Hồi sinh sông suối đô thị đang trở thành một trong những dấu ấn lớn của Hàn Quốc trong phát triển bền vững, khi nhiều dòng nước từng ô nhiễm nặng được cải tạo thành không gian sinh thái, văn hóa và cộng đồng, lấy con người làm trung tâm.
- Mùa mưa bão 2025 phá vỡ nhiều kỷ lục, chuyên gia chỉ rõ thời điểm dự báo “căng não” nhất
- Trung Quốc: Tranh chấp đất ở Đồng Quang leo thang thành đối đầu cưỡng chế kéo dài
- Đừng dạy con “thành công” – hãy dạy con “thành người”
Từ cống rãnh ô nhiễm đến biểu tượng xanh giữa lòng Seoul
Trong ký ức của nhiều người dân Seoul, suối Cheonggyecheon từng là “vết sẹo môi trường” giữa trung tâm thủ đô. Vào thập niên 1930, con suối dần biến thành cống rãnh lộ thiên, nước đen, mùi hôi nồng nặc, tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh và ô nhiễm nghiêm trọng.
Đến những năm 1960–1970, Cheonggyecheon bị lấp hoàn toàn để nhường chỗ cho đường cao tốc trên cao, mỗi ngày gánh hàng trăm nghìn lượt xe. Hệ sinh thái thủy sinh biến mất, không gian sống của cư dân xung quanh xuống cấp rõ rệt.
Trước sức ép từ cộng đồng và yêu cầu cải thiện môi trường đô thị, chính quyền Seoul bắt đầu xem xét một quyết định táo bạo: tháo dỡ đường cao tốc, khôi phục lại dòng suối từng tồn tại hàng trăm năm. Sau hơn một thập kỷ chuẩn bị, dự án hồi sinh Cheonggyecheon hoàn thành năm 2005, đánh dấu bước ngoặt lớn trong tư duy quy hoạch đô thị của Hàn Quốc.
Dòng nước trở lại, hệ sinh thái và đời sống cùng hồi sinh
Ngày nay, Cheonggyecheon là không gian xanh trải dài giữa trung tâm Seoul. Dòng nước trong lành, lối đi bộ rợp bóng cây, những bậc đá bắc ngang suối trở thành điểm dừng chân quen thuộc của người dân và du khách.
Theo Viện Nghiên cứu Seoul, khu vực xung quanh suối mát hơn trung bình 3,6°C so với các tuyến phố lân cận. Việc tháo dỡ đường cao tốc trên cao giúp cải thiện lưu thông không khí, nồng độ nitrogen dioxide giảm khoảng 35%.
Quan trọng hơn, sự sống quay trở lại. Khảo sát năm 2022 ghi nhận khu vực Cheonggyecheon hiện là nơi sinh sống của 666 loài sinh vật, trong đó có 174 loài động vật và 492 loài thực vật. Một hệ sinh thái từng bị xóa sổ đã được phục hồi ngay giữa lòng đô thị đông đúc.
“Dự án này thể hiện sự chuyển đổi từ quy hoạch lấy phương tiện làm trung tâm sang quy hoạch lấy con người làm trung tâm”, Minah Park, đại diện Bảo tàng Cheonggyecheon chia sẻ.
Không gian xanh như một phần đời sống đô thị
Cheonggyecheon không phải là trường hợp cá biệt. Hàn Quốc đã triển khai hàng loạt dự án cải tạo sông, suối đô thị như sông Hàn, sông Anyang, suối Yangjaecheon và nhiều dòng nước nhỏ khác.
Tại Yangjaecheon, hai bên bờ được quy hoạch thành không gian đi bộ, đạp xe, nghỉ ngơi. Người dân coi dòng suối như một phần sinh hoạt hàng ngày. Ông Kim, cư dân quận Gangnam, chia sẻ: “Chỉ cần bước ra khỏi nhà là tôi có thể đi bộ thư thái bên dòng nước. Đây là tài sản quý giá nhất của khu phố”.
Theo truyền thông Hàn Quốc, những khu vực có dòng suối được cải tạo thường nằm trong nhóm dẫn đầu về chỉ số sức khỏe cộng đồng. Tỷ lệ người đi bộ, tập thể dục cao hơn, môi trường sống lành mạnh hơn, mối gắn kết xã hội cũng được củng cố.
Cải tạo sông suối không chỉ là bài toán kỹ thuật
Một điểm đáng chú ý trong cách làm của Hàn Quốc là sự kết hợp chặt chẽ giữa môi trường, thẩm mỹ và văn hóa. Các dự án cải tạo sông thường gắn với thiết kế cảnh quan, nghệ thuật sắp đặt, chiếu sáng và tổ chức sự kiện cộng đồng.
Chính quyền không làm thay người dân mà mời người dân cùng tham gia. Nhiều địa phương tổ chức hội thảo, lấy ý kiến cộng đồng, khuyến khích người dân trồng cây, dọn rác và giám sát chất lượng nước. Các chương trình “nhận chăm sóc sông, suối” giúp người dân chủ động bảo vệ không gian sống của chính mình.
Song song với đó là việc cải thiện hệ thống thoát nước, kiểm soát nguồn xả thải từ khu dân cư và nhà máy. Nhờ vậy, nước sông không chỉ “sạch nhìn thấy” mà còn đạt tiêu chuẩn sinh thái lâu dài.
Từ hồi sinh dòng nước đến hồi sinh tư duy phát triển
Ba thập kỷ sau khi khởi động các dự án phục hồi sông suối đô thị, Hàn Quốc cho thấy một bài học rõ ràng: phát triển bền vững không bắt đầu từ những công trình hoành tráng, mà từ việc trả lại những giá trị tự nhiên đã từng bị đánh mất.
Từ Cheonggyecheon đến Yangjaecheon, những dòng nước từng bị coi là gánh nặng nay trở thành không gian sống, không gian văn hóa và biểu tượng của đô thị nhân văn. Đó là minh chứng rằng, khi con người biết lùi lại một bước để thiên nhiên hồi sinh, chính con người là người được hưởng lợi lâu dài.
Theo: VTC News
