Vaccine HPV – công trình khoa học tạo đột phá toàn cầu được vinh danh tại Giải thưởng chính VinFuture 2025 – đã mở ra kỷ nguyên mới trong phòng ngừa ung thư, giúp hàng triệu người thoát khỏi nguy cơ tử vong nhờ cơ chế hạt VLP và phác đồ tiêm 1 liều lịch sử.
- Hai nữ nạn nhân vụ cháy quán bún ốc đã ổn định sức khỏe
- Mức lương phó chủ tịch xã sau sáp nhập
- Dạy thêm trong nhà trường được nới linh hoạt theo dự thảo sửa đổi Thông tư 29
Bước ngoặt của nghiên cứu HPV
Virus HPV là tác nhân gây ra phần lớn ca ung thư cổ tử cung – căn bệnh cướp đi hơn 300.000 sinh mạng mỗi năm, tập trung chủ yếu tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Trong nhiều năm, HPV được xem là “bài toán khó” vì không thể nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, khiến việc phát triển vaccine trở thành thách thức lớn.
Nhóm 4 nhà khoa học Mỹ – Douglas R. Lowy, John T. Schiller, Aimée R. Kreimer và Maura L. Gillison – đã tạo nên bước ngoặt khi tái tạo protein L1 của HPV để hình thành hạt giống virus (Virus-like Particle – VLP). Hạt VLP không mang vật liệu di truyền, hoàn toàn không gây bệnh nhưng vẫn tạo đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ. Đây là nền tảng cho sự ra đời của các vaccine HPV an toàn, hiệu quả và được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu.
Cuộc cách mạng giúp vaccine tiếp cận toàn cầu
Nếu như trước đây, vaccine HPV cần đến 3 liều để đạt hiệu quả, nghiên cứu lâm sàng do GS. Aimée R. Kreimer dẫn dắt đã chứng minh chỉ một liều duy nhất vẫn tạo miễn dịch bền vững, bảo vệ hiệu quả tương đương. Kết quả này khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra khuyến cáo lịch sử: chấp thuận phác đồ 1 liều để mở rộng khả năng tiếp cận vaccine cho toàn cầu.
Việc rút xuống còn 1 liều đã giải quyết hàng loạt rào cản – từ chi phí, nhân lực y tế, hạ tầng tiêm chủng – đặc biệt tại những nơi ung thư cổ tử cung là gánh nặng y tế nhưng hệ thống chăm sóc sức khỏe còn hạn chế.
Từ phòng ngừa ung thư đến bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Công trình được VinFuture vinh danh không chỉ giúp giảm mạnh tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư cổ tử cung, mà còn mở rộng tầm ảnh hưởng khi phát hiện mối liên hệ giữa HPV và ung thư vùng đầu – cổ. Điều này cho thấy vaccine HPV có khả năng bảo vệ vượt xa phạm vi một bệnh lý, trở thành công cụ y tế cộng đồng quan trọng trong thế kỷ 21.
Các tổ chức y tế quốc tế cho rằng nếu duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao, nhân loại có thể tiến gần mục tiêu loại trừ ung thư cổ tử cung trong vài thập kỷ tới – một cột mốc chưa từng có trong lịch sử phòng chống ung thư.
VinFuture – bệ phóng cho khoa học ứng dụng vì con người
Lễ trao Giải thưởng Chính VinFuture 2025 trị giá 3 triệu USD diễn ra tại Hà Nội ngày 5/12, quy tụ giới lãnh đạo, các nhà khoa học hàng đầu thế giới. VinFuture ngày càng khẳng định vị thế của một giải thưởng khoa học uy tín toàn cầu, tôn vinh những công trình mang lại lợi ích thiết thực cho nhân loại.
Bằng việc vinh danh nhóm nhà khoa học nghiên cứu vaccine HPV, VinFuture tiếp tục truyền đi thông điệp mạnh mẽ: khoa học phải phục vụ con người, lan tỏa các giải pháp có tác động xã hội sâu rộng và tính ứng dụng cao.
Theo: Dân trí
