Hệ lụy kép ngủ ngày cày đêm đang trở thành thói quen phổ biến của nhiều người trẻ, đặc biệt trong môi trường làm việc áp lực cao. Việc đảo lộn đồng hồ sinh học không chỉ gây mệt mỏi mà còn bào mòn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, để lại hệ quả nghiêm trọng nếu kéo dài.
- Điều tra vụ sai phạm của nhân viên soát vé tại VinWonders
- Cách giữ cây trồng trong nhà xanh tốt giữa đợt rét đậm miền Bắc
Sức khỏe bị bào mòn khi nhịp sinh học đảo lộn
Áp lực công việc, nhất là khi phải phối hợp với đối tác nước ngoài, khiến không ít người trẻ duy trì thói quen thức khuya kéo dài. Ban đầu, nhiều người cho rằng ngủ bù ban ngày là đủ để bù đắp năng lượng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy cơ thể không thể thích nghi lâu dài với lối sống “ngủ ngày, cày đêm”.
Theo các bác sĩ chuyên khoa thần kinh, phần lớn bệnh nhân trẻ đến khám rối loạn giấc ngủ nằm trong độ tuổi 20–35. Các biểu hiện thường gặp gồm khó ngủ, ngủ không sâu giấc, mệt mỏi kéo dài, đau đầu mạn tính, tim đập nhanh, cáu gắt và giảm khả năng tập trung. Nguyên nhân cốt lõi là nhịp sinh học bị đảo lộn, khiến hormone melatonin – yếu tố quan trọng giúp phục hồi tế bào và thanh lọc não bộ – không được tiết ra đúng thời điểm.
Ngủ bù ban ngày, dù đủ số giờ, vẫn không thể thay thế chất lượng giấc ngủ ban đêm. Hệ quả là chức năng nhận thức suy giảm, trí nhớ ngắn hạn kém, hiệu suất công việc đi xuống, nguy cơ sai sót tăng cao, đặc biệt trong những giai đoạn “chạy deadline”.
Nguy cơ tim mạch, rối loạn chuyển hóa và tâm lý
Không dừng lại ở mệt mỏi thông thường, Hệ lụy kép ngủ ngày cày đêm còn làm gia tăng nguy cơ đột quỵ và các bệnh lý tim mạch. Thức khuya kéo dài kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, khiến huyết áp và nhịp tim tăng cao. Với những người trẻ có sẵn yếu tố nguy cơ như béo phì, hút thuốc hay tăng huyết áp, thiếu ngủ có thể trở thành “ngòi nổ” cho các biến cố nguy hiểm.
Bên cạnh đó, thói quen ăn đêm, ưu tiên đồ ngọt và thức ăn nhanh làm rối loạn chuyển hóa, giảm độ nhạy insulin, từ đó tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường type 2 và gánh nặng lâu dài cho hệ tim mạch. Hệ miễn dịch cũng suy yếu rõ rệt, khiến cơ thể dễ mắc cúm, cảm lạnh, nhất là trong thời điểm giao mùa hoặc dịp lễ Tết.
Về mặt tâm lý, thiếu ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine. Người trẻ dễ rơi vào trạng thái cáu gắt, lo âu, trầm cảm nhẹ, hình thành vòng xoắn tiêu cực giữa căng thẳng – mất ngủ – giảm hiệu quả công việc và chất lượng sống.
Cảnh báo từ y học hiện đại và cổ truyền
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, việc thức khuya và ngủ bù ban ngày làm rối loạn cân bằng âm dương, khí huyết và chức năng tạng phủ. Tâm bị hao tổn dẫn đến hồi hộp, lo âu; can không được nuôi dưỡng đầy đủ gây cáu gắt, tức ngực; tỳ suy yếu khiến ăn uống kém, rối loạn tiêu hóa; thận hao tinh làm giảm khả năng phục hồi, gây mệt mỏi kéo dài.
Các chuyên gia cũng cảnh báo “thức khuya chạy deadline” là cái bẫy năng suất. Cảm giác tập trung chỉ mang tính tạm thời, trong khi vỏ não trước trán nhanh chóng mệt mỏi, sáng tạo suy giảm và tỉ lệ sai sót tăng cao. Về lâu dài, cơ thể xuất hiện các dấu hiệu quá tải như “sương mù não”, đau đầu căng thẳng, giật mí mắt, da xỉn màu, nổi mụn, rối loạn tiêu hóa và tim đập nhanh.
Giải pháp được khuyến nghị là tái thiết lập đồng hồ sinh học: ngủ trước 23–24 giờ, dậy sớm, tận dụng ánh sáng tự nhiên buổi sáng, hạn chế thiết bị điện tử trước khi ngủ. Điều trị rối loạn giấc ngủ ưu tiên liệu pháp hành vi và vệ sinh giấc ngủ, chỉ sử dụng thuốc khi thật cần thiết và trong thời gian ngắn.
Theo: Người lao động
