hỗ trợ người dân
- Khảo sát sạt lở tại xã D’ran Lâm Đồng
- Tung tin giả vùng lũ để câu view: tội ác không thể dung thứ
Sức tàn phá lớn chưa từng có trong nhiều năm
Theo thống kê đến ngày 24/11, thiên tai liên tiếp xuất hiện trên phạm vi cả nước với cường độ mạnh và tần suất dày đặc. Trong năm, Biển Đông ghi nhận 19 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, chỉ kém kỷ lục năm 2017. Nhiều cơn di chuyển bất thường, gây ảnh hưởng trực tiếp đến miền Trung và buộc Trung ương phải thiết lập Ban Chỉ đạo tiền phương để ứng phó.
Mưa lớn cực đoan đã khiến hơn 13 tuyến sông lập kỷ lục lũ mới. Các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Cao Bằng, Lạng Sơn xuất hiện nhiều điểm vượt mức lịch sử, gây ngập sâu ở khu dân cư và đô thị. Hiện tượng “bão chồng bão, lũ chồng lũ” khiến nhiều khu vực gần như bị tê liệt trong nhiều ngày.
Đến cuối tháng 11, cả nước đã ghi nhận 409 người chết và mất tích, 727 người bị thương. Hơn 3.700 ngôi nhà bị sập hoặc trôi, khoảng 333.600 căn khác hư hỏng. Cùng với đó, trên 930.000ha lúa, hoa màu và cây trồng bị ảnh hưởng nặng nề, đẩy tổng thiệt hại kinh tế ước tính vượt mốc 85.000 tỷ đồng.
Cảnh báo về lỗ hổng trong giám sát và dự báo
Dữ liệu thiên tai cho thấy nhiều thách thức mới trong công tác dự báo và cảnh báo sớm. Các cơn mưa lớn diễn ra bất thường, khó lường hơn, trong khi hệ thống trạm đo mưa, cảm biến và radar tại nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu giám sát theo thời gian thực.
Các chuyên gia cho rằng cần khẩn trương điều chỉnh quy chuẩn xây dựng hạ tầng nhằm tăng khả năng chống chịu. Việc mở rộng mạng lưới trạm đo, cải thiện thuật toán dự báo và hoàn thiện bản đồ rủi ro đến từng thôn, bản được xem là nhiệm vụ ưu tiên.
Công tác di dời dân khỏi vùng sạt lở, lũ quét, ngập sâu vẫn gặp khó do đặc thù địa hình rộng, dân cư phân tán và nguồn lực hạn chế. Bên cạnh đó, nhiều hồ chứa cần được rà soát quy trình vận hành để bảo đảm dung tích phòng lũ phù hợp, hạn chế nguy cơ vỡ hoặc xả khẩn cấp khi mưa lớn dồn dập.
Chuyển đổi số và khoa học công nghệ: Hướng đi bắt buộc
Trong bối cảnh thiên tai phức tạp, việc ứng dụng khoa học công nghệ và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo đang được kỳ vọng tạo bước tiến trong dự báo. Nhiều thiết bị tự động đo mưa, radar hiện đại, cảm biến theo dõi mực nước, lưu tốc hay dịch chuyển đất đá đã được triển khai, giúp mô phỏng chính xác hơn diễn biến thiên tai theo từng địa bàn.
Tuy vậy, chuyển đổi số vẫn bị nhầm lẫn ở nhiều cấp chính quyền. Không ít nơi chỉ tập trung triển khai phần mềm mà thiếu thay đổi tư duy vận hành. Điều này khiến thông tin cảnh báo có thể không đến đúng người, đúng thời điểm, làm giảm hiệu quả ứng phó.
Các cơ quan chức năng nhấn mạnh rằng mục tiêu cuối cùng của cảnh báo sớm phải là: người dân nhận được – hiểu được – biết cách làm – thực hiện được. Đây là nền tảng để giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ sinh mạng trong các tình huống nguy hiểm.
Song song, việc huy động nguồn lực xã hội, đẩy mạnh hợp tác quốc tế và tăng cường truyền thông cộng đồng sẽ tạo điều kiện giúp các địa phương phục hồi nhanh hơn sau thiên tai, hướng đến mô hình ứng phó chủ động và bền vững.
Nguồn: Dân trí
